Concilio di Agde

Can. 1 — De digamis clericis ut non ministrent.

Placuit, ut de digamis aut internuptarum maritis, quanquam aliud Patrum statuta decreverint, ut qui hucusque ordinati sunt, habita miseratione, presbyterii vel diaconatus nomen tantum obtineant: officium vero consecrandi presbyteri et ministrandi hujusmodi diacones non praesumant.

Can. 2 — De contumacibus clericis et ad officium tardis.

Contumaces vero clerici prout dignitatis ordo permiserit ab episcopis corrigantur, et si qui prioris gradus elati superbia communionem fortasse contempserint, aut ecclesiam frequentare, vel officium suum implere neglexerint, peregrina eis communio tribuatur; ita ut cum eos poenitentia correxerit, rescripti in matricula gradum suum dignitatemque recipiant.

Can. 3 — De episcopis qui vel innocentes vel pro minimis causis aliquos excommunicant.

Episcopi vero si, sacerdotali moderatione postposita, innocentes aut minimis causis culpabiles excommunicare praesumpserint, et ad gratiam festinantes recipere fortasse noluerint, a vicinis episcopis cujuslibet provinciae litteris moneantur; et si parere noluerint, communio illis usque ad tempus synodi a reliquis episcopis non denegetur, ne fortasse in excommunicatoris peccatum excommunicati longo tempore morte praeveniantur.

Can. 4 — De his qui suas vel propinquorum oblationes ecclesiae fraudant.

Clerici etiam vel saeculares qui oblationes parentum aut donatas aut testamentis relictas retinere perstiterint aut id quod ipsi donaverint ecclesiis vel monasteriis crediderint auferendum, sicut synodus sancta constituit velut necatores pauperum quousque reddant ab ecclesiis excludantur.

Can. 5 — Si clericus furtum ecclesiae fecerit.

Si quis clericus furtum ecclesiae fecerit, peregrina ei communio tribuatur.

Can. 6 — Si episcopo a quibuslibet quidquam fuerit derelictum.

Pontifices vero quibus in summo sacerdotio constitutis ab extraneis duntaxat aliquid aut cum ecclesia, aut sequestratim aut dimittitur aut donatur, quia hoc ille qui donat pro redemptione animae suae, non pro commodo sacerdotis probatur offerre, non quasi suum proprium, sed quasi dimissum ecclesiae inter facultates ecclesiae computabunt; quia justum est, ut sicut sacerdos habet quod ecclesiae dimissum est, ita et ecclesia habeat quod relinquitur sacerdoti sane quidquid per fideicommissum aut sacerdoti, aut ecclesiae fortasse dimittitur cuicunque alii postmodum profuturum, id inter facultates suas ecclesia computare aut retinere non poterit.

Can. 7 — De rebus ecclesiae, quomodo ab episcopis habeantur: et de servis ecclesiae qualiter ab episcopo manumittantur.

Casellas vero vel mancipiola ecclesiae episcopi, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, vel vasa ministerii quasi commendata fideli proposito integro ecclesiae jure possideant; id est ut neque vendere, neque per quoscunque contractus res unde pauperes vivunt alienare praesumant: quod si necessitas certa compulerit, ut pro ecclesiae aut necessitate aut utilitate vel in usufructu vel indirecta venditione aliquid distrahatur, apud duos vel tres comprovinciales vel vicinos episcopos causa quae necesse sit vendendi primitus comprobetur, et habita discussione sacerdotali eorum subscriptione quae facta fuerit venditio roboretur: aliter facta venditio vel transactio non valebit. Sane si quos de servis ecclesiae benemeritos sibi episcopus libertati donaverit, collatam libertatem a successoribus placuit custodiri cum eo quod eis manumissor in libertatem contulerit, quod tamen jubemus viginti solidorum numerum, modum in terrula, vineola vel hospitiolo tenere: quod amplius datum fuerit post manumissoris mortem ecclesia revocabit; minusculas vero res aut ecclesiae minus utiles peregrinis vel clericis salvo jure ecclesiae in usum perstare permittimus.

Can. 8 — De clericis qui ad saeculares confugiunt.

