PL 48, col. 63
Commonitorium de Coelestio (Marius Mercator), J. P. Migne
commiseratione tactis, sola indignatione pontificum Romanorum, non causae iniquitate laborare; ab aliis
nullum mereri dicerentur patrocinium, utpote propter obstinatam haeresim ex Occidente projecti; reliquis interim,
ob ignorantiam rei gestae, eos nec absolventibus omnino, nec etiam damnantibus [(In epist. Nestorii ad S.
Coelestinum)] .
Cum cerneret Mercator in partes super ea re scissam non tantum Ecclesiam Constantinopolitanam, sed etiam
aulam principis, virosque intelligeret religione praestantes pendere dubios, quam in partem concederent, qui tamen
magnum facturi essent praejudicium adversus bonam, sin minus in ipsam irent; ut periculum imminens
averteret, causamque fidei artibus haereticorum nutare non sineret, Commonitorium scripsit Graece primum, deinde
Latine, super nomine, ut ait, Coelestii, quo totam rei seriem explicaret, omnibusque patefaceret, turbulentos
istos homines vere esse haereticos, suoque merito ex Occidente pulsos.
Id ut praestaret efficacius protulit praecipua litis totius instrumenta, adhibitisque testimoniis publicis et actis
ecclesiasticis, exhibuit, veluti per synopsim, habita ubique terrarum concilia, judiciorum ordinem ac modum,
factas a summis pontificibus condemnationes, edicta principum, quibus Ecclesiae judicia roborata sunt, et communem
totius Ecclesiae in haereticis damnandis consensum, ac indulgentiam sedis apostolicae in recipiendis iis qui
redirent ab errore, aliaque id genus plurima, unde omnibus veritas constaret, atque ipsi quoque Pelagiani ad
meliorem mentem vocarentur.
Hujusce operis quinque sunt partes: prima complectitur causam Coelestii, quomodo acta est Carthagine, Constantinopoli,
et Romae; in secunda Pelagii mens errorque detegitur, ex indubitatis ipsius libris; continetur in
tertia utriusque haeretici condemnatio, sive quae a duobus summis pontificibus Zosimo et Innocentio, sive quae a
Patribus Diospolitanae synodi facta est; quarta ostendit utriusque haeretici eamdem omnino fuisse sententiam,
atque ita alterius condemnationem ad alterum pertinere; in quinta denique convenitur Julianus; partim
ut exponeret si quid haberet querelae vel quaestionis, partim ut resipiscentium exemplo ad Ecclesiam
rediret.
Mirum vero quam multa in hoc uno libello proferantur adjumenta causae catholicae: sed dolendum ex iis tam
pauca pervenisse ad aetatem nostram. Meminit Mercator, immo prae manibus, cum offerret Commonitorium, habuit
exemplaria libelli a Paulino dati Aurelio adversus Coelestium; actorum concilii Carthaginensis sub eodem
Aurelio; litterarum Attici ad majorum sedium Ecclesias de condemnatione Coelestii; actorum concilii Romani
sub Zosimo; et ejusdem litterarum ad universos orbis episcopos; commentariorum Pelagii in epistolas apostoli
Pauli; librorum Pelagii ad viduam; litterarum et libellorum Erotis atque Lazari adversus Pelagium; synodicarum
concilii Carthaginensis et Milevitani ad sanctum Innocentium, rescriptorum Innocentii ad utrumque concilium;
actorum Diospolitanae synodi sub Eulogio, immo et Antiochenae sub Theodoto; litterarum Praylii jam
non commendantis Pelagium, sed damnantis. Verum ex iis pauca nunc habentur; nonnullorum supersunt quidem
fragmenta; sed admodum parva; ipsi quoque Commentarii in Epistolas Pauli a Cassiodoro interpolati sunt,
caeterorum nihil remanet, praeter memoriam et desiderium.
Quis fuerit eventus, quemque effectum habuerit tam curiosa sollicitudo viri apostolico zelo succensi pro fide
catholica, docet ipse Mercator in titulo Commonitorii his verbis: Per quod Commonitorium cognito funestissimo
errore, imperiali praecepto tam Julianus defensor et sequax ejus, cum caeteris sociis et participibus
suis, quam postea idem Coelestius, de Constantinopolitana urbe detrusi, in synodo quoque Ephesiensi ducentorum
septuaginta quinque episcoporum sententia postmodum in praesenti damnati sunt.
Sed quoniam in hoc opere non solum attingitur tota fere Pelagiana viginti trium annorum historia, sed etiam
narrantur multa, vel hactenus inaudita, vel solis eruditissimis nota, visum est operae pretium duo praestare in
notis: alterum. ad rationem temporam omnia historica exigere; alterum, testimoniis veterum auctoritatem Mercatoris
augere; sed utrumque brevius quam forte postulet argumenti qualitas, quoniam haec ipsa, omniaque id genus
reliqua, copiosius aliquando, si Deus voluerit, in historia Pelagiana, quam prae manibus habemus, exsecuturi
sumus.
CAPUT PRIMUM. De causa Coelestii, quomodo acta est Carthagine, Constantinopoli et Romae.
