AAS 14 (1922), p. 71
dinem Benedicti, qui, iniuriae immemor, pacem conciliandam firmandamque
omni, quo potuit, apostolici ministerio officio iuvare haud
destitit, et afflictis bello populis pontificiae caritatis thesauros aperuit.
Quam postremam celebraturus laudem, Patres amplissimi, rem
attingo in qua exsultat ac triumphat oratio mea. Non cotidianam stipem
indigentibus submissam; non liberalitatem in publicis calamitatibus;
non hospitales domos aegrotis, pueris recipiendis; non subsidia
commemorabo a Benedicto largita ad varios pios usus plurima. Praeclara
haec quidem consuetudo beneficentiae, sed communis cum Decessoribus:
illa Benedicti propria et omnium gentium omniumque saeculorum
praedicatione celebranda, cui exercendae patentissimum campum
bellum aperuit. Cui enim tunc civium ordini, vel cui generi miseriarum
Pontificis providentissimi caritas non libéralissime occurrit? Claro
et obscuro loco natis; divitibus ac pauperibus; catholicis atque iis qui
dissident, nullo facto inter eos religionis vel gentis discrimine, Vaticanae
aedes tunc maxime patuere. Testes vos appello, captivi milites;
vos undique huc cotidie confluentes, turbae virorum ac mulierum, de
infirma valetudine vel de incerta carorum vestrorum sorte sollicitae;
vos, falanges deportatorum ; vos, pueri puellulaeque, grex immolatorwm
tener, fame, frigore prope perimendi; vos, inermes cives, exsilio, vinculis,
capite, heu miseri! damnati; vos denique, matres, vos, viduae, quarum
natis ac viris contigit, alieno sub caelo, in bello oppetere. Salubriorem
spirare aerem in patriamque reverti; mittendis accipiendisque nuntiis
confirmare animum, lenire dolorem; in libertatem vindicari anxiisque
restitui parentibus; teneram sustentare tueri vitam; a carcere, a certa
morte liberari; condere sepulcro cara pignora; custodire, inferre in patriam
desideratos cineres, dum animae ubique terrarum sacris expiábantur,
nonne providenti caritate Benedicti datum vobis est? Nonne
quo tempore Europa fere omnis flagrabat odiis ac sanguine diffluebat,
visae vobis sunt aedes Vaticanae sedes ac domicilium esse christianae
caritatis, et omnibus omnium levandis necessitatibus cor unum sufficere
Romani Pontificis?
Venient ad te qui detrahebant tibi, et adorabunt vestigia pedum tuorum.
His me Isaiae verbis non semel tacite, in animo meo, Benedi-1
ctum compellasse memini cum ea audirem, quae toto belli tempore
congesta in eum per invidiam sunt, et hanc perspicerem pene infinitam
vim beneficiorum, quae paucis commemoravi. Nescio quomodo, inhaerebat
irt mente quasi quoddam augurium futurorum temporum. Vix
1 TsAL, LX, 14.
omni, quo potuit, apostolici ministerio officio iuvare haud
destitit, et afflictis bello populis pontificiae caritatis thesauros aperuit.
Quam postremam celebraturus laudem, Patres amplissimi, rem
attingo in qua exsultat ac triumphat oratio mea. Non cotidianam stipem
indigentibus submissam; non liberalitatem in publicis calamitatibus;
non hospitales domos aegrotis, pueris recipiendis; non subsidia
commemorabo a Benedicto largita ad varios pios usus plurima. Praeclara
haec quidem consuetudo beneficentiae, sed communis cum Decessoribus:
illa Benedicti propria et omnium gentium omniumque saeculorum
praedicatione celebranda, cui exercendae patentissimum campum
bellum aperuit. Cui enim tunc civium ordini, vel cui generi miseriarum
Pontificis providentissimi caritas non libéralissime occurrit? Claro
et obscuro loco natis; divitibus ac pauperibus; catholicis atque iis qui
dissident, nullo facto inter eos religionis vel gentis discrimine, Vaticanae
aedes tunc maxime patuere. Testes vos appello, captivi milites;
vos undique huc cotidie confluentes, turbae virorum ac mulierum, de
infirma valetudine vel de incerta carorum vestrorum sorte sollicitae;
vos, falanges deportatorum ; vos, pueri puellulaeque, grex immolatorwm
tener, fame, frigore prope perimendi; vos, inermes cives, exsilio, vinculis,
capite, heu miseri! damnati; vos denique, matres, vos, viduae, quarum
natis ac viris contigit, alieno sub caelo, in bello oppetere. Salubriorem
spirare aerem in patriamque reverti; mittendis accipiendisque nuntiis
confirmare animum, lenire dolorem; in libertatem vindicari anxiisque
restitui parentibus; teneram sustentare tueri vitam; a carcere, a certa
morte liberari; condere sepulcro cara pignora; custodire, inferre in patriam
desideratos cineres, dum animae ubique terrarum sacris expiábantur,
nonne providenti caritate Benedicti datum vobis est? Nonne
quo tempore Europa fere omnis flagrabat odiis ac sanguine diffluebat,
visae vobis sunt aedes Vaticanae sedes ac domicilium esse christianae
caritatis, et omnibus omnium levandis necessitatibus cor unum sufficere
Romani Pontificis?
Venient ad te qui detrahebant tibi, et adorabunt vestigia pedum tuorum.
His me Isaiae verbis non semel tacite, in animo meo, Benedi-1
ctum compellasse memini cum ea audirem, quae toto belli tempore
congesta in eum per invidiam sunt, et hanc perspicerem pene infinitam
vim beneficiorum, quae paucis commemoravi. Nescio quomodo, inhaerebat
irt mente quasi quoddam augurium futurorum temporum. Vix
1 TsAL, LX, 14.