Id etiam placuit, ut clericus si relicto officio suo propter districtionem ad saecularem fortasse confugerit, et is ad quem recurrit solatium defensionis impenderit, cum eodem de Ecclesiae communione pellatur.

Can. 9 — De presbyteris et diaconibus qui ad conjugalem coitum revertuntur.

Placuit etiam, ut si diaconi aut presbyteri conjugati ad torum uxorum suarum redire voluerint, papae Innocentii ordinatio vel Syricii episcopi auctoritas conservetur; quod si ad aliquos formula illa ecclesiastica vitae pariter et disciplinae quae a Syricio episcopo ad provincias commeavit non probabitur pervenisse, his ignorationis venia remittetur, ita ut de caetero penitus incipiant abstinere et ita gradus suos in quibus inventi fuerint sic retineant, ut ad potiora eis non liceat ascendere: quibus in beneficio esse debet, quod hunc ipsum locum quem retinent non amittant. Si qui autem scisse formam vivendi dimissam a sancto Syricio episcopo deteguntur, neque statim cupiditatis libidines abjecisse, illi sunt modis omnibus submovendi, qui post admonitionem cognitam praeponendam arbitrati sunt voluptatem.

Can. 10 — Ut nullus clericorum cum extraneis feminis habitet.

Id etiam ad custodiendam vitam et famam speciali ordinatione praecipimus, ut nullus clericorum extraneae mulieri qualibet collatione aut familiaritate jungatur: et non solum in domo illius extranea mulier non accedat, sed nec ipse frequentandi ad extraneam mulierem habeat potestatem, sed cum matre tantum, sorore, filia aut nepte, si habuerit aut voluerit, vivendi liberam habeat potestatem: de quibus nominibus nefas est aliud quam natura constituit suspicari.

Can. 11 — Ut nullus clericus in cellario vel secreto feminam intromittat.

Ancillas vel libertas a cellario vel a secreto ministerio et ab eadem mansione in qua clericus manet, placuit removeri.

Can. 12 — Ut omnibus diebus Quadragesimae sabbato jejunetur.

Placuit etiam, ut omnes Ecclesiae exceptis diebus dominicis in quadragesima, etiam die sabbati, sacerdotali ordinatione et districtionis comminatione jejunent.

Can. 13 — Ut symbolum ante octo dies paschae competentibus praedicetur.

Symbolum etiam placuit ab omnibus ecclesiis una die, id est ante octo dies dominicae resurrectionis publice in ecclesia competentibus tradi.

Can. 14 — Ut altare et ungatur et benedicatur.

Altaria vero placuit non solum unctione chrismatis, sed etiam sacerdotali benedictione sacrari.

Can. 15 — Qualiter majores, qualiter minores poenitentiam accipiant.

Poenitentes tempore quo poenitentiam petunt impositionem manuum et cilicium super caput a sacerdote sicut ubique constitutum est consequantur, et si aut comas non deposuerint aut vestimenta non mutaverint abjiciantur, et nisi digne poenituerint non recipiantur: juvenibus etiam poenitentia non facile committenda est propter aetatis fragilitatem, viaticum tamen omnibus in morte positis non negandum.

Can. 16 — Qua aetate diacones ordinentur.

Episcopus vero benedictionem diaconatus minoribus viginti et quinque annorum penitus non committat: sane si conjugati juvenes consenserint ordinari, etiam uxorum voluntas ita requirenda est, ut sequestrato mansionis cubiculo, religione promissa, posteaquam pariter conversi fuerint ordinentur.

Can. 17 — Qua aetate episcopi vel presbyteres consecrentur.

Presbyterum vero vel episcopum ante triginta annos, id est antequam ad viri perfecti aetatem perveniant, nullus metropolitanorum ordinare praesumat, ne per aetatem, quod aliquoties evenit, aliquo errore culpentur.

Can. 18 — De laicis quibus temporibus communicare debeant.

Saeculares vero qui Natali Domini, Pascha, Pentecoste non communicaverint, catholici non credantur nec inter catholicos habeantur.

Can. 19 — De sanctimonialibus qua aetate velentur.

