PG 148, col. 1351
pulchra habentur, non es prepria natura, verum
dependentcra constituto aliquo, pulchra sunt, et
divina: pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem
exhibent. Nos autem, posteriores laeti. bona quaedam exsistere posterius etiam faeta, experientia
teste discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem de-
neminamus, qualis est ex natura sua : non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci-
dit. Ilaec enim sunt nomina et nostrarum, cogitationes animarum; qua: cum in adyti vestibulo
degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, verum de divinis attributis nihil enun-
tiare possunt, suas duntaxat passiones ct erga Deum afi'ectiones declarant, tum diflieultatesquas
patiuntur et errata in qua: impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de-
monstrant iis qui ea valent intelligere.» Vester autem magister Palamas qumcunque de Deo
apte pradicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas,
independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, et alia infinita;
quae, adductis in medium ipsius Palama: verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet ct raro,
ι nobis factum est. Nimirum non intelligit lure 1071 SS. Patrum verba: ι Credimus in unum
Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominatioaem,
unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. ι Quas -
enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione magnus Joannes conclusit.
Et vero si multitudo incrcatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua‘identi-
tatem,et increata: rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo , sed unitas. Hoc igitur
non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid unum eum substantia:
· unde non recte intelligit,qua: recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, seu
naturam, seu substantiam spectes. Si {cro gratia duntaxat, quemadmodum homines illas d vinitates esse
quid unum et increatnm statuat Palatnas, non advertit a se ailirrnari deitatum huiusmodi incteatarum
multitudinem esse quid idem cum- hominibus: ct sic juxta Palamae sententiam,quod increatum est,non
erit increatum, scd creatum. Nam quae multa sunt, essistcntiaznidcntitate uniuntur: quandoqui-
dem a natura ita comparatum est, ut qua: diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum
naturae ct gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerent-1 ea qua:
directe ac veluti c diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suae diversitatis nun-
quamnon secum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterttm alteri luculentum scilicet interi-
tum jamjam omni dicto citius non pararet. igitur qui praeter 1072 divinam substantiam, increatas
divinitates alias ct Operatioues Statuit, is omnium creatrieis divinitatis unitatem evertit. Namque
prorsus impossibile est, ut deitatem diversitas in illentitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nec
erit unquam incrcata divinitas alia, praeter ditinam et solam substantiam iu tribus personis sult-
sistentcm; etiamsi Palamita: istud ctl'uticntes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganica-
rnm deorum multitudo. Ita enim prmclarc habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasce-
nus: ι Si plures, inquit, esse deos dixerimus, necesse est ut ipsi inter se difi‘erant. Et quidem
Solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perlectus crit : quicunque autem a
summe perciet-to illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secun-
dum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane-
bunt?Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamcn'neccsse est ut incircumscriptus sil
Deus, et omnia repleat. {Igitur hinc etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque
sacram St't‘iplttratn ullatenus intelligens, mamil'estc semper censuerit et docuerit,unius Dei substantiam
et operationem a se invicem diil'erre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit. sed
infinitas; nec infinitas solum,scd et increatas; nec tantummodo increatas,sed majores et minores. Porro
qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas excoquat.
lluc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio for-malis.
l'iec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensore-
ιιιῐ. ι
Χ. Equidem poteram alia plura SS. Patrum
prolerrc testimonia, quibus constaret, neque ope-
t-ationcm,nequc ullam qualitatem, neque aliud unt-
ninu quidpiam, divin-.e substantia: coxtcrnutn ct
dependentcra constituto aliquo, pulchra sunt, et
divina: pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem
exhibent. Nos autem, posteriores laeti. bona quaedam exsistere posterius etiam faeta, experientia
teste discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem de-
neminamus, qualis est ex natura sua : non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci-
dit. Ilaec enim sunt nomina et nostrarum, cogitationes animarum; qua: cum in adyti vestibulo
degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, verum de divinis attributis nihil enun-
tiare possunt, suas duntaxat passiones ct erga Deum afi'ectiones declarant, tum diflieultatesquas
patiuntur et errata in qua: impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de-
monstrant iis qui ea valent intelligere.» Vester autem magister Palamas qumcunque de Deo
apte pradicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas,
independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, et alia infinita;
quae, adductis in medium ipsius Palama: verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet ct raro,
ι nobis factum est. Nimirum non intelligit lure 1071 SS. Patrum verba: ι Credimus in unum
Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominatioaem,
unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. ι Quas -
enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione magnus Joannes conclusit.
Et vero si multitudo incrcatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua‘identi-
tatem,et increata: rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo , sed unitas. Hoc igitur
non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid unum eum substantia:
· unde non recte intelligit,qua: recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, seu
naturam, seu substantiam spectes. Si {cro gratia duntaxat, quemadmodum homines illas d vinitates esse
quid unum et increatnm statuat Palatnas, non advertit a se ailirrnari deitatum huiusmodi incteatarum
multitudinem esse quid idem cum- hominibus: ct sic juxta Palamae sententiam,quod increatum est,non
erit increatum, scd creatum. Nam quae multa sunt, essistcntiaznidcntitate uniuntur: quandoqui-
dem a natura ita comparatum est, ut qua: diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum
naturae ct gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerent-1 ea qua:
directe ac veluti c diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suae diversitatis nun-
quamnon secum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterttm alteri luculentum scilicet interi-
tum jamjam omni dicto citius non pararet. igitur qui praeter 1072 divinam substantiam, increatas
divinitates alias ct Operatioues Statuit, is omnium creatrieis divinitatis unitatem evertit. Namque
prorsus impossibile est, ut deitatem diversitas in illentitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nec
erit unquam incrcata divinitas alia, praeter ditinam et solam substantiam iu tribus personis sult-
sistentcm; etiamsi Palamita: istud ctl'uticntes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganica-
rnm deorum multitudo. Ita enim prmclarc habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasce-
nus: ι Si plures, inquit, esse deos dixerimus, necesse est ut ipsi inter se difi‘erant. Et quidem
Solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perlectus crit : quicunque autem a
summe perciet-to illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secun-
dum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane-
bunt?Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamcn'neccsse est ut incircumscriptus sil
Deus, et omnia repleat. {Igitur hinc etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque
sacram St't‘iplttratn ullatenus intelligens, mamil'estc semper censuerit et docuerit,unius Dei substantiam
et operationem a se invicem diil'erre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit. sed
infinitas; nec infinitas solum,scd et increatas; nec tantummodo increatas,sed majores et minores. Porro
qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas excoquat.
lluc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio for-malis.
l'iec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensore-
ιιιῐ. ι
Χ. Equidem poteram alia plura SS. Patrum
prolerrc testimonia, quibus constaret, neque ope-
t-ationcm,nequc ullam qualitatem, neque aliud unt-
ninu quidpiam, divin-.e substantia: coxtcrnutn ct