PG 67, col. 785
In inglese: The Ecclesiastical History of Socrates Scholasticus 7.22
σιλείᾳ τεχθεὶς καὶ τραφεὶς, οὐδὲν ἐκ τῆς ἀνατροφῆς A tum posteritati, quæ illorum notitia frandaretur.
εἶχε βλακῶδες· ἄλλʼ οὕτως ἦν φρόπιμος, ὡς τοῖς ἐν-
τυγχάνουσι νομίζεσθαι διάπειραν πολλῶν εἰληφέναι
πραγμάτων. Καρτερὸς δὲ οὕτως ἦν, ὡς καὶ κρύος
καὶ καῦμα γενναίως ὑπομένειν· νηστεύειν τε τα-
πολλὰ, καὶ μᾶλιστα τὰς καλουμένας τετράδας καὶ
παρασκευὰς ἡμέρας. Καὶ τοῦτο ἐποίει, ἄκρως χρι-
στιανίζειν ἐσπουδακώς. Οὐκ ἀλλοιότερα δὲ ἀσκητη-
ρίου κατέστησε τὰ βασίλεια. Aὐτὸς τοιγαροῦν ταῖς
ἐαυτοῦ ἀδελφαῖς (22) ὀρθρίζων, ἀντιφώνους ὕμνους
εἰς τὸ Θεῖον ἔλεγε. Διὸ καὶ τὰ ἱερὰ Γράμματα ἀπὸ
στήθους ἀπήγγειλεν. Ἐντυγχάνουσι γοῦν τοῖς ἐπι-
σκόποις, ὡς ἰερεὺς πάλαι καθεστὼς, ἐκ τῶν ρα-
φῶν διελέγετο. Συνῆγε δὲ καὶ τὰς βίβλους τὰς ἱερὰς,
καὶ δσας ἱ ἐρμηνεῖς αὐτῶν συνέγραψαν, μᾶλλον ἢ laudem alternis recitare consueverat. Proinde sa-
Πτολεμαῖος ὁ διλάδελφος πρότερον. Τὸ ἀνεξίκακον B eræ Scripturæ libros memoriter callebat. Et cum
καὶ φιλάνθρωπον, πάντας ἀνθρώπους ὑπερηκόντιζεν. episcopis qui ipsum adierant, tanquam veteranus
Ἰουλιανὸς μὲν γὰρ ὁ βασιλεὺς, καίπερ φιλοσοφεῖν quidam sacerdos,de iisdem disserebat.In coligen-
ἐπαγγειλάμενος, ὄμως οὐκ ἤνεγκε τὴν ὀργὴν κατὰ dis autem divinis libris eorumque interpretibus,
τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ αἰνιξαμένων αὐτόν· ἀλλὰ βασάνους longe majorem adhibuit diligentiam quam Ptole-
μεγίστας τῷ Θεοδώρῳ προσήγαγεν. Θεοδόσιος δὲ mæus elim Philadelphus. Clementia vere atque
πολλὰ χαίρειν τοῖς Ἀριστοτέλους φράσας συλλογι- humanitate omnes mortales longs intervallo au-
σμοῖς, τὴν διʼ ἔργων ἤσκει φιλοσοφίαν, ὀργῆς τε peravit. Nam imperator quidem Julianus, licet
κρατῶν καὶ λύπης καὶ ἡδονῆς· καὶ οὐδένα τῶν ἠδι- philosophiæ studium profiteretur, iram tamen ad-
κηκότων ἠμύνατο. Ἀλλʼ οὐδὲ ὅλως αὐτὸν ὀργιζόμενόν versus Antiochenos, a quibus derisas fuerat,sss-
τις τεθέαται. Καί ποτε τινὸς τῶν γνωρίμων αὐτὸν derari non potuit : sed Τhendoru gsasissimæ
ἐρομένου· διὰ τί μηδένα τῶν ἀδικούντων θανάτῳ ποcὲ tormentis excruciavit. Τheodosius vero ssilogisaos