Sanctimoniales, quamlibet vita earum et mores probati sint, ante annum aetatis suae quadragesimum non velentur.

Can. 20 — De clericis qui comam nutriunt.

Clerici qui comam nutriunt ab archidiacono etiam si noluerint inviti detondantur: vestimenta vel calceamenta eis etiam nisi quae religionem deceant uti aut habere non liceat.

Can. 21 — Ut solemnitates majores in civitatibus celebrentur.

Si quis etiam extra parochias, in quibus legitimus est ordinariusque conventus, oratorium in agro habere voluerit, reliquis festivitatibus ut ibi missas teneant propter fatigationem familiae justa ordinatione permittimus: Pascha vero, Natale Domini, Epiphaniam, Ascensionem Domini, Pentecosten et Natale sancti Joannis Baptistae, vel si qui maximi dies in festivitatibus habentur, non nisi in civitatibus aut in parochiis teneant. Clerici vero si qui in his festivitatibus quas supra diximus in oratoriis his, nisi jubente aut permittente episcopo, facere aut tenere voluerint, a communione pellantur.

Can. 22 — Ut non liceat presbytero vel clerico rem ecclesiae vendere vel donare.

Et licet superfluum sit de re nota et antiquis canonibus prohibita iterato aliquid definire, tamen quo facilius cupiditas aut improbitas reprimatur, id statuimus quod omnes jubent, ut civitatenses sive dioecesani presbyteri vel clerici, salvo jure ecclesiae, rem ecclesiae sicut permiserint episcopi teneant, vendere aut donare penitus non praesumant: quod si fecerint, et facta venditio non valebit, et de facultatibus, si quas habent proprias, indemnem ecclesiam reddant et communione priventur.

Can. 23 — Ut clericus junior seniori non praeponatur.

Episcopus etiam quorum vita non reprehenditur posteriorem priori nullum praeponat, nisi fortasse elatus superbia quod pro necessitate ecclesiae episcopus jusserit implere contemnit. Sane si officium archidiaconatus propter simpliciorem naturam implere aut expedire nequiverit, ille loci sui nomen teneat et ordinationi ecclesiae, quem elegerit episcopus, praeponatur.

Can. 24 — De expositis inventis.

De expositis id observandum quod jam dudum synodus sancta constituit.

Can. 25 — De saecularibus qui suas conjuges derelinquunt.

Hi vero saeculares, qui conjugale consortium culpa graviore dimittunt vel etiam dimiserunt, et nullas causas discidii probabiliter proponentes propterea sua matrimonia dimittunt, ut aut illicita aut aliena praesumant, si antequam apud episcopos comprovinciales discidii causas dixerint, et prius uxores quam judicio damnentur abjecerint, a communione Ecclesiae et a sancto populi coetu pro eo quod fidem et conjugia maculant excludantur.

Can. 26 — Ut si voluntarie clericus damnum ecclesiae fecerit, et satisfaciat et excommunicetur.

Si qui vero de clericis documenta, quibus ecclesiae possessio firmatur, aut subripere aut negare aut adversariis fortasse tradere damnabili et punienda obstinatione praesumpserint, quidquid per absentiam documentorum damni ecclesiae illatum est de propriis facultatibus reddant et communione priventur; hi etiam, qui in damnum ecclesiae instrumenta ecclesiae impie sollicitati a traditoribus susceperint.

Can. 27 — Ut monasterium inconsulto episcopo nullus construat: et de monachis.

Monasterium novum, nisi episcopo aut permittente aut probante, nullus incipere aut fundare praesumat. Monachi vero vagantes ad officium clericatus, nisi eis testimonium abbas suus dederit, nec in civitatibus nec in parochiis ordinentur. Monachum nisi abbatis sui aut permissu aut voluntate ad alterum monasterium commigrantem nullus abbas suscipere aut retinere praesumat, sed ubicunque fuerint abbati suo auctoritate canonum revocentur. Si necesse fuerit clericum de monachis ordinari, cum consensu et voluntate abbatis praesumat episcopus.

Can. 28 — Ut monasterium puellarum procul a monachis construatur.

