AAS 20 (1928), p. 363
patronatum quemdam constituit a Christo Redemptore, quem, congruis aedifieatis
sedibus Emus Metropolita anno sacro MDCCCC auspicavit. Ad instituti
perpetuitatem procurandam, idem sacerdos, quinto post anno, societatem,
ut aiunt, tontinariam inivit, cui proprietatem inseripsit, seu vendrait
summa recepta 100 milhum hbellarum; sed brevi post, commotus periculo,
cui, ex futuris legibus talis societas obnoxia praevidebatur, hac dissoluta,
ipse gratis redit in dominium pii Instituti. Anno 1918 idem absolute, seu
nulla adiecta condicione seu modo, testamento, heredem dixit sacerdotem
quemdam Ioannem dioecesis V., cui etiam direxit epistolam, in qua eum
docet se eum instituisse heredem « perchè avesse a continuare J'opera del
Patronato, possibilmente com'era, a vantaggio della gioventù maschile di E.».
Ioannes hereditatem non adivit, nisi postquam ab utroque Episcopo, dioecesis
V. ac dioecesis P. suasus est ita facere, quia vi testamenti libere seu
pro conscientia hereditatis bonis disponere posset in favorem christianae
iuventutis. Ee quidem vera statim Patronatum augere connisus est, immo
orphanis totius regionis, etiam extra paroeciam et dioecesis, adiuvandis
destinare. Quod. cum aegre ferrent incolae loci remque tandem ad novum
Episcopum, P. detulissent, hic, ne praedecessoris acta iudicare videretur,
sententiam sacri huius Consilii rogavit, in qua disceptatum est dubium
sequens: «Etrum testamentum D. Angeh in favorem D. Ioannis contineat
transmissionem fiduciariam ad conservanda bona utilitate Patronatus in
casu, an potius liberam heredis institutionem ».
ANIMADVERSIONES. - Notum est quamlibet dispositionem ad causas pias
piae voluntatis nomine donari, sive per actum mortis causa fiat, quo casu
dicitur ultima, sive etiam inter vivos: cfr. can. 1515 coli. c. 1513. Si alicui
personae morali in Ecclesia concredatur, habetur fundatio pia ad normam
can. 1544ss. et bona fiunt stricto sensu ecclesiastica (c. 1497 § 1); secus manent
laicalia, obnoxia tamen exsecutioni ac vigilantiae Ordinariorum, ad
mentem can. 336, 344, 1515-1517, ex quibus praesertim notetur can. 1516
de bonis « fiduciarie acceptis » quod dicitur fieri posse non solum ex testamento
sed etiam per actum quemlibet, vel inter vivos. Planum tamen est
quempiam libere de suis bonis statuere posse, donec sua sint, et ideo,
salva naturali aequitate, etiam praevias dispositiones, re integra, seu cum
nullum tertio ius acquisitum est, posse immutare et etiam delere, aut de
pio in profanum finem vertere posse.
In casu quidem patet non agi de bonis stricto sensu ecclesiasticis, cum
nec Patronatus ecclesiastica auctoritate sit moralis persona constitutus,
nec alicui aliae personae morali concreditus. Sed agitur profecto de pia
causa, seu de bonis ad pium finem a conditore et testatore relictis ad normam
sedibus Emus Metropolita anno sacro MDCCCC auspicavit. Ad instituti
perpetuitatem procurandam, idem sacerdos, quinto post anno, societatem,
ut aiunt, tontinariam inivit, cui proprietatem inseripsit, seu vendrait
summa recepta 100 milhum hbellarum; sed brevi post, commotus periculo,
cui, ex futuris legibus talis societas obnoxia praevidebatur, hac dissoluta,
ipse gratis redit in dominium pii Instituti. Anno 1918 idem absolute, seu
nulla adiecta condicione seu modo, testamento, heredem dixit sacerdotem
quemdam Ioannem dioecesis V., cui etiam direxit epistolam, in qua eum
docet se eum instituisse heredem « perchè avesse a continuare J'opera del
Patronato, possibilmente com'era, a vantaggio della gioventù maschile di E.».
Ioannes hereditatem non adivit, nisi postquam ab utroque Episcopo, dioecesis
V. ac dioecesis P. suasus est ita facere, quia vi testamenti libere seu
pro conscientia hereditatis bonis disponere posset in favorem christianae
iuventutis. Ee quidem vera statim Patronatum augere connisus est, immo
orphanis totius regionis, etiam extra paroeciam et dioecesis, adiuvandis
destinare. Quod. cum aegre ferrent incolae loci remque tandem ad novum
Episcopum, P. detulissent, hic, ne praedecessoris acta iudicare videretur,
sententiam sacri huius Consilii rogavit, in qua disceptatum est dubium
sequens: «Etrum testamentum D. Angeh in favorem D. Ioannis contineat
transmissionem fiduciariam ad conservanda bona utilitate Patronatus in
casu, an potius liberam heredis institutionem ».
ANIMADVERSIONES. - Notum est quamlibet dispositionem ad causas pias
piae voluntatis nomine donari, sive per actum mortis causa fiat, quo casu
dicitur ultima, sive etiam inter vivos: cfr. can. 1515 coli. c. 1513. Si alicui
personae morali in Ecclesia concredatur, habetur fundatio pia ad normam
can. 1544ss. et bona fiunt stricto sensu ecclesiastica (c. 1497 § 1); secus manent
laicalia, obnoxia tamen exsecutioni ac vigilantiae Ordinariorum, ad
mentem can. 336, 344, 1515-1517, ex quibus praesertim notetur can. 1516
de bonis « fiduciarie acceptis » quod dicitur fieri posse non solum ex testamento
sed etiam per actum quemlibet, vel inter vivos. Planum tamen est
quempiam libere de suis bonis statuere posse, donec sua sint, et ideo,
salva naturali aequitate, etiam praevias dispositiones, re integra, seu cum
nullum tertio ius acquisitum est, posse immutare et etiam delere, aut de
pio in profanum finem vertere posse.
In casu quidem patet non agi de bonis stricto sensu ecclesiasticis, cum
nec Patronatus ecclesiastica auctoritate sit moralis persona constitutus,
nec alicui aliae personae morali concreditus. Sed agitur profecto de pia
causa, seu de bonis ad pium finem a conditore et testatore relictis ad normam