Monastic Capitulary of Aachen (817)
Capitulare monasticum · AD 817 · Aachen
Canon 1
Ut abbates, mox ut ad monasteria sua remeaverint, regulam per singula verba discutientes pleniter legant et intelligentes, Domino opitulante, efficaciter cum monachis suis implere studeant.
Canon 2
Ut monachi omnes qui possunt memoriter regulam discant.
Canon 3
Ut officium iuxta quod in regula sancti Benedicti continetur celebrent.
Canon 4
Ut in coquina, in pistrino et in caeteris artium officinis propriis operentur manibus et vestimenta sua oportuno tempore lavent.
Canon 5
Ut nullo umquam tempore post vigilias causa dormiendi, nisi contigerit eos ante horam constitutam surgere, ad lectos redeant suos.
Canon 6
Ut in quadragesima, nisi in sabbato sancto, non radantur; alio autem tempore semel per quindecim dies radantur et in octavis paschae.
Canon 7
Ut balnearum usus in arbitrio prioris consistat.
Canon 8
Ut volatilia intus forisve, nisi pro infirmitate, nullo tempore comedant.
Canon 9
Ut nullus episcoporum monachis volatilia comedere praecipiat.
Canon 10
Ut poma et lactucae, nisi quando alius sumitur cibus, non comedantur.
Canon 11
Ut certum flebotomiae tempus non observent, sed unicuique secundum quod necessitas expostulat concedatur, et specialis in cibo et in potu tunc consolatio praebeatur.
Canon 12
Ut, si necessitas poposcerit ob operis laborem, post refectionem vespertinam etiam et in quadragesima, pari modo et quando officium mortuorum celebratur, priusquam lectio completorii legatur, bibant.
Canon 13
Ut, cum a quocumque priore suo increpatus quis eorum fuerit, "mea culpa" primo dicat, dehinc prosternens se illius pedibus cum cappa, si habuerit, veniam petat: et tunc iubente priore surgat et, unde interrogatus fuerit, rationem humiliter reddat.
Canon 14
Ut nudi pro qualibet culpa coram fratrum obtutibus non flagellentur.
Canon 15
Ut soli, videlicet sine alio fratre, in viam non dirigantur.
Canon 16
Ut sibi compatres commatresve non faciant, neque osculentur feminas.
Canon 17
Ut, si necessitas fuerit eos occupari in fruges colligendo aut in alia opera, constitutum legendi et meridie pausandi tempus praetermittatur, et operantes non murmurent.
Canon 18
Ut quarta et sexta feria ieiunantes ante nonam aut post nonam, si necessitas fuerit, iuxta prioris arbitrium levia opera exerceant.
Canon 19
Ut in quadragesima libris de bibliotheca secundum prioris dispositionem acceptis, alios, nisi prior decreverit expedire, non accipiant.
Canon 20
Ut eis vestimenta nec multum vilia nec multum pretiosa sed mediocria dentur.
Canon 21
Ut mensura cucullae duobus consistat cubitis.
Canon 22
Ut si infra positae mensurae quantitatem decreverit abbas causa necessitatis quippiam augeri, in illius maneat potestate. Alioquin hoc omnino provideat, ut camisias duas et tunicas duas et cucullas duas et cappas duas unusquisque monachorum habeat, quibus vero necesse est, addatur et tertia; et pedules quatuor paria et femoralia duo paria, roccum unum, pellicias usque ad talos duas, fasciolas duas, quibus autem necesse est itineris causa, alias duas; manicas quas vulgo wantos appellamus in aestate, et in hieme vero muffulas vervicinas; calciamenta diurna paria duo, subtalares per noctem in aestate duas, in hieme vero soccos, saponem sufficienter et uncturam; pinguedinem ad esum excepto sexta feria et viginti diebus ante nativitatem Domini et septimana illas quae ante quadragesimam vocatur quinquagesima; ubi autem vinum non est, unde emina detur, duplicem eminae mensuram de cervisa bona. Et quaecumque praeter haec regula iubet, singuli eorum, cum necessitas postulaverit, absque dilatione accipiant.
Canon 23
Ut in quadragesima, sicut et in alio tempore, vicissim sibi pedes lavent et antiphonas huic officio congruentes decantent. In coena vero Domini pedes fratrum, si valet, abbas lavet et osculetur et demum propria manu poculum eis porrigat.
Canon 24
Ut mandatum post coenam fiat.
Canon 25
Ut ea quam monachi sui habent mensura sint abbates contenti in manducando, in bibendo, in dormiendo, in vestiendo, in operando, quando in aliis utilitatibus non fuerint occupati.
Canon 26
Ut villas frequenter, et nisi necessitas coegerit, non circumeant, neque suis illas monachis custodiendas committant; et si eos ire ad eas necessitas fuerit, expleto necessitatis negotio ad sua mox monasteria redeant.