Monasteria puellarum longius a monasteriis monachorum aut propter insidias diaboli aut propter oblocutiones hominum collocentur.

Can. 29 — De libertis ut in necessitate ab ecclesia tueantur.

Libertos legitime a dominis suis factos ecclesia si necessitas exegerit tueatur: quod si quis ante audientiam aut pervadere aut expoliare praesumpserit, ab ecclesia repellatur.

Can. 30 — Ut post antiphonas orationes dicantur.

Et quia convenit ordinem Ecclesiae ab omnibus aequaliter custodiri, studendum est, ut sicut ubique fit, et post antiphonas collectiones per ordinem ab episcopis vel presbyteris dicantur; et hymnos matutinos vel vespertinos diebus omnibus decantari, et in conclusionem matutinarum vel vespertinarum missarum post hymnos capitella de psalmis dici, et plebem collecta oratione ad vesperam ab episcopo cum benedictione dimitti.

Can. 31 — De his qui per odium ad pacem non revertuntur.

Placuit etiam, ut sicut plerumque fit quicunque odio aut longinqua inter se lite dissenserint, et ad pacem revocare diutina intentione nequiverint, a civitatis primitus sacerdotibus arguantur: qui si inimicitias deponere perniciosa intentione noluerint, de Ecclesiae coetu justissima excommunicatione pellantur.

Can. 32 — Ut clericus inconsulto episcopo ad judicem secularem non pergat.

Clericus nequaquam praesumat apud saecularem judicem episcopo non permittente pulsare, sed si pulsatus fuerit respondeat: non proponat nec audeat criminale negotium in judicio saeculari proponere. Si quis vero saecularium per calumniam Ecclesiam aut clericum fatigare tentaverit, et evictus fuerit, Ecclesiae liminibus et a catholicorum communione, nisi digne poenituerit, arceatur.

Can. 33 — Si episcopus haeredes non habens Ecclesiam cui praefuit haeredem non fecerit.

Episcopus qui filios aut nepotes non habens alium quam Ecclesiam reliquit haeredem, si quid de Ecclesia non in Ecclesiae causa aut necessitate praesumpsit, quod distraxit aut donavit irritum habeatur: qui vero filios habet, de bonis quae reliquit ab haeredibus ejus indemnitatibus Ecclesiae consulatur.

Can. 34 — De Judaeis qui converti cupiunt qualiter suscipiantur.

Judaei quorum perfidia frequenter ad vomitum redit, si ad legem catholicam venire voluerint, octo mensibus inter catechumenos ecclesiae limen introeant, et si pura fide venire noscuntur, tunc demum baptismatis gratiam consequantur: quod si casu aliquo quis periculum infirmitatis intra praescriptum tempus incurrerit et desperatus fuerit, baptizetur.

Can. 35 — Si episcopus a metropolitano admonitus pro synodo vel ordinatione episcopali venire distulerit.

Si metropolitanus episcopus ad comprovinciales episcopos epistolas direxerit, in quibus eos aut ad ordinationem summi pontificis aut ad synodum invitet, postpositis omnibus, excepta gravi infirmitate corporis aut praeceptione regia, ad constitutam diem adesse non differant: qui si defuerint, sicut prisca canonum praecepit auctoritas, usque ad proximam synodum a charitate fratrum et Ecclesiae communione priventur.

Nota SCOMUNICA: Stampato «can. 34» (sui convertiti dal giudaismo); probabilmente il can. 35, sulla scomunica.

Can. 36 — Ut stipendia clericorum juxta meritum distribuantur.

Clerici etiam omnes, qui Ecclesiae fideliter vigilanterque deserviunt, stipendia sanctis laboribus debita secundum servitii sui meritum vel ordinationem canonum a sacerdotibus consequantur.

Can. 37 — De homicidis vel falsis testibus.

Itaque censuimus homicidas et falsos testes a communione ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina admissa diluerint.

Can. 38 — Ut sine epistola episcopi sui non liceat clericum vel monachum proficisci: et de monachis vel abbatibus.

