PG 130, col. 1200
ἐφεξῆς ὑποτεταγμένα τῷ παρόντι τίτλῳ κεφάλαια τὰ μὲν καθʼ ὀλόκληρον τέθεικα, τὰ δὲ κατʼ ἐπιτομμὴν,
πατριάρχου καὶ πάντη παρέ-
τὸ μῆκος ἐκκλίνας. Τνὰ δὲ τῶν ἐν τοῖς συγγράμμασι τοῦ δηλωθέντος
καὶ ἐγκατάσκευον ὀλίγοις μὲν
δραμον, ὅσα διὰ βαθύτητα νοημάτων, ἢ καὶ διὰ τὸ λίαν ἐμπερίβολόν τε
ἦσαν προσιτὰ καὶ εὐάρεστα, τὰς αὐτὰς δὲ σχεδὸν παριστῶν ἐννοίας τοῖς ἐκλεγεῖσιν, εἰ καὶ διʼ ἄλλων
λέξεων καὶ ἐτεροτρόπων ἐπιχειρημάτων συνεπεραίνοντο. Πάντα δὲ τὰς ἀποδείξεις ἔχουσιν ἀπό τε τῶν
Εὐαγγελίων καὶ τῶν τοῦ ἀποστόλου Παύλου ῥημάτων. Ταῦτα γὰρ μόνα καταδέχεται τιμᾷν, καὶ στέρ-
γειν τὸ τῆς ἀποστασίας τοῦτο συνέδριον. Ὁτι δὲ οὐ δύο ἀρχαὶ κατὰ τοὺς ἄφρονας, ἀγαθή τε καὶ πονηρὰ,
δέδεικται μὲν ἐν τῷ τῶν Μανιχαίων τίτλῳ, δειχθήσεται δὲ κὰν τῷ παρόντι καθʼ ἐτέρας ἐπιβολάς. η
τέον δὲ πρῶτον περὶ τοῦ πονηροῦ, ὄν πονηρὰν ἀρχὴν καὶ δημιουργὸν τῶν ἐγκοσμίων οὐτοι τὰ τοῦ πονηροῦ
Λέγουσιν ἐκ τοῦ σκότους καὶ τοῦ πυρὸς γεγονέναι
τὸν πονηρόν. Ἐρωτητέον οὖν αὐτοὺς, πῶςχσὐκ ἤρ-
κεσε τὸ σκότος μόνον εἰς γένεσιν αὐτοῦς παῶς δὲ οὐ
μόνον τὸ πῦρ; τίς ὁ συναγαγὼν ταῦτα πρὸς γένεσιν
ἀρχῆς πονηρᾶς; Πῶς οὐκ ἀρχὴ ταῦτα μᾶλλον, καὶ
τί γέγονε, τί δὲ ποιεῖ τοῦ ἐξ αὐτῶν προεληλυθότος
ἀρπάσαντος τὴν ἀρχήνς
Εἰπερ αἰσθητὸν τὸ πῦρ, τίνος ἐστὶν ἔργον; ἱ μὲν
τοῦ πονηροῦ, πῶς ἐξ αὐτοῦ τε καὶ τοῦ σκότους λέ-
γουσι προελθεῖν τὸν πονηρόν; εἰ δὲ τοῦ ἀγαθοῦ,
πῶς φασι μηδὲν αἰσθητὸν δημιουργῆσαι τὸν ἀγαθόν;
Κοητὸν γὰρ οὐκ ἂν δυνηθεῖεν εἰπεῖν τὸ προαγαγὸν
τὸν πονηρόν. Τὰ νοητὰ γὰρ πάντα τῷ ἀγαθῷ διδόα-
σιν. Ἀνάγκη οὗν φεύγοντας αὐτοὺς τὸ δοῦναι τῷ
πονηρῷ τὴν γένεσιν τοῦ πυρὸς, ἵνα μὴ νῦν μὲν πλά--
στην, νῦν δὲ πλάσμα τὸ αὐτὸ διελέγχοιντο ληροῦν-
τες, καὶ ἄκοντας ὁμολογῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ εἶναι καὶ
τὸ πῦρ δημιούργημα. Πάντως γὰρ τὸ αἰσθητὸν πῦρ,
ὅσον ἂν ἐσκοτἱσθησαν, οὕτε ἄναρχον οὕτε tδιον
ἐροῦσιν.
oτι οὸ δύο ἀρχαῖ, ἀλʼ εἰς δημιιουργός οέρπνοῦ
καὶ γῆς, καὶ τῶν ἐν μέσῳ.