Canon 27
Ut abbas vel quispiam fratrum ad portam monasterii cum hospitibus non reficiat; in refectorio autem omnem eis humanitatem manducandi ac bibendi exhibeat. Ipse tamen ea cibi potusque mensura contentus sit, quam reliqui fratres accipiunt; si vero propter hospitem voluerit ad solitam mensuram fratribus sibique aliquid augere, in sua maneat potestate.
Canon 28
Ut servitores non ad unam mensam sed in propriis locis post refectionem fratrum reficiant; quibus eadem lectio quae fratribus recitata est legatur.
Canon 29
Ut lectori nihil nisi quod regula iubet detur.
Canon 30
Ut Alleluya in septuagesima dimittatur.
Canon 31
Ut praepositus intra et extra monasterium post abbatem maiorem reliquis abbati subditis habeat potestatem.
Canon 32
Ut monachis nonnisi monachus constituatur praepositus.
Canon 33
Ut de senioribus monasterium circumeuntibus quidam cum fratribus in oboedientiam exeant, quidam in monasterio propter custodiam remaneant.
Canon 34
Ut novitio non facilis monasterii tribuatur ingressus, et ut in cella hospitum probationis causa hospitibus serviat paucis diebus; res vero, si quas habet, parentibus suis commendet. Expleto autem probationis suae anno, secundum quod regula praecipit inde faciat; ipse vero nec tundatur nec vestimenta sua pristina inmutet, priusquam oboedientiam promittat.
Canon 35
Ut monachus, professione facta, tribus diebus cuculla coopertum habeat caput.
Canon 36
Ut puerum pater aut mater tempore oblationis offerant ad altare et petitionem pro eo coram laicis testibus faciant, quam tempore intelligibili regulam observare promiserit, ipse puer confirmet.
Canon 37
Ut infantes oblati carnem nonnisi causa infirmitatis manducent.
Canon 38
Ut quando fratres post sextam dormiunt, si quis eorum voluerit legere, in ecclesia aut in lecto suo legat.
Canon 39
Ut in quadragesima usque ad nonam operentur fratres, quatenus missa celebrata tempore congruo reficiant.
Canon 40
Ut domus semota his qui fugere aut pugnis baculisve inter se voluerint confligere aut quibus ex integro factae sunt regulares disciplinae habeatur huiusmodi, qua in hieme ignis possit accendi, et atrium iuxta sit, quo possint quod eis iniungitur operari.
Canon 41
Ut si quis neglegenter sonitum fecerit aut aliud quid excesserit in refectorio, mox a priore veniam petat.
Canon 42
Ut nullus plebeius seu clericus secularis in monasterio ad habitandum recipiatur, nisi voluerit fieri monachus.
Canon 43
Ut nemini liceat sermonem iuramenti aut affirmationis proferre, nisi sicut sancti patres soliti fuerunt loqui.
Canon 44
Ut abbatibus liceat habere cellas, in quibus aut monachi sint aut canonici; et abbas praevideat, ne minus de monachis ibi habitare permittat quam sex.
Canon 45
Ut scola in monasterio non habeatur, nisi eorum qui oblati sunt.
Canon 46
Ut in precipuis sollempnitatibus id est in natale et in octavis Domini, in epiphania, in pascha quoque et ascensione Domini et in pentecosten et in sanctorum festivitatibus, id est sancti Stephani et in beati Iohannis euangelistae et in natale infantium, in purificatione et assumptione sanctae Mariae, similiter et in beatorum apostolorum festis et in sancti Iohannis baptistae nativitate, in sancti quoque Laurentii atque Martini et in sancti Benedicti, seu in natalitiis cuiuslibet sancti cuius honor in qualicumque parrochia specialiter celebratur, plenarium officium agatur et bis reficiatur.
Canon 47
Ut in parasceue non aliud nisi panis et aqua sumatur.
Canon 48
Ut benedictio post completorium a sacerdote dicatur.
Canon 49
Ut de omnibus in eleemosynam datis, tam ecclesiae quam fratribus, decimae pauperibus dentur.
Canon 50
Ut praetermissis partitionibus psalterii psalmi speciales pro eleemosynariis et defunctis cantentur.
Canon 51
Ut in hebdomada pentecosten non flectantur genua et non ieiunetur, nisi statuti fuerint dies ieiunii.
Canon 52
Ut laici causa manducandi ac bibendi in refectorium non ducantur.
Canon 53
Ut quoties exposcit necessitas vestimenta et calciamenta et omnia necessaria fratribus dentur.
Canon 54
Ut qui praeponuntur nonni vocentur: hoc ex paterna reverentia.
Canon 55
Ut senior decanus reliquis decanis praeponatur, et abbate vel praeposito praesente locum proprium teneat.
Canon 56
Ut praepositus, decanus, cellararius de eorum ministerio, nisi causa utilitatis aut necessitatis, non removeantur.
Canon 57
Ut libra panis triginta solidis per duodecim denarios metiatur.
Canon 58
Ut dormitorium iuxta oratorium constituatur, ubi supervenientes monachi dormiant.