ἐζημίωσας; Εἴθε, φησὶ, δυνατὸν καὶ τοὺς τελευτή- Aristotelis valere jubens, philosophiam faeiis ipeffs
σαντας ἦν ἐπαγαγεῖν εἰς τὴν ζωήνl Πρὸς ἄλλον δὲ exercuit : iram ac dolorem comprimens et volupta-
περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐρωτήσαντα, Οὐ μέγα, ἔφη, οὐβὲ,, tem. Neminem unquam qui ipeum ialuria aecis-
δυσχερὲς, ἄνθρωπον ὄντα ἀποθανεῖν· ὅτι μηδὲ Θεῷ set, ultus est.dmo vero ullus unquam esm vidit
μόνῳ (23) τὸν ἅπαξ θανόντα, ἐκ μετανοίας ἀνα- eatum. Cumque aliquando quidam ex familiaribus
καλέσασθαι. Οὕτω δὲ τοῦτο βεβαίως αὐτῷ κατώρθωτο, eum interrogaret, quamobrem nullum unquam eo-
ὥστε εἴ ποτέ τις ἄξια κεφαλικῆς ἐπλημμέλησε τιμω- rum quibus æsus fuerat, capitsli supplicio
ρίας, οὐδʼ ἄχρι τῆς πόλεως τῶν πυλῶν τὴν ἐπὶ θα- multasset : Dtinam, inquit, etiam mortuos ad
νάτῳ ἀπήγετο, καὶ ἡ ἐκ τῆς φιλανθρωπίας εὐθὺς vitam revocare mihi liceretl Alteri etiam de eadem
ἀνάκλησις εἶπετο. Κυνήγια δέ ποτε ἐν τῷ ἀμφι- re sciscitanti ita respondit : Nec magna, nec diὶ-
θεάτρῳ τῆς Κωνσταντίνου πόλεως ἐπιτελοῦντος αὐ- cilis res est, ut is qui homo sit, mortem obeat;
τοῦ, ὁ δῆμος κατεβόα, δεινῷ θηρίῳ ἔνα τῶν εὐφυῶν mortuum vero ex pemnitentia iterum vitæ resti-
παραβόλων (24) μάχεσθαι. Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Οὐκ tuere, solius est Dei. Cæterum adeo studiose hanc
οἴδατε, ἔφη, ὅτι ἡμεῖς φιλανθρώπως εἰθίσμεθα θεω- virtutem excoluerat, ut si forte quis crimen ali-
ρεῖν; Καὶ τοῦτο εἰπὼν, τοῦ λοιποῦ τὸν δῆμον φιλ- quod capitsli dignum supplicio sdmisisset, nun-
ανθρώπως θεᾶσθαι ἐπαίδευσεν. Οὕτω μὲν ἦν εὐσεβὴς, quam ad ipsas usque civitatis portas fuerit abdu-
vALESII ANSorATIONES.
(22) Aὐτὸς τογαροῦν ταῖς ἔαυτοῦ dδελφαῖς. D μετανοίᾳ. Neque enim hic sermo est de animæ, sed
Scribendum est, αὐτὸς τοιγαροῦν σὺν ταῖς ἑαυτοῦ de corporis vita. Quare magis probo versionem
ἀδελφαῖς, ut habet Nicephorus in cap. 3, lib. XIv.
EError natus est ex eo quod particulæ istæ, οὖν et
σὺν, ab exscriptoribus eonfundi inter se solent.
(23) ὕτι μηδέ Θεῷ μόνῳ. Epiphanius Schola-
sticus totum hunc locum ita vertit: Non est, inquit,
magnum neque diβicile hominem moxi, quis nequs
Deo soli, semel mortuuimn ex pœmnitentia suscitare.
alicujus facti.
