Capitolare monastico di Aquisgrana (817)
Capitulare monasticum · 817 d.C. · Aachen
Can. 1
Ut abbates, mox ut ad monasteria sua remeaverint, regulam per singula verba discutientes pleniter legant et intelligentes, Domino opitulante, efficaciter cum monachis suis implere studeant.
Can. 2
Ut monachi omnes qui possunt memoriter regulam discant.
Can. 3
Ut officium iuxta quod in regula sancti Benedicti continetur celebrent.
Can. 4
Ut in coquina, in pistrino et in caeteris artium officinis propriis operentur manibus et vestimenta sua oportuno tempore lavent.
Can. 5
Ut nullo umquam tempore post vigilias causa dormiendi, nisi contigerit eos ante horam constitutam surgere, ad lectos redeant suos.
Can. 6
Ut in quadragesima, nisi in sabbato sancto, non radantur; alio autem tempore semel per quindecim dies radantur et in octavis paschae.
Can. 7
Ut balnearum usus in arbitrio prioris consistat.
Can. 8
Ut volatilia intus forisve, nisi pro infirmitate, nullo tempore comedant.
Can. 9
Ut nullus episcoporum monachis volatilia comedere praecipiat.
Can. 10
Ut poma et lactucae, nisi quando alius sumitur cibus, non comedantur.
Can. 11
Ut certum flebotomiae tempus non observent, sed unicuique secundum quod necessitas expostulat concedatur, et specialis in cibo et in potu tunc consolatio praebeatur.
Can. 12
Ut, si necessitas poposcerit ob operis laborem, post refectionem vespertinam etiam et in quadragesima, pari modo et quando officium mortuorum celebratur, priusquam lectio completorii legatur, bibant.
Can. 13
Ut, cum a quocumque priore suo increpatus quis eorum fuerit, "mea culpa" primo dicat, dehinc prosternens se illius pedibus cum cappa, si habuerit, veniam petat: et tunc iubente priore surgat et, unde interrogatus fuerit, rationem humiliter reddat.
Can. 14
Ut nudi pro qualibet culpa coram fratrum obtutibus non flagellentur.
Can. 15
Ut soli, videlicet sine alio fratre, in viam non dirigantur.
Can. 16
Ut sibi compatres commatresve non faciant, neque osculentur feminas.
Can. 17
Ut, si necessitas fuerit eos occupari in fruges colligendo aut in alia opera, constitutum legendi et meridie pausandi tempus praetermittatur, et operantes non murmurent.
Can. 18
Ut quarta et sexta feria ieiunantes ante nonam aut post nonam, si necessitas fuerit, iuxta prioris arbitrium levia opera exerceant.
Can. 19
Ut in quadragesima libris de bibliotheca secundum prioris dispositionem acceptis, alios, nisi prior decreverit expedire, non accipiant.
Can. 20
Ut eis vestimenta nec multum vilia nec multum pretiosa sed mediocria dentur.
Can. 21
Ut mensura cucullae duobus consistat cubitis.
Can. 22
Ut si infra positae mensurae quantitatem decreverit abbas causa necessitatis quippiam augeri, in illius maneat potestate. Alioquin hoc omnino provideat, ut camisias duas et tunicas duas et cucullas duas et cappas duas unusquisque monachorum habeat, quibus vero necesse est, addatur et tertia; et pedules quatuor paria et femoralia duo paria, roccum unum, pellicias usque ad talos duas, fasciolas duas, quibus autem necesse est itineris causa, alias duas; manicas quas vulgo wantos appellamus in aestate, et in hieme vero muffulas vervicinas; calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duas, in hieme vero soccos, saponem sufficienter et uncturam; pinguedinem ad esum excepto sexta feria et viginti diebus ante nativitatem Domini et septimana illas quae ante quadragesimam vocatur quinquagesima; ubi autem vinum non est, unde emina detur, duplicem eminae mensuram de cervisa bona. Et quaecumque praeter haec regula iubet, singuli eorum, cum necessitas postulaverit, absque dilatione accipiant.
Can. 23
Ut in quadragesima, sicut et in alio tempore, vicissim sibi pedes lavent et antiphonas huic officio congruentes decantent. In coena vero Domini pedes fratrum, si valet, abbas lavet et osculetur et demum propria manu poculum eis porrigat.
Can. 24
Ut mandatum post coenam fiat.
Can. 25
Ut ea quam monachi sui habent mensura sint abbates contenti in manducando, in bibendo, in dormiendo, in vestiendo, in operando, quando in aliis utilitatibus non fuerint occupati.
