PL 78, col. 863
APPENDIX AD S. GREGORI\ MAGN! LITURGICA OPERA. 864 odea vero nostra ea parte quz chorum a -navi dister-
Ambones illi Romani ad eum modum acce- debant quem describit Gregorius Turonensis an- tistes, in lib. de Gloria martyrum , cap. 94, uti agit de beatis<imo Cypriano episcopo Carthaginensi, in cnjus basilica , inquit , analogius, in quo libro supra posilo cantaltur aut legitur, mirabiliter compositus esse reſertur.
Nam ex uno lapide marmoris lotus sculptus aseritur, id es!, mensa desuper, ad quam per quatuor graqus ascenditur, Cancelli in circuitu ; subter colum- na, quia et pulpiſtum habet, sub quo octo persone recipi possunt.
Hiec Gregorius Turonicus antistes , cujus descriptioni consentit Ordo Romanus nono loco a nobis editus, in quo ordinandi $ub pogii seu ambonis gradibus conslitisse dicuntur num.
2 et 8, dum le- cliones legebantur. Pulpitum, id es, [ribunal eccle- 8@, vocat Cyprianus in epistola ad presbyteros et diaconos ecclesie , quz epistofa est 54 in Editione Pameliana, in Oxoniensi 3), ne quid dicam de ca- none 14 concilii iv Toletani, in 'cujus canone 59 du- plex chorus, primus et Secundus, dislinguitur , ut
apud Romanos. | Post chorum cantorum, '8ensim as5urgebant gra- dus $sanctuarii , quod ab eodem choro dirimebant cancelli. Rugas seu regias appellabant vel cancello- rum aditus seu portas , vel cance!los ips0s, ea$que acolythi observabant , ut in primo noxtro libells le- gitur, ubi pontiſicis in secretarium post Missam re- ditus describ.tur.
De rugis plura inſerius in c. 20. Sub ciborio erectum erat altare, $ub altari vero con- ſessio , et post allare in corone modum dispositum erat presbylerium $eu chorus sacerdotum, in quo $e- debant episcopi a dextris, a $Sinistris presbyteri, in capite habentes pontificis thronum , passim ex mar» more; cum duobus accubilis, |xx11] tanlisper aliis $e-
dibus altiorem , et linteo ornatum. Unde apud Pa- Clanum linteata sedes , quod etiam Cypriani z#vo jam Gblinuisse Pontius innuit. In basilica Sanci# Marie ail Prezsepe thronus pap $labat ex parte mulierum, ita ut pcs! sedem!' pontificis mulieres, ad sacra Missarum solemnia s1antes , prope assistere juxla pontificem vide- rentur, Sed eam in superiori loco Paschalis primus
pro more collocavit, teste Anastasio. Infra presbyte- rii cancellos senatorium erat in parte australi, can- cellis proximior, ubi senatores et principes consisle- bant, ex adversa parte matrone.
Presbyterium itaque situm eral $ub apside , -quz ſornice et musivis picturis solebat esse instructa , ex qua pendebant ad ornatum calices, coron:, et alia id genus.
Altare ornabat ciborium, quatuor columnis innixum, quod propitiatorium Anaslasius quandoque videtur appellare. Umbraculum altaris vocat Ordo Romanus vulgatus, pag. 122. Sub ciborio posita con- ſessio, qui locus csLin quo Sanctorum reliquiz et Cor- pora Servabantur.
Vela ad portas basilice, itemque ad altare quadruplicia, quz Anastasio telravila dicuntur, Secrelarium , vulgo $acristiam , in inſeriori parte Navis ad austrum collocabant, scilicet ex parte-viro- rum.
Unde in veteri. basilica Vaticana et in Latera- nensi Secrelaria erant ad sinistiram ingredientium in easdem basilicas, quia basilicz ips:e orienti obvers#, austrum habeban ad sinisiram.
Centra vero velus Sacrarium diaconi:e sanclze Marizz Cosmedine $tabat ad dexteram ingredientium, proplerea quod ausler ejusdem ecclesizx ingredientibus dexter erat. In illis porro $ecretariis Oratorium etiam habebatur, ut in Lateranensi sancti Thomz , in Valicana sancti Gre- gorii , quod oratorium nunc sanctx Mariz de Febre appellatur ; seil neutrum modo pro secrelario est.
Ia his secretariis Romani pontilices sacra factuti vesles quibus in $acrificio uterentur induebant, et inde ad altare solemni ritu procedebant. Ibidem con- cilia ceiebrari mos erat, 8liquando in sanciuari.s seu presbyteriis , quz nonnunquam etiam $ecrelaria vo- cantur.