Supple ἀπὸ κοινοῦ magnum et dilicile est. Nice-
phorus autem Callistus hunc locum ita expressit:
Οὐδὲν, εἶπε, καινὸν, ἄνθρωπον ὄντα ἀποβιῶναι·
Θεοῦ δὲ ἐν εἰη μόνου, τὸν ἅπαξ θανόντα τῇ μετανοίᾳ
ἀνακαλέσασθαι. Quæ Langus ita vertite Ghil esse
nori, dixrit, si quis, homo cum sit, e vita exæcedatς
unius autem Dei esse, eum qui semel mortuus sit,
er pænitentiam ad vitam revocare. Sed non probo
quod Nicephorus pro, ἐκ μετανοίας, substituit τῇ
εἶχε βλακῶδες· ἄλλʼ οὕτως ἦν φρόπιμος, ὡς τοῖς ἐν-
τυγχάνουσι νομίζεσθαι διάπειραν πολλῶν εἰληφέναι
πραγμάτων. Καρτερὸς δὲ οὕτως ἦν, ὡς καὶ κρύος
καὶ καῦμα γενναίως ὑπομένειν· νηστεύειν τε τα-
πολλὰ, καὶ μᾶλιστα τὰς καλουμένας τετράδας καὶ
παρασκευὰς ἡμέρας. Καὶ τοῦτο ἐποίει, ἄκρως χρι-
στιανίζειν ἐσπουδακώς. Οὐκ ἀλλοιότερα δὲ ἀσκητη-
ρίου κατέστησε τὰ βασίλεια. Aὐτὸς τοιγαροῦν ταῖς
ἐαυτοῦ ἀδελφαῖς (22) ὀρθρίζων, ἀντιφώνους ὕμνους
εἰς τὸ Θεῖον ἔλεγε. Διὸ καὶ τὰ ἱερὰ Γράμματα ἀπὸ
στήθους ἀπήγγειλεν. Ἐντυγχάνουσι γοῦν τοῖς ἐπι-
σκόποις, ὡς ἰερεὺς πάλαι καθεστὼς, ἐκ τῶν ρα-
φῶν διελέγετο. Συνῆγε δὲ καὶ τὰς βίβλους τὰς ἱερὰς,
καὶ δσας ἱ ἐρμηνεῖς αὐτῶν συνέγραψαν, μᾶλλον ἢ laudem alternis recitare consueverat. Proinde sa-
Πτολεμαῖος ὁ διλάδελφος πρότερον. Τὸ ἀνεξίκακον B eræ Scripturæ libros memoriter callebat. Et cum
καὶ φιλάνθρωπον, πάντας ἀνθρώπους ὑπερηκόντιζεν. episcopis qui ipsum adierant, tanquam veteranus
Ἰουλιανὸς μὲν γὰρ ὁ βασιλεὺς, καίπερ φιλοσοφεῖν quidam sacerdos,de iisdem disserebat.In coligen-
ἐπαγγειλάμενος, ὄμως οὐκ ἤνεγκε τὴν ὀργὴν κατὰ dis autem divinis libris eorumque interpretibus,
τῶν ἐν Ἀντιοχείᾳ αἰνιξαμένων αὐτόν· ἀλλὰ βασάνους longe majorem adhibuit diligentiam quam Ptole-
μεγίστας τῷ Θεοδώρῳ προσήγαγεν. Θεοδόσιος δὲ mæus elim Philadelphus. Clementia vere atque
πολλὰ χαίρειν τοῖς Ἀριστοτέλους φράσας συλλογι- humanitate omnes mortales longs intervallo au-
σμοῖς, τὴν διʼ ἔργων ἤσκει φιλοσοφίαν, ὀργῆς τε peravit. Nam imperator quidem Julianus, licet
κρατῶν καὶ λύπης καὶ ἡδονῆς· καὶ οὐδένα τῶν ἠδι- philosophiæ studium profiteretur, iram tamen ad-
κηκότων ἠμύνατο. Ἀλλʼ οὐδὲ ὅλως αὐτὸν ὀργιζόμενόν versus Antiochenos, a quibus derisas fuerat,sss-
τις τεθέαται. Καί ποτε τινὸς τῶν γνωρίμων αὐτὸν derari non potuit : sed Τhendoru gsasissimæ
ἐρομένου· διὰ τί μηδένα τῶν ἀδικούντων θανάτῳ ποcὲ tormentis excruciavit. Τheodosius vero ssilogisaos
ἐζημίωσας; Εἴθε, φησὶ, δυνατὸν καὶ τοὺς τελευτή- Aristotelis valere jubens, philosophiam faeiis ipeffs
