PL 139, col. 117
De geometria (Gerbertus Auriliacensis), J. P. Migne
secundum quosdam, quod verius est, digitum unum
et tertiam digiti.
Palmus habet digitos quatuor, uncias tres.
Sexta digitos duodecim, uncias novem, palmos
tres.
Pes digitos 16, uncias 12, palmos 4, sextam unam
et tertiam ejus.
Laterculus pedem unum in latitudine, uncias 23
in longitudine.
Cubitus sesquipedem, sextas 2, palmos 6, uncias
18, digitos 24.
Gradus habet pedes 2; passus 5; pertica 9;
clima 60.
Actus in latitudine 110, in longitudine 120.
Jugerum, quod fit junctis duobus actibus, in longitudine
240, in latitudine 220.
Centuria 200.
Stadium pedes 625, passus 125.
Milliarium passus 1000, stadia 8.
CAPUT XVI. Ad altitudinem cum astrolabio metiendum.
Si fuerit altitudo in aequalitate, tali poterit mensurari
inspectione. Sumatur ab altimetra astrolabium,
et in medietate quadrati in postica ejus planitie
exarati constituatur mediclinium, ut hac scilicet
positione stet mediclinium alterius partis astrolabii
in numero graduum dierum 45, et tandiu ab eo ante
et retro aestimando pergatur, donec per utrumque
ipsius mediclinii foramen altitudinis summitas inspiciatur.
Qua inspecta, loco in quo stetit mensor nota
imprimatur, et huic impressioni statura mensoris
adjungatur. Post haec locus ipse diligenter notetur,
et ab eo usque ad radicem altitudinis tota planities
caute mensuretur; et quot pedum ipsa planities fuerit,
tot sine dubio altitudo erit. Si vero non in medietate
CAPUT XVIII. Item de eodem
Si quid eminens inaccessibile fuerit aestimandum
cum horoscopo, stet altimensor in metiendi eminentis
artifinio, suspiciatque per utrumque mediclinii
foramen, quosque intueatur altitudinis mensurandae
cacumen. Quo inspecto, gradus quadrati numerentur,
qui exempli manifestatione 3 computentur, qui
in 12 quadrati latere quater continetur. Hoc peracto
tandiu ante et retro pergatur, donec jam visum cacumen
altitudinis metiendae iterum videatur. Quo
viso numerus graduum quadrati denuo inspiciatur,
et tertiam digiti.
Palmus habet digitos quatuor, uncias tres.
Sexta digitos duodecim, uncias novem, palmos
tres.
Pes digitos 16, uncias 12, palmos 4, sextam unam
et tertiam ejus.
Laterculus pedem unum in latitudine, uncias 23
in longitudine.
Cubitus sesquipedem, sextas 2, palmos 6, uncias
18, digitos 24.
Gradus habet pedes 2; passus 5; pertica 9;
clima 60.
Actus in latitudine 110, in longitudine 120.
Jugerum, quod fit junctis duobus actibus, in longitudine
240, in latitudine 220.
Centuria 200.
Stadium pedes 625, passus 125.
Milliarium passus 1000, stadia 8.
CAPUT XVI. Ad altitudinem cum astrolabio metiendum.
Si fuerit altitudo in aequalitate, tali poterit mensurari
inspectione. Sumatur ab altimetra astrolabium,
et in medietate quadrati in postica ejus planitie
exarati constituatur mediclinium, ut hac scilicet
positione stet mediclinium alterius partis astrolabii
in numero graduum dierum 45, et tandiu ab eo ante
et retro aestimando pergatur, donec per utrumque
ipsius mediclinii foramen altitudinis summitas inspiciatur.
Qua inspecta, loco in quo stetit mensor nota
imprimatur, et huic impressioni statura mensoris
adjungatur. Post haec locus ipse diligenter notetur,
et ab eo usque ad radicem altitudinis tota planities
caute mensuretur; et quot pedum ipsa planities fuerit,
tot sine dubio altitudo erit. Si vero non in medietate
CAPUT XVIII. Item de eodem
Si quid eminens inaccessibile fuerit aestimandum
cum horoscopo, stet altimensor in metiendi eminentis
artifinio, suspiciatque per utrumque mediclinii
foramen, quosque intueatur altitudinis mensurandae
cacumen. Quo inspecto, gradus quadrati numerentur,
qui exempli manifestatione 3 computentur, qui
in 12 quadrati latere quater continetur. Hoc peracto
tandiu ante et retro pergatur, donec jam visum cacumen
altitudinis metiendae iterum videatur. Quo
viso numerus graduum quadrati denuo inspiciatur,