PG 11, col. 353
τοῦ ἀναγινώσκειν ἴχνος ἐνθουσιασμοῦ, δι’ ὧν πάσχει,
πεισθήσεται, οὐκ ἀνθρώπων εἶναι συγγράμματα τοὺς
πεπιστευμένους (99) Θεοῦ λόγους. Καὶ τὸ ἐνυπάρχον
δέ φῶς τῷ Μωσέως νόμῳ καλύμματι ἐναποκεκρυμ-
μένον συνέλαμψε τῇ Ἰησοῦ ἐπιδημίᾳ, περιαιρεθέντος
τοῦ καλύμματος, καὶ τῶν ἀγαθῶν κατὰ βραχὺ είς
γνῶσιν ἐρχομένων, ὧν σκιὰν εἶχε τὸ γράμμα.
ex semetipso sentiet non humana arte, nec mortali eloquio, sed divino, ut ita dixerim, cothurno, libros
esse conscriptos. Legem ergo Moysis splendor adventus Christi per fulgorem veritatis (Ξ) illuminans,
id quod superpositum erat litterae ejus velamen, abstraxit, et omnia quae coopertura verbi bona tegc- '
bantur, universis in se credentibus rescravit.
Πολὺ δ’ ἂν εἴη νῦν ἀναλέγεσθαι τὰς περὶ ἐκάστου
τῶν μελλόντων ἀρχαιοτάτας προφητείας, ἵνα. δι’
αὐτῶν ὁ άμφιϐάλλων πληχθεὶς ὡς ἐνθέων, διψυχίαν
πᾶσαν καὶ περισπασμὸν ἀποθέμενος, ὅλῃ ἑαυτὸν
ἐπιδῷ τῇ ψυχῇ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ μὴ καθ’
ἕκαστον τῶν γραμμάτων τοῖς ἀνεπιστήμοσι προσπί-
πτειν δοκεί τὸ ὑπὲρ ἄνθρωπον τῶν νοημάτων, θαυ-
μαστὸν οὐδέν· καὶ γὰρ ἐπὶτῶν τῆς ἁπτομένης τοῦ
παντὸς κόσμου προνοίας ἔργων, τινὰ μὲν ἐναργέστατα
φαίνεται, προνοίας ἐστὶν ἔργα, ἔτερα δέ οὕτως ἁπο-
κέκρυπται, ὡς ἀπιστίας χώραν παρέχειν δοκεῖν τῆς
περὶ τοῦ τέχνῃ άιράτῳ καὶ δυνάμει διοικοῦντος τὰ
ὅλα Θεοῦ. Οὐχ οὕτω γὰρ σαφὴς ὁ περὶ τοῦ προνοοῦν-
τος τεχνικὸς λόγος ἐν τοῖς ἐπὶ γῆς, ὡς ἐν ἡλίῳ καὶ
σελήνῃ καὶ ἄστροις · καὶ οὐχ οὕτω δῆλος ἐν τοῖς κατὰ
τὰ ἀνθρώπινα συμπτώματα, ὡς ἐν ταῖς ψυχαῖς καὶ
’τοῖς σώμασι τῶν ζώων · σφόδρα τοῦ πρὸς τί καὶ ἕνεκα
τίνος εὑρισκομένου τοῖς τούτων ἐπιμελομένοις, περὶ
τὰς ὁρμὰς, καὶ τὰς φαντασίας, καὶ φύσεις τῶν ζώων,
καὶ τὰς κατασκευὰς τῶν σωμάτων. Ἀλλ’ ὥσπερ οὐ
χρεοκοπεῖται ἡ πρόνοια διὰ τὰ μὴ’ γινωσκόμενα
παρὰ (ι) τοῖς γε ἅπαξ παραδεξαμένοις αὐτὴν καλῶς θ
οὕτως οὐδὲ ἡ τῆς Γραφῆς θειότης διατείνουσα είς πᾶ-
INTERPRETATIO NOVA.