σαντας ἦν ἐπαγαγεῖν εἰς τὴν ζωήνl Πρὸς ἄλλον δὲ exercuit : iram ac dolorem comprimens et volupta-
περὶ τοῦ αὐτοῦ ἐρωτήσαντα, Οὐ μέγα, ἔφη, οὐβὲ,, tem. Neminem unquam qui ipeum ialuria aecis-
δυσχερὲς, ἄνθρωπον ὄντα ἀποθανεῖν· ὅτι μηδὲ Θεῷ set, ultus est.dmo vero ullus unquam esm vidit
μόνῳ (23) τὸν ἅπαξ θανόντα, ἐκ μετανοίας ἀνα- eatum. Cumque aliquando quidam ex familiaribus
καλέσασθαι. Οὕτω δὲ τοῦτο βεβαίως αὐτῷ κατώρθωτο, eum interrogaret, quamobrem nullum unquam eo-
ὥστε εἴ ποτέ τις ἄξια κεφαλικῆς ἐπλημμέλησε τιμω- rum quibus æsus fuerat, capitsli supplicio
ρίας, οὐδʼ ἄχρι τῆς πόλεως τῶν πυλῶν τὴν ἐπὶ θα- multasset : Dtinam, inquit, etiam mortuos ad
νάτῳ ἀπήγετο, καὶ ἡ ἐκ τῆς φιλανθρωπίας εὐθὺς vitam revocare mihi liceretl Alteri etiam de eadem
ἀνάκλησις εἶπετο. Κυνήγια δέ ποτε ἐν τῷ ἀμφι- re sciscitanti ita respondit : Nec magna, nec diὶ-
θεάτρῳ τῆς Κωνσταντίνου πόλεως ἐπιτελοῦντος αὐ- cilis res est, ut is qui homo sit, mortem obeat;
τοῦ, ὁ δῆμος κατεβόα, δεινῷ θηρίῳ ἔνα τῶν εὐφυῶν mortuum vero ex pemnitentia iterum vitæ resti-
παραβόλων (24) μάχεσθαι. Ὁ δὲ πρὸς αὐτοὺς, Οὐκ tuere, solius est Dei. Cæterum adeo studiose hanc
οἴδατε, ἔφη, ὅτι ἡμεῖς φιλανθρώπως εἰθίσμεθα θεω- virtutem excoluerat, ut si forte quis crimen ali-
ρεῖν; Καὶ τοῦτο εἰπὼν, τοῦ λοιποῦ τὸν δῆμον φιλ- quod capitsli dignum supplicio sdmisisset, nun-
ανθρώπως θεᾶσθαι ἐπαίδευσεν. Οὕτω μὲν ἦν εὐσεβὴς, quam ad ipsas usque civitatis portas fuerit abdu-
vALESII ANSorATIONES.
(22) Aὐτὸς τογαροῦν ταῖς ἔαυτοῦ dδελφαῖς. D μετανοίᾳ. Neque enim hic sermo est de animæ, sed
Scribendum est, αὐτὸς τοιγαροῦν σὺν ταῖς ἑαυτοῦ de corporis vita. Quare magis probo versionem
ἀδελφαῖς, ut habet Nicephorus in cap. 3, lib. XIv.
EError natus est ex eo quod particulæ istæ, οὖν et
σὺν, ab exscriptoribus eonfundi inter se solent.
(23) ὕτι μηδέ Θεῷ μόνῳ. Epiphanius Schola-
sticus totum hunc locum ita vertit: Non est, inquit,
magnum neque diβicile hominem moxi, quis nequs
Deo soli, semel mortuuimn ex pœmnitentia suscitare.
alicujus facti.
Supple ἀπὸ κοινοῦ magnum et dilicile est. Nice-
phorus autem Callistus hunc locum ita expressit:
Οὐδὲν, εἶπε, καινὸν, ἄνθρωπον ὄντα ἀποβιῶναι·
Θεοῦ δὲ ἐν εἰη μόνου, τὸν ἅπαξ θανόντα τῇ μετανοίᾳ
ἀνακαλέσασθαι. Quæ Langus ita vertite Ghil esse
nori, dixrit, si quis, homo cum sit, e vita exæcedatς
unius autem Dei esse, eum qui semel mortuus sit,
er pænitentiam ad vitam revocare. Sed non probo
quod Nicephorus pro, ἐκ μετανοίας, substituit τῇ