PL 21, col. 476
Historia ecclesiastica (Rufinus Aquileiensis), J. P. Migne
affixum pependerat, ab incolis perquirit. Qui idcirco
ad inveniendum difficilis erat, quod ab antiquis persecutoribus
simulacrum in eo Veneris fuerat defixum [Al. adfixum],
ut si quis Christianorum in loco
illo 228 Christum adorare voluisset, Venerem videretur
adorare. Et ob hoc infrequens et pene oblivioni
datus fuerat locus. Sed cum (ut supra diximus)
religiosa foemina properasset ad locum caelesti
sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana et polluta
deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso
ordine reperit [Al. comperit] cruces. Sed obturbabat
reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta
proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis,
et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat
conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat
signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis
incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit
in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam
gravi aegritudine confectam, seminecem jacere.
Macarius per idem tempus Ecclesiae illius Episcopus
erat. Is ubi cunctantem reginam atque omnes pariter
qui aderant, videt: Adferte (inquit) huc totas, quae
repertae sunt cruces, et quae sit quae portaverit Dominum [Al. Deum],
nunc nobis adaperiet Deus. Et
ingressus cum regina pariter et populis ad eam, quae
decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum
precem profudit.
CAPUT VIII. De Cruce Salvatoris in Jerosolymis ab Helena reperta.
Tu, Domine, qui per unigenitum Filium tuum salutem
generi humano per passionem crucis conferre
dignatus es, et nunc in novissimis temporibus adspirasti
in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum,
in quo salus 229 nostra pependit, ostende evidenter
ex his tribus, quae crux fuerit ad dominicam
gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut
haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam
lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur
ad inveniendum difficilis erat, quod ab antiquis persecutoribus
simulacrum in eo Veneris fuerat defixum [Al. adfixum],
ut si quis Christianorum in loco
illo 228 Christum adorare voluisset, Venerem videretur
adorare. Et ob hoc infrequens et pene oblivioni
datus fuerat locus. Sed cum (ut supra diximus)
religiosa foemina properasset ad locum caelesti
sibi indicio designatum, cuncta ex eo prophana et polluta
deturbans, in altum purgatis ruderibus, tres confuso
ordine reperit [Al. comperit] cruces. Sed obturbabat
reperti muneris laetitiam uniuscujusque crucis indiscreta
proprietas. Aderat quidem et titulus ille, qui Graecis,
et Latinis, atque Hebraicis litteris a Pilato fuerat
conscriptus: sed nec ipse satis evidenter dominici prodebat
signa patibuli. Hinc jam humanae ambiguitatis
incertum, divinum flagitat testimonium. Accidit
in eadem urbe primariam quandam loci illius foeminam
gravi aegritudine confectam, seminecem jacere.
Macarius per idem tempus Ecclesiae illius Episcopus
erat. Is ubi cunctantem reginam atque omnes pariter
qui aderant, videt: Adferte (inquit) huc totas, quae
repertae sunt cruces, et quae sit quae portaverit Dominum [Al. Deum],
nunc nobis adaperiet Deus. Et
ingressus cum regina pariter et populis ad eam, quae
decumbebat, defixis genibus hujuscemodi ad Deum
precem profudit.
CAPUT VIII. De Cruce Salvatoris in Jerosolymis ab Helena reperta.
Tu, Domine, qui per unigenitum Filium tuum salutem
generi humano per passionem crucis conferre
dignatus es, et nunc in novissimis temporibus adspirasti
in corde ancillae tuae perquirere lignum beatum,
in quo salus 229 nostra pependit, ostende evidenter
ex his tribus, quae crux fuerit ad dominicam
gloriam, vel quae extiterit ad servile supplicium, ut
haec mulier, quae semiviva decumbit, statim ut eam
lignum salutare contigerit, a mortis januis revocetur