Τινὲς μὲν αὐτῶν φασι τὸν ἀγαθὸν Θεὸν δημιουρ-
γὸν εἶναι τοῦ οὐρανοῦ μόνον, τῆς δὲ γῆς καὶ τῶν ἐν
μέσῳ ποιητὴν ἔτερον ἐπεισάγουσι· τινὲς δὲ τούτων
(πολυσχεβὴς γὰρ ἡ πλάνη) καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτὸν καὶ
τὰ ἐν μέσῳ πάντα τετολμήκασι λέγειν ποιήμματα τοῦ
ἐχθροῦ. Ἀλλʼ εἴπερ ἐστὶν ὁ οὐρανὸς κατὰ τὴν ἐκεί-
νων ἐμβροντησίαν ἔργον τοῦ πονηροῦ, πῶς ὁ ἀγαθὸς
Θεὸς ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἀναπαύεται τοῖς δημιουρ-
γηθεῖσι παρὰ τοῦ πονηροῦ; 8ῶς δὲ ὁ Σωτὴρ ἡμῶν
εὕχεσθαι τὴν θαυμασίαν ἐκείνην καὶ φριετὴν εὐ-
χὴν ἐκδιδάσκων, καὶ παραδιδούς φησι· Πάτερ ἡμῶν
ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ, ενηδήτω τὸ δέλημd σου
ὡς ἐν οὐρανῷ, aαὶ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ αὕθις, oς
τις ἄν ποιήσῃ τό θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν
τοῖς οὐρανοῖς, αὐτός μου ἀδελφὸς, καὶ ἀδελσὴ,
καὶ μήτηρ ἐστῖ; Καὶ τί ἄν τις ἀναλέγοιτο διʼ ὦν
οὐράνιον καὶ ἐν οὐρανοῖς ὁ Σωτὴρ τὸν Πατέρς δια-
κηρύττει; Ἀλλὰ πῶς τῶν παλαμναίων οὐ καταδύε-
ται τὸ ἀναίσχνντον, φανερώτερον τοῦ Σωτῆρος λέγον.-
τος, Εξομολογσῦμαί σοι, Πάτερ, Κύριε εοῦ οὐρα-
νοῦ καὶ τῆς γῆς; Οὐ μόνον γὰρ ἐνταῦθα τοῦ οὐρα-
νοῦ Κύριον, ἀλλὰ καὶ τῆς γῆς τρανολογεῖ. Τt eὖν
ταύτης τῆς μαρτυρίας σαφέστερον; Τί δὲ δυνατώτε-
Math. τ, 9. ⁴ bid. 10. ibld. 14. ⁴ Math. α, 50. bid. 25.
πατριάρχου καὶ πάντη παρέ-
τὸ μῆκος ἐκκλίνας. Τνὰ δὲ τῶν ἐν τοῖς συγγράμμασι τοῦ δηλωθέντος
καὶ ἐγκατάσκευον ὀλίγοις μὲν
δραμον, ὅσα διὰ βαθύτητα νοημάτων, ἢ καὶ διὰ τὸ λίαν ἐμπερίβολόν τε
ἦσαν προσιτὰ καὶ εὐάρεστα, τὰς αὐτὰς δὲ σχεδὸν παριστῶν ἐννοίας τοῖς ἐκλεγεῖσιν, εἰ καὶ διʼ ἄλλων
λέξεων καὶ ἐτεροτρόπων ἐπιχειρημάτων συνεπεραίνοντο. Πάντα δὲ τὰς ἀποδείξεις ἔχουσιν ἀπό τε τῶν
Εὐαγγελίων καὶ τῶν τοῦ ἀποστόλου Παύλου ῥημάτων. Ταῦτα γὰρ μόνα καταδέχεται τιμᾷν, καὶ στέρ-
γειν τὸ τῆς ἀποστασίας τοῦτο συνέδριον. Ὁτι δὲ οὐ δύο ἀρχαὶ κατὰ τοὺς ἄφρονας, ἀγαθή τε καὶ πονηρὰ,
δέδεικται μὲν ἐν τῷ τῶν Μανιχαίων τίτλῳ, δειχθήσεται δὲ κὰν τῷ παρόντι καθʼ ἐτέρας ἐπιβολάς. η
τέον δὲ πρῶτον περὶ τοῦ πονηροῦ, ὄν πονηρὰν ἀρχὴν καὶ δημιουργὸν τῶν ἐγκοσμίων οὐτοι τὰ τοῦ πονηροῦ
Λέγουσιν ἐκ τοῦ σκότους καὶ τοῦ πυρὸς γεγονέναι
τὸν πονηρόν. Ἐρωτητέον οὖν αὐτοὺς, πῶςχσὐκ ἤρ-