Canon 59
Ut canonici abbates monachos secum in itinere, nisi ad generalem synodum, non ducant.
Canon 60
Ut duo tantum signa ad tertiam, sextam nonamque pulsentur.
Canon 61
Ut monachi cappas dissutas praeter villosas non habeant.
Canon 62
Ut abbas, praepositus vel decanus, quamvis presbyteri non sint, lectoribus benedictionem tribuant.
Canon 63
Ut docti fratres eligantur, qui cum supervenientibus monachis loquantur.
Canon 64
Ut de furto incerto oratio primum et postea excommunicatio a corpore et sanguine Christi fiat, quousque culpabilis confiteatur.
Canon 65
Ut si frater adversus fratrem pro qualibet culpa testimonium protulerit, fratri perfectiori credatur.
Canon 66
Ut psalmus invitatorius et "Gloria" pro defunctis non cantetur.
Canon 67
Ut lector stando benedictionem postulet.
Canon 68
Ut eulogiae fratribus a presbyteris in refectorio dentur.
Canon 69
Ut ad capitulum primitus martyrologium legatur et dicatur versus quo silentium solvatur, deinde regula aut homelia quaelibet legatur, novissime "Tu autem Domine" dicatur.
Canon 70
Ut ad capitulum lectio tradatur, similiter ad conlationem, si tempus fuerit oportunum.
Canon 71
Ut quando fratres aestivo tempore ieiunant, post sextam dormiant.
Canon 72
Ut is qui noxae tenetur culpa die dominico remissius habeat et veniam non petat.
Canon 73
Ut pro abbate defuncto anniversarium fiat officium.
Canon 74
Ut ad missam "Sanctus" stantes et "Pater noster" genua flectentes dicant.
Canon 75
Ut nullus pro munere recipiatur in monasterio, nisi quem bona voluntas et morum commendat probitas.
Canon 76
Ut unicuique fratri in cibo et in potu sua mensura separatim detur, et de ipsa mensura sibi data alicui nihil tribuat.
Canon 77
Ut fratres aliquid pinguedinis in victu quotidiano habeant, excepta sexta feria et diebus octo ante natale Domini et a quinquagesima usque ad pascha.
Canon 78
Ut volatilia in natale Domini et in pascha tantum quatuor diebus, si est unde, comedant; si vero non fuerit unde, non requiratur per debitum. Si autem abbas aut monachi abstinere se voluerint, in eorum sit arbitrio.
Canon 79
Ut muffulae vervecinae fratribus dentur.
Canon 80
"In doctrina sua abbas apostolicam debet illam semper formulam servare, in qua dicit: "argue, obsecra, increpa," id est indisciplinatos et inquietos debet durius arguere, obedientes autem et mites et patientes, ut in melius proficiant, obsecrare. Negligentes vero et contemnentes ut increpet et corripiat, admonemus, neque dissimulet peccata delinquentium; sed mox ut coeperint oriri, radicitus ea, ut praevalet, amputet, memor periculi Heli sacerdotis de Silo. Improbos autem et duros ac superbos vel inobedientes verberum vel corporis castigatione in ipso initio peccati coerceat, sciens scriptum: "stultus verbis non corrigitur"; et iterum: "percute filium tuum virga, et liberabis animam eius a morte". "Inco omnibus igitur omnes magistram sequantur regulam, neque ab ea temere declinetur a quoquam. Nullus in monasterio proprii cordis sequatur voluntatem, neque praesumat quisquam cum abbate suo proterve infra monasterium aut foris contendere; quod si praesumpserit, regulari disciplinae subiaceat" "SiCl quis frequenter correptus pro qualibet culpa, si etiam excommunicatus non emendaverit, acrior ei accedat correctio, id est verberum vindictae in eum procedant". "Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi vel quocumque ire vel quippiam, quamvis parvum, sine iussione abbatis facere, vindictae regulari subiaceat" " Peccantes autem coram omnibus arguantur, ut caeteri metum habeant"
Canon 81
Ut psalmi quinque aestate ante horam primam, tempore vero hiemali post intervallum pro rege et omnibus catholicis et familiaribus et elemosinariis omni die canantur, id est: "Miserere mei Deus secundum," "Deus in nomine tuo," "Miserere mei Deus, miserere," "Deus misereatur noster." "Deus in adiutorium meum," et pro rege specialiter: "Exaudiat te Dominus."
Canon 82
Ut pro omnibus defunctis catholicis psalmi quinque canantur, id est " Verba me," "Domine, ne in furore tuo," "Dilexi quoniam credidi," "De profundis," et pro omnibus defunctis seu monachis seu omnibus catholicis fidelibus christianis psalmi quinque canantur id est "Dominus regit me," "Ad te Domine levavi," "Dominus illuminatio mea," "Domine exaudi," "Lauda, anima mea, Dominum."
Canon 83
Ut datam a priore saponis et uncturae mensuram et reliqua quae ibi conveniunt necessaria ad suos habeant lectos.