Clericis sine commendatitiis epistolis episcopi sui licentia non pateat evagandi, in monachis quoque praesentis sententiae forma servetur; quos si verborum increpatio non emendaverit, etiam verberibus statuimus coerceri. Servandum quoque de monachis ne eis ad solitarias cellulas liceat a congregatione discedere, nisi forte probatis post emeritos labores aut propter infirmitatis necessitatem asperior ab abbatibus regula remittatur: quod ita demum fiet, ut intra eadem monasterii septa manentes, tamen sub abbatis potestate separatas habere cellulas permittantur. Abbatibus quoque singulis diversas cellulas aut plura monasteria habere non liceat, nisi tantum propter incursum hospitalitatis intra muros receptacula collocare.

Can. 39 — Ut clerici nuptialia vitent convivia.

Presbyteri, diacones, subdiacones vel deinceps quibus ducendi uxores licentia non est, etiam alienarum nuptiarum evitent convivia, neque his coetibus admisceantur ubi amatoria cantantur et turpia, aut obscoeni motus corporum choris et saltationibus efferuntur, ne auditus et obtutus sacris mysteriis deputatus turpium spectaculorum atque verborum contagione polluatur.

Can. 40 — Ut Christiani Judaeorum vitent convivia.

Omnes deinceps clerici sive laici Judaeorum convivia evitent, nec eos ad convivium quisquis excipiat, quia cum apud Christianos cibis communibus non utantur, indignum est atque sacrilegum eorum cibos a Christianis sumi, cum ea quae Apostolo permittente nos sumimus ab illis judicentur immunda, ac sic inferiores incipiant esse Christiani quam Judaei, si nos quae ab illis apponuntur utamur, illi vero a nobis oblata contemnant.

Can. 41 — Ut clericis vetetur ebrietas.

Ante omnia clericis vetetur ebrietas, quae omnium vitiorum fomes ac nutrix est. Itaque eum quem ebrium fuisse constiterit, ut ordo patitur, aut triginta dierum spatio a communione statuimus submovendum, aut corporali subdendum supplicio.

Can. 42 — De sortilegis vel auguria observantibus ut ab ecclesia separentur.

Ac ne id fortasse videatur omissum quod maxime fidem catholicae religionis infestat, quod aliquanti clerici vel laici student auguriis, et sub nomine fictae religionis, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur aut quarumcunque scripturarum inspectione futura promittunt: hoc quicunque clericus vel laicus detectus fuerit vel consulere vel docere, ab Ecclesia habeatur extraneus.

Can. 43 — Ne de poenitentibus clericus ordinetur, et ut presbyter altare non erigat.

De poenitentibus id placuit observari quod sancti Patres nostri in synodali sententia statuerunt, ut nullus de his clericus ordinetur, et qui jam sunt per ignorantiam ordinati aut sicut bigami aut internuptarum mariti locum teneant. Ordinare diacones aut consecrare altare presbyter non praesumat.

Can. 44 — Ne presbyter benedictionem vel poenitentiam in ecclesia dare praesumat.

Benedictionem super plebem in ecclesia fundere, aut poenitentem in ecclesia benedicere presbytero penitus non licebit.

Can. 45 — Ut episcopus exiguum aliquid sine clericorum etiam conniventia distrahat.

Terrulas aut vineolas exiguas et Ecclesiae minus utiles aut longe positas parvas episcopus sine consilio fratrum, si necessitas fuerit, distrahendi habeat potestatem.

Can. 46 — Ut servos Ecclesiae fugitivos vendere liceat episcopo.

Fugitivos etiam domos suas aut familias deserentes, qui etiam si revocati fuerint teneri non possunt, simili ratione ab episcopis, si voluerint aut si ita illi meruerint, distrahantur.

Can. 47 — Ut ante missam expletam egredi populus non praesumat.

Missas die dominico a saecularibus totas teneri speciali ordinatione praecipimus, ita ut ante benedictionem sacerdotis egredi populus non praesumat: qui si fecerint, ab episcopo publice confundantur.

Can. 48 — De rebus episcopi propriis vel acquisitis.

