PG 95, col. 69
τεσσαράκοντα, εἱ μὴ τῶν ὀκτὼ ἐβδομάδων τὰς πεν- A Canon siquidem quo Quadragesimsam jejunaro ssa-
τάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς
tuitur omnibus palam manifestus est. Anni vero
ἀνεγννωκότες τὰς τῶν ἀγίων ἀποστόλων διαταγὰς,
decimationes quadraginta non sunt. Qui fit igitur,
ἐντεταγμένονεὔρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἀγίαν Τεσ-
inquiunt, ut quinque dies hebdomadis jejunando,
σαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας
quadragenarium numerum insumamus, nisi totis
εἰς Παρασκευὴν, μεθʼ ἤν τῆς ἐβδομάδος τοῦ πάθους
octo hebdomadibus quinquies jejunemus Ad hæc
ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυνν διʼ ὀκτὼ ἐβδομάδων ἡ Τεσσαρα-
itaque dicimus, legisse nos sanctorum apostolorum
κοστὴ τελειοῦται, μετὸ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους
Constitutiones et reperisse, oportere jejunare
ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν
sanctam Quadragesimam incipiendo a secunda
χρεών. Ὁ μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν
feria, et desinendo in parasceve, qua transacta
Ἀθανάσιος,ἐν τοῖς ἐορταστικεῖς αὐτοῦ λόγοις ἔξτὰς
passionis Domini hebdomadem auspicamur. Si
τῆς Τεσσαρακοστῆς ἐβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφή-
Itaque octo hebdomadibus Quadragesima comple-
νατο· μεθʼ ἃς τῆς τοῦ πάθους ἐβδομάδος προστάττει
tur, quibus exactis Passionis aliam auspicamur :
ἀπάρχεσθαι, Ἐξ ν ἀπάντων εἰς τοιαύτην κατηντή-
Nosem proinde hebdomades integras jejunare ne-
σαμεν ἔννοεαυ, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντε- cessum est. At vero Athanasius, tam divinarumn
λὴς ἔωθεν μέχρις ἐσπέρας ἀσιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινὺν ysrum scientia, quam virtutibus eximius, in festi-
βρωμάτων ἀποχή· νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν
vis snis orationibus, clarius pronuntiavit sex esse
λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἀγίων ἀποστόλων
hebdomadss Quadragesimæ, quibus exactis, jubet
διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ,
hebdomsaders passionis inchoare. Ex quibus emni-
καὶ νηστεύειν τὴν ἀγίαν Τεσσαρακοστὴν, τυχὸν τὰς
bus in hane sententiam venimus, jejunium esse,
non modo cibis summo mane usque ad vespe-
μὲν πέντε τῆς ἐβδομάδος τὴν παντελῇ ἀσιτίαν νη-
στεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάττου καὶ τῆς Κυριακῆς
ram, verum et quibusdams edullis abstinere. A
ήμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν.
vino siquidem et carnibus jejunare dicimur. Quo-
7στέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρό-
niam igitur sanctorum apostolorum canon ? sanxlt,
τερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἶον νενομοθέτηται
non jejunandumn esse Sabbato et Dominica, san-
περιτομὴ ὀκταήμερος, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις.
ctamque Quadragesimam jejunandum, nt omnigena
Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ πε-
abstinentia quinque dies singulis 4)2 hebdoma-
dibus agamus; duobus vero, Sabbato puta et
γριτμηθήσεται, καὶ λύει τὸντοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς
Dominica, ab aliquibus duntaxatcibis abstineamus.
περιτομῆς νοροθεσία· οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς
ἐβδομάδος τὴν μέχρι τῆς ἐσπέρας νηστείαν νομoθs-,, Scire siquidem attinet, cum opera duo laboriosa
τῆσαν διὰ τῶυ ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ proponuntur, illud quod fortius est, aliud superare,
ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμά-
eique præferri. Εx. gr. lege præcepta circumcisio
fuerat, neenon observantia Sabbati. Puer itaque
των ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀνα-
στάσεως, ἢν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν
Sahhato natus, Sabbato circumcidendus erat, cάε-
ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἀγίων προσφο-
cumcisionisque sanctio Sabbal solvit legem : eo-
ρὰν, ἢν κατὰ πᾶν Σἀββατον ἐπιτελεῖν προστετάγμε-
dem perinde modo, Spiritus sanctus, cum per eos
θα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ῷ τὸν ἰσχυ-
qui ministri verbi fuerunt, quinqne diebus bebdo-
ρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν,
madis ad vesperam usque producere jejunium in-
δ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεὼν τοὺς τὴν τῆς
stituerit, Sabbato quoque et Dominica, quibus-
dama duataxat abstinere cibis injunxit, ppropter
ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας.
