PL 139, col. 27
Chronicon (Benedictus S. Andreae), J. P. Migne
hujus monasterii, et dona multa promittens, ut
Carlomagno monacho a Pipino rege germano suo
properaret, ad dissipanda consilia Stephani pape,
ut Francis in Italia ingredi non deberet. Accepta
benedictione abbati sui hac fratribus, libenti animo
perrexit, sicque in Franciam venit. Omnia qualiter
per ordinem a Pipino intimavit Carlomagno
monacho, Pipino rex noluit hacquiescere consilii
ejus. Pipinus rex apostolicas invitatione in Italia
iter peragens, justitia beati Petri apostoli querendo.
Astulfus rex Langobardorum supradicta justitia
vetando, clusas Langobardorum petiit, obbia
Pipini regis et Francis venit; et inierunt bellum
Francis cum Langobardi. Et retro Langobardi
fuga capta, auxiliante Domino beatoque Petro apostolo
intercedente, Pipinus rex cum Francis victor
extitit. Eodemque anno Stephanus papa reductus est
a sancta sede, per missos domni regis Pipini, Foldradus
episcopus et reliquis qui cum eo erat. Incluso
vero Astulfo rege in Papia civitate, justitia
sancti Petri pollicitus est faciendi. Unde rex Pipinus
obsides quadraginta receptos cum sacramenta, reversus
est in Francia. Carlomagno autem monachus
Bienna civitatem remansit, una cum Berta domna
regine; infirmus languebat dies multos, et hobiit
in pace. Dum prospexisset Pipinus rex, ab
Astulfus Langobardorum rege, ea non esset vera,
que antea promiserat de justitiis sancti Petri, iterum
cum missus apostolicis Stephani iter pergens in Italia,
Papia obsedit, Astulfus rege Langobardorum
inclusit, magis magisque de justitiis sancti Petri
confirmavit, ut stabiles permaneret, quos antea promiserat,
et insuper Ravenna cum Pentapolim, et
omnem exarcatum conquisivit, et per precepto sancto
Petro tradidit. Ut per missos apostolicis, monasterium
sancti Andree apostoli nullus auderet aliquis
damnietatis adtingere aut violare. Et dum
reversus est Pipinus rex, cupiebat supradictus Astulfus,
nefandus rex, mentiri que ante pollicitus fuerat,
obsides dulgere, sacramenta rumpere; quadam die
venatione fecit, percussus Dei judicio vitam finivit.
20.
Inito consilio Langobardi, quomodo Francis
super se erueret, et levaverunt Desiderium in regem;
quomodo et qualiter postea dicamus. Videns Stephanus
papa ex omni parte victor esset, et gloria
dignitatis presule hac gentis Romane triumphans,
cepit hedificare domum ecclesiam, in onore sancti
Dionisii, Rustici et Heleutherii, in hurbe Roma,
juxta via Flamminea, et ereio, non longe ab
Agusto, juxta formas species decorata, sicut
in Francia viderat. Misit Constantinus imperator
de Constantinopolim regi Pipino cum aliis donis
Carlomagno monacho a Pipino rege germano suo
properaret, ad dissipanda consilia Stephani pape,
ut Francis in Italia ingredi non deberet. Accepta
benedictione abbati sui hac fratribus, libenti animo
perrexit, sicque in Franciam venit. Omnia qualiter
per ordinem a Pipino intimavit Carlomagno
monacho, Pipino rex noluit hacquiescere consilii
ejus. Pipinus rex apostolicas invitatione in Italia
iter peragens, justitia beati Petri apostoli querendo.
Astulfus rex Langobardorum supradicta justitia
vetando, clusas Langobardorum petiit, obbia
Pipini regis et Francis venit; et inierunt bellum
Francis cum Langobardi. Et retro Langobardi
fuga capta, auxiliante Domino beatoque Petro apostolo
intercedente, Pipinus rex cum Francis victor
extitit. Eodemque anno Stephanus papa reductus est
a sancta sede, per missos domni regis Pipini, Foldradus
episcopus et reliquis qui cum eo erat. Incluso
vero Astulfo rege in Papia civitate, justitia
sancti Petri pollicitus est faciendi. Unde rex Pipinus
obsides quadraginta receptos cum sacramenta, reversus
est in Francia. Carlomagno autem monachus
Bienna civitatem remansit, una cum Berta domna
regine; infirmus languebat dies multos, et hobiit
in pace. Dum prospexisset Pipinus rex, ab
Astulfus Langobardorum rege, ea non esset vera,
que antea promiserat de justitiis sancti Petri, iterum
cum missus apostolicis Stephani iter pergens in Italia,
Papia obsedit, Astulfus rege Langobardorum
inclusit, magis magisque de justitiis sancti Petri
confirmavit, ut stabiles permaneret, quos antea promiserat,
et insuper Ravenna cum Pentapolim, et
omnem exarcatum conquisivit, et per precepto sancto
Petro tradidit. Ut per missos apostolicis, monasterium
sancti Andree apostoli nullus auderet aliquis
damnietatis adtingere aut violare. Et dum
reversus est Pipinus rex, cupiebat supradictus Astulfus,
nefandus rex, mentiri que ante pollicitus fuerat,
obsides dulgere, sacramenta rumpere; quadam die
venatione fecit, percussus Dei judicio vitam finivit.
20.
Inito consilio Langobardi, quomodo Francis
super se erueret, et levaverunt Desiderium in regem;
quomodo et qualiter postea dicamus. Videns Stephanus
papa ex omni parte victor esset, et gloria
dignitatis presule hac gentis Romane triumphans,
cepit hedificare domum ecclesiam, in onore sancti
Dionisii, Rustici et Heleutherii, in hurbe Roma,
juxta via Flamminea, et ereio, non longe ab
Agusto, juxta formas species decorata, sicut
in Francia viderat. Misit Constantinus imperator
de Constantinopolim regi Pipino cum aliis donis