Quidquid episcopus de suo proprio habet, ad haeredes suos si voluerit derelinquat; quidquid vero de provisione Ecclesiae sive de agris sive de frugibus sive de oblationibus, omnia in jure Ecclesiae reservare censuimus.

Can. 49 — De non alienandis ab episcopo rebus Ecclesiae, et de libertis.

Diaconus vel presbyter in parochia constituti de rebus ecclesiae sibi creditis nihil audeant commutare, vendere vel donare, quia res sacratae Deo esse noscuntur. Similiter et sacerdotes nihil de rebus ecclesiae sibi commissis, ut superius comprehensum est, emutilare praesumant: quod si facere voluerint, convicti in concilio et ab honore depositi de suo proprio aliud tantum restituant quantum visi sunt praesumpsisse. Sane si quis pro qualibet conditione de rebus ecclesiae aliquid alienare voluerit, si de suo proprio tantum ecclesiae contulerit quantum visus est abstulisse, tunc demum illud stare licebit; ita tamen libertos, quos sacerdotes, presbyteres, diacones de ecclesia sibi commissa facere voluerint, actus ecclesiae prosequi jubemus: quod si facere contempserint, placuit eos ad proprium reverti servitium.

Can. 50 — De clericis qui crimen capitale commiserint.

Si episcopus, presbyter vel diaconus crimen capitale commiserint aut chartam falsaverint aut testimonium falsum dixerint, ab officii honore depositi in monasterium retrudantur, et ibi tantummodo quandiu vixerint laicam communionem accipiant.

Can. 51 — De episcopis qui per testamentum de rebus Ecclesiae aliquid contulerint.

Si episcopus condito testamento aliquid de ecclesiastici juris proprietate legaverit, aliter non valebit nisi tantum de juris proprii facultate suppleverit.

Can. 52 — De clericis qui sine epistolis sui episcopi proficiscuntur.

Presbyter aut diaconus vel clericus sine antistitis sui epistolis ambulans, communionem ei nullus impendat.

Can. 53 — De presbyteris parochitanis res ecclesiae distrahentibus.

Quidquid parochiarum presbyter de ecclesiastici juris possessione distraxerit, inane habeatur et vacuum, venditori comparantis actione vertente.

Can. 54 — De eisdem ut quidquid emerint in nomine ecclesiae comparent.

Presbyter dum dioecesim tenet, de his quae emerit ad ecclesiae nomen scripturam faciat, aut ab ejus quam tenuit ecclesiae ordinatione discedat.

Can. 55 — Ut sacerdotes et levitae canibus ad venandum et accipitribus non utantur.

Episcopis, presbyteris, diaconis ad venandum canes aut accipitres habere non liceat: quod si quis talium personarum in hac voluntate detectus, si episcopus est, tribus mensibus se a communione suspendat, presbyter duobus mensibus abstineatur, uno diaconus ab omni officio vel communione cessabit.

Can. 56 — De venditionibus quas abbates facere praesumunt.

In venditionibus quas abbates facere praesumpserint haec forma servetur, ut quidquid sine episcopi notitia venditum fuerit, ad potestatem episcopi revocetur: mancipia vero monachis donata ab abbatibus non liceat manumitti; injustum enim putamus, ut monachis quotidianum rurale opus facientibus servi eorum libertatis otio potiantur.

Can. 57 — Ne unus abbas duobus coenobiis praeferatur.

Unum abbatem duobus monasteriis interdicimus praesidere.

Can. 58 — Ne monasterium sine notitia episcopi construatur.

Cellulas novas aut congregatiunculas monachorum absque episcopi notitia prohibemus institui.

Can. 59 — De rebus ecclesiae usui collatis ut praescriptione temporis non defendantur.

Clerici quodlibet etiam quantacunque diuturnitate temporis de ecclesiae remuneratione possederint, in jus proprium praescriptione temporis non vocetur, dummodo pateat ecclesiae rem fuisse, ne videantur etiam episcopi administrationes prolixas aut precatorias cum ordinati sunt facere debuisse, aut diu retentas facultates proprietati suae posse transcribere.

Can. 60 — De lapsis qui de catholica fide in haeresem transeunt.