Aiem scimuss, et propter oblationem quam pro
auctoritatem resurrectionis, quam Dominicam esse
sanctis omnibus qui dormierut quolibet Sahbato agere jussi sumus, quia Sabbato quod Paschs sn-
tecedit, Christus fortem alligavit, et vasa ejus diripuit: quod quidem Sabbatum jqjunando trans-
igere oportet eos qui resurrectionis lætitiam præstolantur.
ε. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλη-D 5. Sic igitur Ecclesiæ quoque consuetudinem ex
σίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προ-
traditione non scripta novimus, ut hebdomadem
νήστιμον ἐβδομάδα, ἐν ἢ μόνων τῶν κρεῶν ἀποχὴ
jqjunils præviam observaremus, in qua tantum-
modo carnibus, et usque ad vesperam jejunando
παὶ ἡ μέχρις ἐσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς
τρίτης, ἢ ἔκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν ἀγίων
abstineretur, horæ tertiæ, aut sextæ, aut non,
προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Ἐξ δὲ, ἐν ας
aut præsanctificatorum officio neutiquam peractoτ
tum sex deinde, in quibus cum Τertiæ, Sextæ,
αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται,
Nonæ, et Præsanctificatorum oicia agerentur,
βῶν τε, καὶ τυροῦ,καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν κρεῶν
tum etiam ab ζovis, caseoque, et aliis ejusmodi,
ἀποχαί. 7ῇ δὲ τοῦ πάθους ἐβδομάδι ξηροφαγία νενο-
simulque carnibus abstinentia esset. Hebdomade
μοθέτητο, οὐ μέντοι προηγιασμένωντελετή· εἶτα τῇ
vero passionis xerophagia, seu, ut ex siccis cibis
ἀγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ἢ καὶ ἀπ-
ἡρξατο. ἴτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἀγίᾳ καὶ φρικτῇ
constaret, lege cautum fuit. Ita tamen ut præsa-
ctificatorum missa non fieret; feria vero qninta
παντελὴς ἀσιιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας·
⁵ Canon apost. ἄ4.
τάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς
tuitur omnibus palam manifestus est. Anni vero
ἀνεγννωκότες τὰς τῶν ἀγίων ἀποστόλων διαταγὰς,
decimationes quadraginta non sunt. Qui fit igitur,
ἐντεταγμένονεὔρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἀγίαν Τεσ-
inquiunt, ut quinque dies hebdomadis jejunando,
σαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας
quadragenarium numerum insumamus, nisi totis
εἰς Παρασκευὴν, μεθʼ ἤν τῆς ἐβδομάδος τοῦ πάθους
octo hebdomadibus quinquies jejunemus Ad hæc
ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυνν διʼ ὀκτὼ ἐβδομάδων ἡ Τεσσαρα-
itaque dicimus, legisse nos sanctorum apostolorum
κοστὴ τελειοῦται, μετὸ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους
Constitutiones et reperisse, oportere jejunare
ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν
sanctam Quadragesimam incipiendo a secunda
χρεών. Ὁ μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν
feria, et desinendo in parasceve, qua transacta
Ἀθανάσιος,ἐν τοῖς ἐορταστικεῖς αὐτοῦ λόγοις ἔξτὰς
passionis Domini hebdomadem auspicamur. Si
τῆς Τεσσαρακοστῆς ἐβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφή-
Itaque octo hebdomadibus Quadragesima comple-
νατο· μεθʼ ἃς τῆς τοῦ πάθους ἐβδομάδος προστάττει
tur, quibus exactis Passionis aliam auspicamur :
ἀπάρχεσθαι, Ἐξ ν ἀπάντων εἰς τοιαύτην κατηντή-
Nosem proinde hebdomades integras jejunare ne-
σαμεν ἔννοεαυ, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντε- cessum est. At vero Athanasius, tam divinarumn
λὴς ἔωθεν μέχρις ἐσπέρας ἀσιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινὺν ysrum scientia, quam virtutibus eximius, in festi-
βρωμάτων ἀποχή· νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν
vis snis orationibus, clarius pronuntiavit sex esse
λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἀγίων ἀποστόλων
hebdomadss Quadragesimæ, quibus exactis, jubet
διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ,
hebdomsaders passionis inchoare. Ex quibus emni-
καὶ νηστεύειν τὴν ἀγίαν Τεσσαρακοστὴν, τυχὸν τὰς
bus in hane sententiam venimus, jejunium esse,
non modo cibis summo mane usque ad vespe-
μὲν πέντε τῆς ἐβδομάδος τὴν παντελῇ ἀσιτίαν νη-
στεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάττου καὶ τῆς Κυριακῆς
ram, verum et quibusdams edullis abstinere. A
ήμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν.