Ambones illi Romani ad eum modum acce- debant quem describit Gregorius Turonensis an- tistes, in lib. de Gloria martyrum , cap. 94, uti agit de beatis<imo Cypriano episcopo Carthaginensi, in cnjus basilica , inquit , analogius, in quo libro supra posilo cantaltur aut legitur, mirabiliter compositus esse reſertur.
Nam ex uno lapide marmoris lotus sculptus aseritur, id es!, mensa desuper, ad quam per quatuor graqus ascenditur, Cancelli in circuitu ; subter colum- na, quia et pulpiſtum habet, sub quo octo persone recipi possunt.
Hiec Gregorius Turonicus antistes , cujus descriptioni consentit Ordo Romanus nono loco a nobis editus, in quo ordinandi $ub pogii seu ambonis gradibus conslitisse dicuntur num.
2 et 8, dum le- cliones legebantur. Pulpitum, id es, [ribunal eccle- 8@, vocat Cyprianus in epistola ad presbyteros et diaconos ecclesie , quz epistofa est 54 in Editione Pameliana, in Oxoniensi 3), ne quid dicam de ca- none 14 concilii iv Toletani, in 'cujus canone 59 du- plex chorus, primus et Secundus, dislinguitur , ut
apud Romanos. | Post chorum cantorum, '8ensim as5urgebant gra- dus $sanctuarii , quod ab eodem choro dirimebant cancelli. Rugas seu regias appellabant vel cancello- rum aditus seu portas , vel cance!los ips0s, ea$que acolythi observabant , ut in primo noxtro libells le- gitur, ubi pontiſicis in secretarium post Missam re- ditus describ.tur.
De rugis plura inſerius in c. 20. Sub ciborio erectum erat altare, $ub altari vero con- ſessio , et post allare in corone modum dispositum erat presbylerium $eu chorus sacerdotum, in quo $e- debant episcopi a dextris, a $Sinistris presbyteri, in capite habentes pontificis thronum , passim ex mar» more; cum duobus accubilis, |xx11] tanlisper aliis $e-
dibus altiorem , et linteo ornatum. Unde apud Pa- Clanum linteata sedes , quod etiam Cypriani z#vo jam Gblinuisse Pontius innuit. In basilica Sanci# Marie ail Prezsepe thronus pap $labat ex parte mulierum, ita ut pcs! sedem!' pontificis mulieres, ad sacra Missarum solemnia s1antes , prope assistere juxla pontificem vide- rentur, Sed eam in superiori loco Paschalis primus
pro more collocavit, teste Anastasio. Infra presbyte- rii cancellos senatorium erat in parte australi, can- cellis proximior, ubi senatores et principes consisle- bant, ex adversa parte matrone.
Presbyterium itaque situm eral $ub apside , -quz ſornice et musivis picturis solebat esse instructa , ex qua pendebant ad ornatum calices, coron:, et alia id genus.
Altare ornabat ciborium, quatuor columnis innixum, quod propitiatorium Anaslasius quandoque videtur appellare. Umbraculum altaris vocat Ordo Romanus vulgatus, pag. 122. Sub ciborio posita con- ſessio, qui locus csLin quo Sanctorum reliquiz et Cor- pora Servabantur.
Vela ad portas basilice, itemque ad altare quadruplicia, quz Anastasio telravila dicuntur, Secrelarium , vulgo $acristiam , in inſeriori parte Navis ad austrum collocabant, scilicet ex parte-viro- rum.
Unde in veteri. basilica Vaticana et in Latera- nensi Secrelaria erant ad sinistiram ingredientium in easdem basilicas, quia basilicz ips:e orienti obvers#, austrum habeban ad sinisiram.
Centra vero velus Sacrarium diaconi:e sanclze Marizz Cosmedine $tabat ad dexteram ingredientium, proplerea quod ausler ejusdem ecclesizx ingredientibus dexter erat. In illis porro $ecretariis Oratorium etiam habebatur, ut in Lateranensi sancti Thomz , in Valicana sancti Gre- gorii , quod oratorium nunc sanctx Mariz de Febre appellatur ; seil neutrum modo pro secrelario est.
Ia his secretariis Romani pontilices sacra factuti vesles quibus in $acrificio uterentur induebant, et inde ad altare solemni ritu procedebant. Ibidem con- cilia ceiebrari mos erat, 8liquando in sanciuari.s seu presbyteriis , quz nonnunquam etiam $ecrelaria vo- cantur.