PL 88, col. 729
Vita S. Columbae (Adamnanus Hiiensis), J. P. Migne
occupatus, ita ut supra humanam possibilitatem
uniuscujusque pondus specialis operis videretur.
Et inter haec omnibus charus, hilarem semper
faciem ostendens, sanctorum specie sancti Spiritus
gaudio in intimis laetificabatur praecordiis.
II.
Sanctus Fintenus, qui postea per universas
Scotorum Ecclesias valde noscibilis habitus est,
a puerili aetate integritatem carnis et animae, Deo
adjuvante, custodiens, studiis dialecticalis sophias
deditus, hoc propositum in annis juventutis conversatus
in corde habuit, ut nostrum sanctum Columbam,
Hiberniam deserens, peregrinaturus adiret.
Eodem aestuans desiderio ad quemdam vadit seniorem
sibi amicum, in sua gente prudentissimum,
venerandumque clericum, qui Scotice vocitabatur
Columbus, ut ab eo prudentiae quasi aliquod audiret
consilium. Cui cum suos tales denudaret cogitatus,
hoc ab eo responsum accepit: « Tuum, ut aestimo,
adeo inspiratum devotumque desiderium quis
prohibere potest, ne ad sanctum Columbam transnavigare
debeas? »
Eadem hora casu adveniunt duo monachi sancti
Columbae, qui de sua interrogati ambulatione, « Nuper,
aiunt, de Britannia, remigantes hodie a Roboreto
venimus. » -- « Sospesne est, ait Columbus, vester
Columba sanctus Pater? » Qui valde illacrymati,
cum magno dixerunt moerore: Vere salvus est noster
ille patronus, qui his diebus nuper migravit ad Christum.
Quibus auditis Fintenus et Columbus, et omnes
qui ibidem inerant, prostratis in terram vultibus
amare flevere. Fintenus consequenter percontatur,
dicens: « Quem post se successorem reliquit?--Battheneum,
aiunt, suum alumnum. Omnibusque clamitantibus, Dignum et debitum;
Columbus ad Fintenum
ait: Quid ad haec, Fintene, facies? Qui respondens,
ait: « Si Dominus permiserit, ad Battheneum virum
sanctum et sapientem enavigabo; et si me susceperit,
ipsum abbatem habebo. »
Tum deinde supra memoratum Columbum osculatus,
et valedicens, navigationem praeparabat, et
sine ulla morula transnavigans Jovam devenit insulam.
Et necdum in id temporis usque nomen ejus
in his locis erat notum. Unde et imprimis quasi
quidam ignotus hospes hospitaliter susceptus; alia
die internuntium ad Battheneum mittit, ejus allocutionem
facie ad faciem habere volens, qui ut erat
affabilis, et peregrinis appetibilis, jubet ad se adduci.
Qui statim adductus, primo ut veniebat, flexis
genibus in terram se prostravit, visusque a seniore
sancto surgit; et residens interrogatur a Battheneo,
adhuc inscio de gente et provincia, nomineque et
conversatione, et pro qua causa inierit navigationis
laborem. Qui ita interrogatus omnia per ordinem
enarrans, ut susciperetur, humiliter expostulat.
Cui sanctus, senior his ab hospite auditis, simulque
uniuscujusque pondus specialis operis videretur.
Et inter haec omnibus charus, hilarem semper
faciem ostendens, sanctorum specie sancti Spiritus
gaudio in intimis laetificabatur praecordiis.
II.
Sanctus Fintenus, qui postea per universas
Scotorum Ecclesias valde noscibilis habitus est,
a puerili aetate integritatem carnis et animae, Deo
adjuvante, custodiens, studiis dialecticalis sophias
deditus, hoc propositum in annis juventutis conversatus
in corde habuit, ut nostrum sanctum Columbam,
Hiberniam deserens, peregrinaturus adiret.
Eodem aestuans desiderio ad quemdam vadit seniorem
sibi amicum, in sua gente prudentissimum,
venerandumque clericum, qui Scotice vocitabatur
Columbus, ut ab eo prudentiae quasi aliquod audiret
consilium. Cui cum suos tales denudaret cogitatus,
hoc ab eo responsum accepit: « Tuum, ut aestimo,
adeo inspiratum devotumque desiderium quis
prohibere potest, ne ad sanctum Columbam transnavigare
debeas? »
Eadem hora casu adveniunt duo monachi sancti
Columbae, qui de sua interrogati ambulatione, « Nuper,
aiunt, de Britannia, remigantes hodie a Roboreto
venimus. » -- « Sospesne est, ait Columbus, vester
Columba sanctus Pater? » Qui valde illacrymati,
cum magno dixerunt moerore: Vere salvus est noster
ille patronus, qui his diebus nuper migravit ad Christum.
Quibus auditis Fintenus et Columbus, et omnes
qui ibidem inerant, prostratis in terram vultibus
amare flevere. Fintenus consequenter percontatur,
dicens: « Quem post se successorem reliquit?--Battheneum,
aiunt, suum alumnum. Omnibusque clamitantibus, Dignum et debitum;
Columbus ad Fintenum
ait: Quid ad haec, Fintene, facies? Qui respondens,
ait: « Si Dominus permiserit, ad Battheneum virum
sanctum et sapientem enavigabo; et si me susceperit,
ipsum abbatem habebo. »
Tum deinde supra memoratum Columbum osculatus,
et valedicens, navigationem praeparabat, et
sine ulla morula transnavigans Jovam devenit insulam.
Et necdum in id temporis usque nomen ejus
in his locis erat notum. Unde et imprimis quasi
quidam ignotus hospes hospitaliter susceptus; alia
die internuntium ad Battheneum mittit, ejus allocutionem
facie ad faciem habere volens, qui ut erat
affabilis, et peregrinis appetibilis, jubet ad se adduci.
Qui statim adductus, primo ut veniebat, flexis
genibus in terram se prostravit, visusque a seniore
sancto surgit; et residens interrogatur a Battheneo,
adhuc inscio de gente et provincia, nomineque et
conversatione, et pro qua causa inierit navigationis
laborem. Qui ita interrogatus omnia per ordinem
enarrans, ut susciperetur, humiliter expostulat.
Cui sanctus, senior his ab hospite auditis, simulque