PL 175, col. 925
Expositio in Hierarchiam Coelestem S. Dionysii (Hugo de S. Victore), J. P. Migne
aliam, quae stultitia videbatur, et non erat, ut
vera sapientia inverniretur per eam. Praedicatus est
Christus crucifixus, ut humilitate veritas quaereretur.
Sed mundus medicum [modicum] despexit, et
non potuit verum agnoscere. Voluit enim contemplari
opera Dei quae miranda fecerat, et quae proposuerat
imitanda noluit venerari. Neque enim morbum
suum attendit, ut pia devotione medicinam
quaereret; sed de falsa sanitate praesumens, dedit se
ut vana curiositate aliena investigaret. Et videbatur
extra se proficere, sed defecit in se et eum, qui erat
supra se, non invenit. Et proposuit existimationes
de illo, quas corde superbo conceperat, ne verum
ignorare videretur: et secutus est in via erroris,
alia et alia, contra verum plurima, et novissime indecora
Deitati, et excellenti majestati deformia, ut
error fieret manifestus. Prius enim verum erat, et
magnum videbatur et novissime successit falsitas,
cum veritas consummari debuisset. Et demonstratum
est quasi lumen quoddam in parte una, ut ibi
videretur aliquid, et erant contra densae tenebrae, et
caligo profunda ignorationis, ubi erroris laqueus
ponebatur in captionem superborum. Et viderunt
ubi lumen erat, et ubi tenebrae erant videre non potuerunt;
et ibi laqueo capti sunt propter audaciam
praesumptionis suae, qua se praecipitaverunt ire in
illud: manifesta sunt haec. Quanto enim illi excellentis
ingenii monumenta reliquerunt: ubi tam
multa investigatione secreta naturae, et abdita rerum
conditarum prosecuti sunt, ut ipsam illorum efficaciam
omni studio praeferendam existimemus. Legimus
artes, et studia, et disciplinas et rationum praecepta
plurima, quae illi sensu et ingenio suo dato in
hoc ipsum scrutati sunt, et invenerunt; et scripserunt
inventa, et legenda posteris tradiderunt, logicam,
et ethicam, et mathematicam, et physicam, de
forma ratiocinationum, et vitae, et morum pro instituto
naturae decentium, de dispositione et ordine, et
causis, et proventibus rerum omnium. Et invaluerunt
in parte hac, ut verum apprehenderent; quoniam
et haec veritas per eos ministranda erat, quae
non erat ad vitam qui filii vitae non erant. Ideo datum
est illis propter nos, quibus consummatio servabatur
et inchoatio parabatur, ut invenirent veritatem
illam, quam oportuit suscipere filios vitae ad
obsequium summae veritatis. Cujus labor ipsis appositus
est, iis fructus servatus. Et in omnibus iis
lumen intelligentiae, et acumen ingenii, sensusque
virtutem ad documenta praevia perceperunt; in quibus
creaturarum vim, et modum naturae inferioris
secundum formam rationis insitae subtiliter discusserunt.
Novissime autem theologiam pro ratione divinorum,
et scrutatione invisibilium quasi consummaturi
sapientiam addixerunt, ut ipsi putaverunt,
consummaturi; sed vere amissuri, et veram non
inventuri. Nam, ibi corruere coeperunt in mendacia
figmentorum, et assumpserunt species visibiles simulacra
divinorum, ut invisibilia viderent per ea,
quae videbantur et erat ibi simile aliquid, sed de
vera sapientia inverniretur per eam. Praedicatus est
Christus crucifixus, ut humilitate veritas quaereretur.
Sed mundus medicum [modicum] despexit, et
non potuit verum agnoscere. Voluit enim contemplari
opera Dei quae miranda fecerat, et quae proposuerat
imitanda noluit venerari. Neque enim morbum
suum attendit, ut pia devotione medicinam
quaereret; sed de falsa sanitate praesumens, dedit se
ut vana curiositate aliena investigaret. Et videbatur
extra se proficere, sed defecit in se et eum, qui erat
supra se, non invenit. Et proposuit existimationes
de illo, quas corde superbo conceperat, ne verum
ignorare videretur: et secutus est in via erroris,
alia et alia, contra verum plurima, et novissime indecora
Deitati, et excellenti majestati deformia, ut
error fieret manifestus. Prius enim verum erat, et
magnum videbatur et novissime successit falsitas,
cum veritas consummari debuisset. Et demonstratum
est quasi lumen quoddam in parte una, ut ibi
videretur aliquid, et erant contra densae tenebrae, et
caligo profunda ignorationis, ubi erroris laqueus
ponebatur in captionem superborum. Et viderunt
ubi lumen erat, et ubi tenebrae erant videre non potuerunt;
et ibi laqueo capti sunt propter audaciam
praesumptionis suae, qua se praecipitaverunt ire in
illud: manifesta sunt haec. Quanto enim illi excellentis
ingenii monumenta reliquerunt: ubi tam
multa investigatione secreta naturae, et abdita rerum
conditarum prosecuti sunt, ut ipsam illorum efficaciam
omni studio praeferendam existimemus. Legimus
artes, et studia, et disciplinas et rationum praecepta
plurima, quae illi sensu et ingenio suo dato in
hoc ipsum scrutati sunt, et invenerunt; et scripserunt
inventa, et legenda posteris tradiderunt, logicam,
et ethicam, et mathematicam, et physicam, de
forma ratiocinationum, et vitae, et morum pro instituto
naturae decentium, de dispositione et ordine, et
causis, et proventibus rerum omnium. Et invaluerunt
in parte hac, ut verum apprehenderent; quoniam
et haec veritas per eos ministranda erat, quae
non erat ad vitam qui filii vitae non erant. Ideo datum
est illis propter nos, quibus consummatio servabatur
et inchoatio parabatur, ut invenirent veritatem
illam, quam oportuit suscipere filios vitae ad
obsequium summae veritatis. Cujus labor ipsis appositus
est, iis fructus servatus. Et in omnibus iis
lumen intelligentiae, et acumen ingenii, sensusque
virtutem ad documenta praevia perceperunt; in quibus
creaturarum vim, et modum naturae inferioris
secundum formam rationis insitae subtiliter discusserunt.
Novissime autem theologiam pro ratione divinorum,
et scrutatione invisibilium quasi consummaturi
sapientiam addixerunt, ut ipsi putaverunt,
consummaturi; sed vere amissuri, et veram non
inventuri. Nam, ibi corruere coeperunt in mendacia
figmentorum, et assumpserunt species visibiles simulacra
divinorum, ut invisibilia viderent per ea,
quae videbantur et erat ibi simile aliquid, sed de