PG 161, col. 775
o inscitiaml de prolatione in ordine sermonem a
sancto factum esse tradunt. At vero hoc impium et
prorsus absonum esse, non erit difficile demon-
strare. Sed prius ordinem duplicem esse obser-
vandum est; alterum , qui in re non est, sed co-
gitatione considerantis eflingitur; alterum, qui
reapse est, et verissimus. non ab alio confictas,
sed in rebus ipsis esse consideratus. Et de hoc
sanetum verba fecisse, patet. Primum, quod ordo,
qui ex dispositione hominum lit, pie quoque im-
mutari poterit, eum sil. humanm intelligentiae corn-
mentuni: at ille de quo Theologus loeutus est,
nullam sui mulationem admittit. Nam fugiendi
sunt, qui immutant, tanquam apertissimi pietatis
hostes. Prreterea Trinitatis arcanum, non in siui-
plicihus verbis, et nudis relationibus subsistit,
sed reipsa, et vere Trinitas est. Et non quia nos
in Trinitatem credimus, propterea Trinitas, sed
quia Trinitas est; ideo nos in Trinitatem credidi-
mus, et baptizati sumus. Quare censendum est, in
Triade ordinem non esse secundum nostram dis-
positionem: esset enim omnium absurdissimum
in nostrm cogitationis inventa credere. Sed quod
ordo in Trinitate est. ideo ille statuendus simul
atque credendus est; et ut ϐττεοὶ dicerent, pro-
spici ordinent in Putre et Filio, non propter no- ο
nimum relationem. sed propter rerum veritatem,
,prmintellecta causa naturali. Item, Quemadmodum
Patris erga Spiritum relationem esse credimus,
licet nomina inter se non referantur, ita prorsus
debet esse et Filii relatio erga Spiritum. Quod si
id non est, neque vere tertius erit Spiritus, sed
tantum nominum positione collocatus : Etenim εἰ
productorem appellabimus Patrem. ut inquit Nilus,
Trinitatem abrogans, et Grex-orum theologus ter-
t us, Filius ueluti per productum e producente; quod
si Patrem, tertius erit Spiritus, tanquam per Filium
rex Patre. Vides hunc inter Filium et Spiritum
. nullam interponere relationem? Hoc modo duae hae
hyposlases confunduntur ab ipso et pietas palam
oppugnatur. Est igitur ordo inter liypostases na-
tura, non hominum positione, et Filius non est
secundus a Spiritu. Esset enim tertius a Patre, et
diceretur dependere ex Spiritu, et Filius Spiritus
nuncuparetur, quod nec ipsi dremones asserc‘rave.
.rint. Totum enim oppositum atlirmatur et creditur,
Spiritum Spiritum Filii esse, et illi adha‘rere , ab
eoque dependere, et sic verbum Filii, et ex eo
progrediens. λ
7. llaec cum ita se habeant, sequitur necessario
ex Patre etex Filio, sive per Filium exsistentiam
habere Spiritum sanetum. Neque enim modus
alius excogitari potest. qui divinis"personis aptus,
atque accommodus sit. Quo et ordinent rebus in
ipsis servabimus, etdoctorum dicta sequemur, qni
sancto factum esse tradunt. At vero hoc impium et
prorsus absonum esse, non erit difficile demon-
strare. Sed prius ordinem duplicem esse obser-
vandum est; alterum , qui in re non est, sed co-
gitatione considerantis eflingitur; alterum, qui
reapse est, et verissimus. non ab alio confictas,
sed in rebus ipsis esse consideratus. Et de hoc
sanetum verba fecisse, patet. Primum, quod ordo,
qui ex dispositione hominum lit, pie quoque im-
mutari poterit, eum sil. humanm intelligentiae corn-
mentuni: at ille de quo Theologus loeutus est,
nullam sui mulationem admittit. Nam fugiendi
sunt, qui immutant, tanquam apertissimi pietatis
hostes. Prreterea Trinitatis arcanum, non in siui-
plicihus verbis, et nudis relationibus subsistit,
sed reipsa, et vere Trinitas est. Et non quia nos
in Trinitatem credimus, propterea Trinitas, sed
quia Trinitas est; ideo nos in Trinitatem credidi-
mus, et baptizati sumus. Quare censendum est, in
Triade ordinem non esse secundum nostram dis-
positionem: esset enim omnium absurdissimum
in nostrm cogitationis inventa credere. Sed quod
ordo in Trinitate est. ideo ille statuendus simul
atque credendus est; et ut ϐττεοὶ dicerent, pro-
spici ordinent in Putre et Filio, non propter no- ο
nimum relationem. sed propter rerum veritatem,
,prmintellecta causa naturali. Item, Quemadmodum
Patris erga Spiritum relationem esse credimus,
licet nomina inter se non referantur, ita prorsus
debet esse et Filii relatio erga Spiritum. Quod si
id non est, neque vere tertius erit Spiritus, sed
tantum nominum positione collocatus : Etenim εἰ
productorem appellabimus Patrem. ut inquit Nilus,
Trinitatem abrogans, et Grex-orum theologus ter-
t us, Filius ueluti per productum e producente; quod
si Patrem, tertius erit Spiritus, tanquam per Filium
rex Patre. Vides hunc inter Filium et Spiritum
. nullam interponere relationem? Hoc modo duae hae
hyposlases confunduntur ab ipso et pietas palam
oppugnatur. Est igitur ordo inter liypostases na-
tura, non hominum positione, et Filius non est
secundus a Spiritu. Esset enim tertius a Patre, et
diceretur dependere ex Spiritu, et Filius Spiritus
nuncuparetur, quod nec ipsi dremones asserc‘rave.
.rint. Totum enim oppositum atlirmatur et creditur,
Spiritum Spiritum Filii esse, et illi adha‘rere , ab
eoque dependere, et sic verbum Filii, et ex eo
progrediens. λ
7. llaec cum ita se habeant, sequitur necessario
ex Patre etex Filio, sive per Filium exsistentiam
habere Spiritum sanetum. Neque enim modus
alius excogitari potest. qui divinis"personis aptus,
atque accommodus sit. Quo et ordinent rebus in
ipsis servabimus, etdoctorum dicta sequemur, qni