Can. 26
Ut villas frequenter, et nisi necessitas coegerit, non circumeant, neque suis illas monachis custodiendas committant; et si eos ire ad eas necessitas fuerit, expleto necessitatis negotio ad sua mox monasteria redeant.
Can. 27
Ut abbas vel quispiam fratrum ad portam monasterii cum hospitibus non reficiat; in refectorio autem omnem eis humanitatem manducandi ac bibendi exhibeat. Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt; si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique aliquid augere, in sua maneat potestate.
Can. 28
Ut servitores non ad unam mensam sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiant; quibus eadem lectio quae fratribus recitata est legatur.
Can. 29
Ut lectori nihil nisi quod regula iubet detur.
Can. 30
Ut Alleluya in septuagesima dimittatur.
Can. 31
Ut praepositus intra et extra monasterium post abbatem maiorem reliquis abbati subditis habeat potestatem.
Can. 32
Ut monachis nonnisi monachus constituatur praepositus.
Can. 33
Ut de senioribus monasterium circumeuntibus quidam cum fratribus in oboedientiam exeant, quidam in monasterio propter custodiam remaneant.
Can. 34
Ut novitio non facilis monasterii tribuatur ingressus, et ut in cella hospitum probationis causa hospitibus serviat paucis diebus; res vero, si quas habet, parentibus suis commendet. Expleto autem probationis suae anno, secundum quod regula praecipit inde faciat; ipse vero nec tundatur nec vestimenta sua pristina inmutet, priusquam oboedientiam promittat.
Can. 35
Ut monachus, professione facta, tribus diebus cuculla coopertum habeat caput.
Can. 36
Ut puerum pater aut mater tempore oblationis offerant ad altare et petitionem pro eo coram laicis testibus faciant, quam tempore intelligibili regulam observare promiserit, ipse puer confirmet.
Can. 37
Ut infantes oblati carnem nonnisi causa infirmitatis manducent.
Can. 38
Ut quando fratres post sextam dormiunt, si quis eorum voluerit legere, in ecclesia aut in lecto suo legat.
Can. 39
Ut in quadragesima usque ad nonam operentur fratres, quatenus missa celebrata tempore congruo reficiant.
Can. 40
Ut domus semota his qui fugere aut pugnis baculisve inter se voluerint confligere aut quibus ex integro factae sunt regulares disciplinae habeatur huiusmodi, qua in hieme ignis possit accendi, et atrium iuxta sit, quo possint quod eis iniungitur operari.
Can. 41
Ut si quis neglegenter sonitum fecerit aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat.
Can. 42
Ut nullus plebeius seu clericus secularis in monasterio ad habitandum recipiatur, nisi voluerit fieri monachus.
Can. 43
Ut nemini liceat sermonem iuramenti aut affirmationis proferre, nisi sicut sancti patres soliti fuerunt loqui.
Can. 44
Ut abbatibus liceat habere cellas, in quibus aut monachi sint aut canonici; et abbas praevideat, ne minus de monachis ibi habitare permittat quam sex.
Can. 45
Ut scola in monasterio non habeatur, nisi eorum qui oblati sunt.
Can. 46
Ut in precipuis sollempnitatibus id est in natale et in octavis Domini, in epiphania, in pascha quoque et ascensione Domini et in pentecosten et in sanctorum festivitatibus, id est sancti Stephani et in beati Iohannis euangelistae et in natale infantium, in purificatione et assumptione sanctae Mariae, similiter et in beatorum apostolorum festis et in sancti Iohannis baptistae nativitate, in sancti quoque Laurentii atque Martini et in sancti Benedicti, seu in natalitiis cuiuslibet sancti cuius honor in qualicumque parrochia specialiter celebratur, plenarium officium agatur et bis reficiatur.
Can. 47
Ut in parasceue non aliud nisi panis et aqua sumatur.
Can. 48
Ut benedictio post completorium a sacerdote dicatur.
Can. 49
Ut de omnibus in eleemosynam datis, tam ecclesiae quam fratribus, decimae pauperibus dentur.
Can. 50
Ut praetermissis partitionibus psalterii psalmi speciales pro eleemosynariis et defunctis cantentur.
Can. 51
Ut in hebdomada pentecosten non flectantur genua et non ieiunetur, nisi statuti fuerint dies ieiunii.
Can. 52
Ut laici causa manducandi ac bibendi in refectorium non ducantur.
Can. 53
Ut quoties exposcit necessitas vestimenta et calciamenta et omnia necessaria fratribus dentur.
Can. 54
Ut qui praeponuntur nonni vocentur: hoc ex paterna reverentia.
Can. 55
Ut senior decanus reliquis decanis praeponatur, et abbate vel praeposito praesente locum proprium teneat.