κεσε τὸ σκότος μόνον εἰς γένεσιν αὐτοῦς παῶς δὲ οὐ
μόνον τὸ πῦρ; τίς ὁ συναγαγὼν ταῦτα πρὸς γένεσιν
ἀρχῆς πονηρᾶς; Πῶς οὐκ ἀρχὴ ταῦτα μᾶλλον, καὶ
τί γέγονε, τί δὲ ποιεῖ τοῦ ἐξ αὐτῶν προεληλυθότος
ἀρπάσαντος τὴν ἀρχήνς
Εἰπερ αἰσθητὸν τὸ πῦρ, τίνος ἐστὶν ἔργον; ἱ μὲν
τοῦ πονηροῦ, πῶς ἐξ αὐτοῦ τε καὶ τοῦ σκότους λέ-
γουσι προελθεῖν τὸν πονηρόν; εἰ δὲ τοῦ ἀγαθοῦ,
πῶς φασι μηδὲν αἰσθητὸν δημιουργῆσαι τὸν ἀγαθόν;
Κοητὸν γὰρ οὐκ ἂν δυνηθεῖεν εἰπεῖν τὸ προαγαγὸν
τὸν πονηρόν. Τὰ νοητὰ γὰρ πάντα τῷ ἀγαθῷ διδόα-
σιν. Ἀνάγκη οὗν φεύγοντας αὐτοὺς τὸ δοῦναι τῷ
πονηρῷ τὴν γένεσιν τοῦ πυρὸς, ἵνα μὴ νῦν μὲν πλά--
στην, νῦν δὲ πλάσμα τὸ αὐτὸ διελέγχοιντο ληροῦν-
τες, καὶ ἄκοντας ὁμολογῆσαι τοῦ ἀγαθοῦ εἶναι καὶ
τὸ πῦρ δημιούργημα. Πάντως γὰρ τὸ αἰσθητὸν πῦρ,
ὅσον ἂν ἐσκοτἱσθησαν, οὕτε ἄναρχον οὕτε tδιον
ἐροῦσιν.
oτι οὸ δύο ἀρχαῖ, ἀλʼ εἰς δημιιουργός οέρπνοῦ
καὶ γῆς, καὶ τῶν ἐν μέσῳ.
Τινὲς μὲν αὐτῶν φασι τὸν ἀγαθὸν Θεὸν δημιουρ-
γὸν εἶναι τοῦ οὐρανοῦ μόνον, τῆς δὲ γῆς καὶ τῶν ἐν
μέσῳ ποιητὴν ἔτερον ἐπεισάγουσι· τινὲς δὲ τούτων
(πολυσχεβὴς γὰρ ἡ πλάνη) καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτὸν καὶ
τὰ ἐν μέσῳ πάντα τετολμήκασι λέγειν ποιήμματα τοῦ
ἐχθροῦ. Ἀλλʼ εἴπερ ἐστὶν ὁ οὐρανὸς κατὰ τὴν ἐκεί-
νων ἐμβροντησίαν ἔργον τοῦ πονηροῦ, πῶς ὁ ἀγαθὸς
Θεὸς ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἀναπαύεται τοῖς δημιουρ-
γηθεῖσι παρὰ τοῦ πονηροῦ; 8ῶς δὲ ὁ Σωτὴρ ἡμῶν
εὕχεσθαι τὴν θαυμασίαν ἐκείνην καὶ φριετὴν εὐ-
χὴν ἐκδιδάσκων, καὶ παραδιδούς φησι· Πάτερ ἡμῶν
ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ, ενηδήτω τὸ δέλημd σου
ὡς ἐν οὐρανῷ, aαὶ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ αὕθις, oς
τις ἄν ποιήσῃ τό θέλημα τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν
τοῖς οὐρανοῖς, αὐτός μου ἀδελφὸς, καὶ ἀδελσὴ,
καὶ μήτηρ ἐστῖ; Καὶ τί ἄν τις ἀναλέγοιτο διʼ ὦν
οὐράνιον καὶ ἐν οὐρανοῖς ὁ Σωτὴρ τὸν Πατέρς δια-
κηρύττει; Ἀλλὰ πῶς τῶν παλαμναίων οὐ καταδύε-
ται τὸ ἀναίσχνντον, φανερώτερον τοῦ Σωτῆρος λέγον.-
τος, Εξομολογσῦμαί σοι, Πάτερ, Κύριε εοῦ οὐρα-
νοῦ καὶ τῆς γῆς; Οὐ μόνον γὰρ ἐνταῦθα τοῦ οὐρα-
νοῦ Κύριον, ἀλλὰ καὶ τῆς γῆς τρανολογεῖ. Τt eὖν
ταύτης τῆς μαρτυρίας σαφέστερον; Τί δὲ δυνατώτε-
Math. τ, 9. ⁴ bid. 10. ibld. 14. ⁴ Math. α, 50. bid. 25.