Lapsis, id est qui in catholica fide baptizati praevaricatione damnabili post in haeresem transierunt, grandem redeundi difficultatem sanxit antiquitas; quibus nos, annorum multitudine breviata, poenitentiam biennii conditione infrascriptae observationis imponimus, ut praescripto biennio tertia die sine relaxatione jejunent et ecclesiam studeant frequentare, in poenitentum loco standi et orandi humilitatem noverint observandam, ut etiam ipsi cum catechumeni egredi commonentur abscedant. Hoc si observare voluerint, constituto tempore admittendis ad altarium observatio relaxetur; quod si ardua vel dura forte putaverint, statuta praeteritorum canonum implere debebunt.

Can. 61 — De incestis conjugiis.

De incestis conjunctionibus nihil prorsus veniae reservamus nisi cum adulterium separatione sanaverint: incestos vero nullo conjugii nomine deputandos, quos etiam designare funestum est: hos enim esse censemus: si quis relictam fratris, quae pene prius soror exstiterat, carnali conjunctione violaverit: si quis fratris germanam uxorem accipiat: si quis novercam duxerit: si quis consobrinae sobrinaeve se societ, quod ita praesenti tempore prohibemus, ut ea quae sunt ante nos instituta non dissolvamus: si quis relictae vel filiae avunculi misceatur aut patris filiae vel privignae suae concubitu polluatur: sane quibus conjunctio illicita interdicitur, habebunt ineundi melioris conjugii libertatem.

Can. 62 — De his qui servos suos extra judicem necant.

Si quis servum proprium sine conscientia judicis occiderit, excommunicatione vel poenitentia biennii reatum sanguinis emundabit.

Can. 63 — De laicis qui in solemnitatibus majoribus ad civitatem non concurrunt.

Si, ut supra, cives superiorum natalium noti Paschae ac Natalis Domini festivitati sicut episcopus interesse neglexerint, in quibus civitatibus positos accipiendae communionis vel benedictionis desiderio noverint; qui hoc facere neglexerint, triennio communione priventur Ecclesiae.

Can. 64 — De clericis qui ab ecclesiae officio diebus solemnibus desunt.

Si quis in clero constitutus ab ecclesia sua diebus solemnibus defuerit, id est Nativitate Domini, sancta Epiphania, Pascha vel Pentecoste dum potius saecularibus lucris student quam servitio suo parere, convenit ut triennio communione suspendatur: similiter diaconus vel presbyter si tres hebdomadas ab ecclesia sua defuerit, huic damnationi succumbat.

Can. 65 — De levitis ne sine jussu presbyteri sedeant.

Quoniam non oportet diaconem sedere praesente presbytero, sed ex jussione presbyteri sedeat: similiter autem honorificetur diaconus a ministris inferioribus et omnibus clericis.

Can. 66 — De ministris ne in secretarium ingrediantur.

Quoniam non oportet ministros licentiam habere in secretarium, quod Graeci diaconicon appellant, ingredi et contingere vasa dominica.

Can. 67 — De catholicis ne haereticorum connubiis copulentur.

Quoniam non oportet cum omnibus haereticis miscere connubia, et vel filios vel filias dare, sed potius accipere, si tamen se profitentur Christianos futuros esse catholicos.

Can. 68 — De levitis et clericis ne magi vel incantatores sint.

Quoniam non oportet ministros altaris aut clericos magos aut incantatores esse aut facere quae dicuntur phylacteria, quae sunt magna obligamenta animarum: hos autem qui talibus utuntur projici ab ecclesia jussimus.

Can. 69 — De seditionariis.

Seditionarios nunquam ordinandos clericos, sicut nec usurarios vel injuriarum suarum ultores.

Can. 70 — De scurrilibus et jocularibus clericis.

Clericum scurrilem et verbis turpibus jocularem ab officio retrahendum.

Can. 71 — De synodo annis singulis congreganda.

Synodum etiam secundum constituta Patrum annis singulis placuit congregari: et quia in nomine Domini omnibus salubriter constitutis synodus cum pace dimittitur, gratias Deo agimus, orantes ejus clementiam ut haec eadem facere in honorem Domini per multos annos possimus.