Can. 56
Ut praepositus, decanus, cellararius de eorum ministerio, nisi causa utilitatis aut necessitatis, non removeantur.
Can. 57
Ut libra panis triginta solidis per duodecim denarios metiatur.
Can. 58
Ut dormitorium iuxta oratorium constituatur, ubi supervenientes monachi dormiant.
Can. 59
Ut canonici abbates monachos secum in itinere, nisi ad generalem synodum, non ducant.
Can. 60
Ut duo tantum signa ad tertiam, sextam nonamque pulsentur.
Can. 61
Ut monachi cappas dissutas praeter villosas non habeant.
Can. 62
Ut abbas, praepositus vel decanus, quamvis presbyteri non sint, lectoribus benedictionem tribuant.
Can. 63
Ut docti fratres eligantur, qui cum supervenientibus monachis loquantur.
Can. 64
Ut de furto incerto oratio primum et postea excommunicatio a corpore et sanguine Christi fiat, quousque culpabilis confiteatur.
Can. 65
Ut si frater adversus fratrem pro qualibet culpa testimonium protulerit, fratri perfectiori credatur.
Can. 66
Ut psalmus invitatorius et "Gloria" pro defunctis non cantetur.
Can. 67
Ut lector stando benedictionem postulet.
Can. 68
Ut eulogiae fratribus a presbyteris in refectorio dentur.
Can. 69
Ut ad capitulum primitus martyrologium legatur et dicatur versus quo silentium solvatur, deinde regula aut homelia quaelibet legatur, novissime "Tu autem Domine" dicatur.
Can. 70
Ut ad capitulum lectio tradatur, similiter ad conlationem, si tempus fuerit oportunum.
Can. 71
Ut quando fratres aestivo tempore ieiunant, post sextam dormiant.
Can. 72
Ut is qui noxae tenetur culpa die dominico remissius habeat et veniam non petat.
Can. 73
Ut pro abbate defuncto anniversarium fiat officium.
Can. 74
Ut ad missam "Sanctus" stantes et "Pater noster" genua flectentes dicant.
Can. 75
Ut nullus pro munere recipiatur in monasterio, nisi quem bona voluntas et morum commendat probitas.
Can. 76
Ut unicuique fratri in cibo et in potu sua mensura separatim detur, et de ipsa mensura sibi data alicui nihil tribuat.
Can. 77
Ut fratres aliquid pinguedinis in victu quotidiano habeant, excepta sexta feria et diebus octo ante natale Domini et a quinquagesima usque ad pascha.
Can. 78
Ut volatilia in natale Domini et in pascha tantum quatuor diebus, si est unde, comedant; si vero non fuerit unde, non requiratur per debitum. Si autem abbas aut monachi abstinere se voluerint, in eorum sit arbitrio.
Can. 79
Ut muffulae vervecinae fratribus dentur.
Can. 80
"In doctrina sua abbas apostolicam debet illam semper formulam servare, in qua dicit: "argue, obsecra, increpa," id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere, obedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare. Negligentes vero et contemnentes ut increpet et corripiat, admonemus, neque dissimulet peccata delinquentium; sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo. Improbos autem et duros ac superbos vel inobedientes verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: "stultus verbis non corrigitur"; et iterum: "percute filium tuum virga, et liberabis animam eius a morte". "Inco omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii cordis sequatur voluntatem, neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve infra monasterium aut foris contendere; quod si praesumpserit, regulari disciplinae subiaceat" "SiCl quis frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus non emendaverit, acrior ei accedat correctio, id est verberum vindictae in eum procedant". "Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi vel quocumque ire vel quippiam, quamvis parvum, sine iussione abbatis facere, vindictae regulari subiaceat" " Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant"
Can. 81
Ut psalmi quinque aestate ante horam primam, tempore vero hiemali post intervallum pro rege et omnibus catholicis et familiaribus et elemosinariis omni die canantur, id est: "Miserere mei Deus secundum," "Deus in nomine tuo," "Miserere mei Deus, miserere," "Deus misereatur noster." "Deus in adiutorium meum," et pro rege specialiter: "Exaudiat te Dominus."
Can. 82
Ut pro omnibus defunctis catholicis psalmi quinque canantur, id est " Verba me," "Domine, ne in furore tuo," "Dilexi quoniam credidi," "De profundis," et pro omnibus defunctis seu monachis seu omnibus catholicis fidelibus christianis psalmi quinque canantur id est "Dominus regit me," "Ad te Domine levavi," "Dominus illuminatio mea," "Domine exaudi," "Lauda, anima mea, Dominum."
Can. 83
Ut datam a priore saponis et uncturae mensuram et reliqua quae ibi conveniunt necessaria ad suos habeant lectos.