7. Oper-usum nunc fuerit antiquissimas de singulis quae futuraerant praedictiones recensere, utqui
dubitat, iis tanquam divinis pereulsus, omni dubitatione et ancipitis animi haesitatione deposita, Dei ser-
monibus tota se mente dedat. Quod s_i_ indoctis non videntur majores humano captu sententia: singulis
locis occurrere, nihil mirum; in operibus enim illius qua: mundum universum complectitur, providentia»,
alia liquet illius esse opera; alia sic abstrusa et occulta sunt, ut dubitandi ansam prtebere videantur an
Deus arte et potentia inenarrabili cuncta administret. Neque enim Ain iis quae supra terram suntitam aperta
est providentis Dei artificiosa ratio, quam iu sole et luna et astris; neque tam manifesta est in humanis
eventis et casibus, quam in anima et corpore animantium; cum plane compererint qui his perscrutandis
diligentiamadhibent, cur, quamque ob causam hi sint iui-peius. hae species iu animo. ha: natura: animan-
tium, haec fabrica corpormn. Sed quemadmodum providentia apud eos qui eam probe perceperunt, nihil
quidquam detrimenti capit ob ea quin non comprehendtmtur; ita neque Scriptura; divinitati per eam totam
difiuste quidquam detrahitur cx eo quod ingenii nostri imbecillitas in unaquaque, dictione minime possit
pervenire atl‘arcanum sententiarum splendorem in_ humili et abjceta locutione delitescentem : ι Habemus
enim thesaurqu in vasis fictilibus, utsublitnitas virtutis Dei fulgeat, et non putetur esse ex nobis homi-
nibus. ι Nam si trita: inter homines demoustrationum viae nostris libris inserta: convertissent humanum
genus, merito quissuspicari potuisset Iidem nostram iu humana sapientia, et non in virtute Dei rsitam
esse. Nunc verdcuilibet oculos attolleuti perspicuum est sermonis et praedicationis vim in multitudinem,
Tarintts, ὡς ἐνουρανίῳ χάριτι. _ η ⁸
(99) Post" πεπιστευμένους ἰιι⁷ codice primo Regio
additur, ἡμῖν εἶναι.
(1) In primo Regio deest παρά, quod etiam abesse
?oz;§QVerilalis. Deest In editis, sed habetur in mss.
rox’aliquot mss., ‹ quae cooperta verbi bona tege-
:Illllll'. ι
antur. ι
πεισθήσεται, οὐκ ἀνθρώπων εἶναι συγγράμματα τοὺς
πεπιστευμένους (99) Θεοῦ λόγους. Καὶ τὸ ἐνυπάρχον
δέ φῶς τῷ Μωσέως νόμῳ καλύμματι ἐναποκεκρυμ-
μένον συνέλαμψε τῇ Ἰησοῦ ἐπιδημίᾳ, περιαιρεθέντος
τοῦ καλύμματος, καὶ τῶν ἀγαθῶν κατὰ βραχὺ είς
γνῶσιν ἐρχομένων, ὧν σκιὰν εἶχε τὸ γράμμα.
ex semetipso sentiet non humana arte, nec mortali eloquio, sed divino, ut ita dixerim, cothurno, libros
esse conscriptos. Legem ergo Moysis splendor adventus Christi per fulgorem veritatis (Ξ) illuminans,
id quod superpositum erat litterae ejus velamen, abstraxit, et omnia quae coopertura verbi bona tegc- '
bantur, universis in se credentibus rescravit.