1.
Coelestius quidam, eunuchus matris utero
nullum mereri dicerentur patrocinium, utpote propter obstinatam haeresim ex Occidente projecti; reliquis interim,
ob ignorantiam rei gestae, eos nec absolventibus omnino, nec etiam damnantibus [(In epist. Nestorii ad S.
Coelestinum)] .
Cum cerneret Mercator in partes super ea re scissam non tantum Ecclesiam Constantinopolitanam, sed etiam
aulam principis, virosque intelligeret religione praestantes pendere dubios, quam in partem concederent, qui tamen
magnum facturi essent praejudicium adversus bonam, sin minus in ipsam irent; ut periculum imminens
averteret, causamque fidei artibus haereticorum nutare non sineret, Commonitorium scripsit Graece primum, deinde
Latine, super nomine, ut ait, Coelestii, quo totam rei seriem explicaret, omnibusque patefaceret, turbulentos
istos homines vere esse haereticos, suoque merito ex Occidente pulsos.
Id ut praestaret efficacius protulit praecipua litis totius instrumenta, adhibitisque testimoniis publicis et actis
ecclesiasticis, exhibuit, veluti per synopsim, habita ubique terrarum concilia, judiciorum ordinem ac modum,
factas a summis pontificibus condemnationes, edicta principum, quibus Ecclesiae judicia roborata sunt, et communem
totius Ecclesiae in haereticis damnandis consensum, ac indulgentiam sedis apostolicae in recipiendis iis qui
redirent ab errore, aliaque id genus plurima, unde omnibus veritas constaret, atque ipsi quoque Pelagiani ad
meliorem mentem vocarentur.
Hujusce operis quinque sunt partes: prima complectitur causam Coelestii, quomodo acta est Carthagine, Constantinopoli,
et Romae; in secunda Pelagii mens errorque detegitur, ex indubitatis ipsius libris; continetur in
tertia utriusque haeretici condemnatio, sive quae a duobus summis pontificibus Zosimo et Innocentio, sive quae a
Patribus Diospolitanae synodi facta est; quarta ostendit utriusque haeretici eamdem omnino fuisse sententiam,
atque ita alterius condemnationem ad alterum pertinere; in quinta denique convenitur Julianus; partim
ut exponeret si quid haberet querelae vel quaestionis, partim ut resipiscentium exemplo ad Ecclesiam
rediret.
Mirum vero quam multa in hoc uno libello proferantur adjumenta causae catholicae: sed dolendum ex iis tam
pauca pervenisse ad aetatem nostram. Meminit Mercator, immo prae manibus, cum offerret Commonitorium, habuit
exemplaria libelli a Paulino dati Aurelio adversus Coelestium; actorum concilii Carthaginensis sub eodem
Aurelio; litterarum Attici ad majorum sedium Ecclesias de condemnatione Coelestii; actorum concilii Romani
sub Zosimo; et ejusdem litterarum ad universos orbis episcopos; commentariorum Pelagii in epistolas apostoli
Pauli; librorum Pelagii ad viduam; litterarum et libellorum Erotis atque Lazari adversus Pelagium; synodicarum
concilii Carthaginensis et Milevitani ad sanctum Innocentium, rescriptorum Innocentii ad utrumque concilium;
actorum Diospolitanae synodi sub Eulogio, immo et Antiochenae sub Theodoto; litterarum Praylii jam
non commendantis Pelagium, sed damnantis. Verum ex iis pauca nunc habentur; nonnullorum supersunt quidem
fragmenta; sed admodum parva; ipsi quoque Commentarii in Epistolas Pauli a Cassiodoro interpolati sunt,
caeterorum nihil remanet, praeter memoriam et desiderium.
Quis fuerit eventus, quemque effectum habuerit tam curiosa sollicitudo viri apostolico zelo succensi pro fide
catholica, docet ipse Mercator in titulo Commonitorii his verbis: Per quod Commonitorium cognito funestissimo
errore, imperiali praecepto tam Julianus defensor et sequax ejus, cum caeteris sociis et participibus
suis, quam postea idem Coelestius, de Constantinopolitana urbe detrusi, in synodo quoque Ephesiensi ducentorum
septuaginta quinque episcoporum sententia postmodum in praesenti damnati sunt.
Sed quoniam in hoc opere non solum attingitur tota fere Pelagiana viginti trium annorum historia, sed etiam
narrantur multa, vel hactenus inaudita, vel solis eruditissimis nota, visum est operae pretium duo praestare in
notis: alterum. ad rationem temporam omnia historica exigere; alterum, testimoniis veterum auctoritatem Mercatoris
augere; sed utrumque brevius quam forte postulet argumenti qualitas, quoniam haec ipsa, omniaque id genus
reliqua, copiosius aliquando, si Deus voluerit, in historia Pelagiana, quam prae manibus habemus, exsecuturi
sumus.
CAPUT PRIMUM. De causa Coelestii, quomodo acta est Carthagine, Constantinopoli et Romae.
1.
Coelestius quidam, eunuchus matris utero