ASS 23 (1890-91), p. 666
habebat Ecclesia ius, suum singuli sodales, item qui eas certae
cuidam caussae addixerant, et quorum essent commodo ac solatio
addictae. Quamobrem temperare animo non possumus
quin spoliationes eiusmodi tam iniustas ac perniciosas conquirantur,
eo vel magis quod societatibus catholicorum virorum,
pacatis iis quidem et in omnes partes utilibus, iter praecludi videmus,
quo tempore edicitur, utique coire in societatem per leges
licere: eaque facultas large revera hominibus permittitur
consilia agitantibus religioni simul ac reipublicae perniciosa.
Profecto consociationum diversissimarum, maxime ex opificibus,
longe nunc maior, quam alias frequentia. Plures unde
ortum ducant, quid velint, qua grassentur via, non est huius
loci quaerere. Opinio tamen est, multis confirmata rebus, praeesse
ut plurimum occultiores auctores, eosdemque disciplinam adhibere
non christiano nomini, non saluti civitatum consentaneam :
occupataque efficiendorum operum universitate, id agere ut qui
secum consociari recusarint, luere poenas egestate cogantur. —
Hoc rerum statu, alterutrum malint artifices christiani oportet,
aut nomen collegiis dare, unde periculum religioni extimescendum:
aut sua inter se sodalitia condere, viresque hoc pacto
coniungere, quo se animose queant ab illa iniusta ac non ferenda
oppressione redimere. Omnino optari hoc alterum necesse
esse, quam potest dubitationem apud eos habere, qui nolint
summum hominis bonum in praesentissimum discrimen coniicere
?
Valde quidem laudandi complures ex nostris, qui probe perspecto
quid a se tempora postulent, experiuntur ac tentant qua
ratione proletarios ad meliora adducere honestis artibus possint.
Quorum patrocinio suscepto, prosperitatem augere cum
domesticam, tum singulorum student ; item moderari cum aequitate
vincula, quibus invicem artifices et domini continentur :
alere et confirmare in utrisque memoriam officii atque evangelicorum
custodiam praeceptorum ; quae quidem praecepta, hominem
ab intemperantia revocando, excedere modum vetant,
personarumque et rerum dissimillimo statu harmoniam in civitate
tuentur. Hac de caussa unum in locum saepe convenire
videmus viros egregios, quo communicent consilia invicem, viresque
iungant, et quid maxime expedire videatur, consultent.
Alii varium genus artificum opportuna copulare societate student;
consilio ac re iuvant, opus ne desit honestum ac fructuo-
cuidam caussae addixerant, et quorum essent commodo ac solatio
addictae. Quamobrem temperare animo non possumus
quin spoliationes eiusmodi tam iniustas ac perniciosas conquirantur,
eo vel magis quod societatibus catholicorum virorum,
pacatis iis quidem et in omnes partes utilibus, iter praecludi videmus,
quo tempore edicitur, utique coire in societatem per leges
licere: eaque facultas large revera hominibus permittitur
consilia agitantibus religioni simul ac reipublicae perniciosa.
Profecto consociationum diversissimarum, maxime ex opificibus,
longe nunc maior, quam alias frequentia. Plures unde
ortum ducant, quid velint, qua grassentur via, non est huius
loci quaerere. Opinio tamen est, multis confirmata rebus, praeesse
ut plurimum occultiores auctores, eosdemque disciplinam adhibere
non christiano nomini, non saluti civitatum consentaneam :
occupataque efficiendorum operum universitate, id agere ut qui
secum consociari recusarint, luere poenas egestate cogantur. —
Hoc rerum statu, alterutrum malint artifices christiani oportet,
aut nomen collegiis dare, unde periculum religioni extimescendum:
aut sua inter se sodalitia condere, viresque hoc pacto
coniungere, quo se animose queant ab illa iniusta ac non ferenda
oppressione redimere. Omnino optari hoc alterum necesse
esse, quam potest dubitationem apud eos habere, qui nolint
summum hominis bonum in praesentissimum discrimen coniicere
?
Valde quidem laudandi complures ex nostris, qui probe perspecto
quid a se tempora postulent, experiuntur ac tentant qua
ratione proletarios ad meliora adducere honestis artibus possint.
Quorum patrocinio suscepto, prosperitatem augere cum
domesticam, tum singulorum student ; item moderari cum aequitate
vincula, quibus invicem artifices et domini continentur :
alere et confirmare in utrisque memoriam officii atque evangelicorum
custodiam praeceptorum ; quae quidem praecepta, hominem
ab intemperantia revocando, excedere modum vetant,
personarumque et rerum dissimillimo statu harmoniam in civitate
tuentur. Hac de caussa unum in locum saepe convenire
videmus viros egregios, quo communicent consilia invicem, viresque
iungant, et quid maxime expedire videatur, consultent.
Alii varium genus artificum opportuna copulare societate student;
consilio ac re iuvant, opus ne desit honestum ac fructuo-