Πολὺ δ’ ἂν εἴη νῦν ἀναλέγεσθαι τὰς περὶ ἐκάστου
τῶν μελλόντων ἀρχαιοτάτας προφητείας, ἵνα. δι’
αὐτῶν ὁ άμφιϐάλλων πληχθεὶς ὡς ἐνθέων, διψυχίαν
πᾶσαν καὶ περισπασμὸν ἀποθέμενος, ὅλῃ ἑαυτὸν
ἐπιδῷ τῇ ψυχῇ τοῖς λόγοις τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ μὴ καθ’
ἕκαστον τῶν γραμμάτων τοῖς ἀνεπιστήμοσι προσπί-
πτειν δοκεί τὸ ὑπὲρ ἄνθρωπον τῶν νοημάτων, θαυ-
μαστὸν οὐδέν· καὶ γὰρ ἐπὶτῶν τῆς ἁπτομένης τοῦ
παντὸς κόσμου προνοίας ἔργων, τινὰ μὲν ἐναργέστατα
φαίνεται, προνοίας ἐστὶν ἔργα, ἔτερα δέ οὕτως ἁπο-
κέκρυπται, ὡς ἀπιστίας χώραν παρέχειν δοκεῖν τῆς
περὶ τοῦ τέχνῃ άιράτῳ καὶ δυνάμει διοικοῦντος τὰ
ὅλα Θεοῦ. Οὐχ οὕτω γὰρ σαφὴς ὁ περὶ τοῦ προνοοῦν-
τος τεχνικὸς λόγος ἐν τοῖς ἐπὶ γῆς, ὡς ἐν ἡλίῳ καὶ
σελήνῃ καὶ ἄστροις · καὶ οὐχ οὕτω δῆλος ἐν τοῖς κατὰ
τὰ ἀνθρώπινα συμπτώματα, ὡς ἐν ταῖς ψυχαῖς καὶ
’τοῖς σώμασι τῶν ζώων · σφόδρα τοῦ πρὸς τί καὶ ἕνεκα
τίνος εὑρισκομένου τοῖς τούτων ἐπιμελομένοις, περὶ
τὰς ὁρμὰς, καὶ τὰς φαντασίας, καὶ φύσεις τῶν ζώων,
καὶ τὰς κατασκευὰς τῶν σωμάτων. Ἀλλ’ ὥσπερ οὐ
χρεοκοπεῖται ἡ πρόνοια διὰ τὰ μὴ’ γινωσκόμενα
παρὰ (ι) τοῖς γε ἅπαξ παραδεξαμένοις αὐτὴν καλῶς θ
οὕτως οὐδὲ ἡ τῆς Γραφῆς θειότης διατείνουσα είς πᾶ-
INTERPRETATIO NOVA.
7. Oper-usum nunc fuerit antiquissimas de singulis quae futuraerant praedictiones recensere, utqui
dubitat, iis tanquam divinis pereulsus, omni dubitatione et ancipitis animi haesitatione deposita, Dei ser-
monibus tota se mente dedat. Quod s_i_ indoctis non videntur majores humano captu sententia: singulis
locis occurrere, nihil mirum; in operibus enim illius qua: mundum universum complectitur, providentia»,
alia liquet illius esse opera; alia sic abstrusa et occulta sunt, ut dubitandi ansam prtebere videantur an
Deus arte et potentia inenarrabili cuncta administret. Neque enim Ain iis quae supra terram suntitam aperta
est providentis Dei artificiosa ratio, quam iu sole et luna et astris; neque tam manifesta est in humanis
eventis et casibus, quam in anima et corpore animantium; cum plane compererint qui his perscrutandis
diligentiamadhibent, cur, quamque ob causam hi sint iui-peius. hae species iu animo. ha: natura: animan-
tium, haec fabrica corpormn. Sed quemadmodum providentia apud eos qui eam probe perceperunt, nihil
quidquam detrimenti capit ob ea quin non comprehendtmtur; ita neque Scriptura; divinitati per eam totam
difiuste quidquam detrahitur cx eo quod ingenii nostri imbecillitas in unaquaque, dictione minime possit
pervenire atl‘arcanum sententiarum splendorem in_ humili et abjceta locutione delitescentem : ι Habemus
enim thesaurqu in vasis fictilibus, utsublitnitas virtutis Dei fulgeat, et non putetur esse ex nobis homi-
nibus. ι Nam si trita: inter homines demoustrationum viae nostris libris inserta: convertissent humanum
genus, merito quissuspicari potuisset Iidem nostram iu humana sapientia, et non in virtute Dei rsitam
esse. Nunc verdcuilibet oculos attolleuti perspicuum est sermonis et praedicationis vim in multitudinem,
Tarintts, ὡς ἐνουρανίῳ χάριτι. _ η ⁸
(99) Post" πεπιστευμένους ἰιι⁷ codice primo Regio
additur, ἡμῖν εἶναι.
(1) In primo Regio deest παρά, quod etiam abesse
?oz;§QVerilalis. Deest In editis, sed habetur in mss.
rox’aliquot mss., ‹ quae cooperta verbi bona tege-
:Illllll'. ι
antur. ι