vino siquidem et carnibus jejunare dicimur. Quo-
7στέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρό-
niam igitur sanctorum apostolorum canon ? sanxlt,
τερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἶον νενομοθέτηται
non jejunandumn esse Sabbato et Dominica, san-
περιτομὴ ὀκταήμερος, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις.
ctamque Quadragesimam jejunandum, nt omnigena
Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ πε-
abstinentia quinque dies singulis 4)2 hebdoma-
dibus agamus; duobus vero, Sabbato puta et
γριτμηθήσεται, καὶ λύει τὸντοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς
Dominica, ab aliquibus duntaxatcibis abstineamus.
περιτομῆς νοροθεσία· οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς
ἐβδομάδος τὴν μέχρι τῆς ἐσπέρας νηστείαν νομoθs-,, Scire siquidem attinet, cum opera duo laboriosa
τῆσαν διὰ τῶυ ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ proponuntur, illud quod fortius est, aliud superare,
ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμά-
eique præferri. Εx. gr. lege præcepta circumcisio
fuerat, neenon observantia Sabbati. Puer itaque
των ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀνα-
στάσεως, ἢν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν
Sahhato natus, Sabbato circumcidendus erat, cάε-
ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἀγίων προσφο-
cumcisionisque sanctio Sabbal solvit legem : eo-
ρὰν, ἢν κατὰ πᾶν Σἀββατον ἐπιτελεῖν προστετάγμε-
dem perinde modo, Spiritus sanctus, cum per eos
θα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ῷ τὸν ἰσχυ-
qui ministri verbi fuerunt, quinqne diebus bebdo-
ρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν,
madis ad vesperam usque producere jejunium in-
δ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεὼν τοὺς τὴν τῆς
stituerit, Sabbato quoque et Dominica, quibus-
dama duataxat abstinere cibis injunxit, ppropter
ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας.
Aiem scimuss, et propter oblationem quam pro
auctoritatem resurrectionis, quam Dominicam esse
sanctis omnibus qui dormierut quolibet Sahbato agere jussi sumus, quia Sabbato quod Paschs sn-
tecedit, Christus fortem alligavit, et vasa ejus diripuit: quod quidem Sabbatum jqjunando trans-
igere oportet eos qui resurrectionis lætitiam præstolantur.
ε. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλη-D 5. Sic igitur Ecclesiæ quoque consuetudinem ex
σίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προ-
traditione non scripta novimus, ut hebdomadem
νήστιμον ἐβδομάδα, ἐν ἢ μόνων τῶν κρεῶν ἀποχὴ
jqjunils præviam observaremus, in qua tantum-
modo carnibus, et usque ad vesperam jejunando
παὶ ἡ μέχρις ἐσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς
τρίτης, ἢ ἔκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν ἀγίων
abstineretur, horæ tertiæ, aut sextæ, aut non,
προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Ἐξ δὲ, ἐν ας
aut præsanctificatorum officio neutiquam peractoτ
tum sex deinde, in quibus cum Τertiæ, Sextæ,
αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται,
Nonæ, et Præsanctificatorum oicia agerentur,
βῶν τε, καὶ τυροῦ,καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν κρεῶν
tum etiam ab ζovis, caseoque, et aliis ejusmodi,
ἀποχαί. 7ῇ δὲ τοῦ πάθους ἐβδομάδι ξηροφαγία νενο-
simulque carnibus abstinentia esset. Hebdomade
μοθέτητο, οὐ μέντοι προηγιασμένωντελετή· εἶτα τῇ
vero passionis xerophagia, seu, ut ex siccis cibis
ἀγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ἢ καὶ ἀπ-
ἡρξατο. ἴτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἀγίᾳ καὶ φρικτῇ
constaret, lege cautum fuit. Ita tamen ut præsa-
ctificatorum missa non fieret; feria vero qninta
παντελὴς ἀσιιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας·
⁵ Canon apost. ἄ4.