PG 139, col. 179
esse neque Spiritus : Filii generationem, quas neque Patris estneque Spiritus ; solus enim est ex Patre
genitus; quare et Unigenitus ; Spiritus processionem, quae neque Patris est neque Filii, solus enim Spi-
ritus sanctus est procedens.
3. LAT. Quid ergo ‘I Cum ingenitus sit Pater,
quia a nullo est, et hoc ipsius sit proprium, num
idcirco nihil erit ex ipso ει
GR. Revera et ingenitus Pater est et non ex ullo;
sed ex ipso processit tum Filius, tum Spiritus.
LAT. Quid vero ‘l Cum progressio quaedam sit
ab ipso, haccine est ea uniformis et absque ulla
differentia ‘1
GR. Minime. :4Nam diversus est modus progres-
sionis et diversas personas manifestans.Alius enim
est modus progressionis, secundum quem ex ipso
est Filius; et hic generatio appellatur; et alius
modus, secundum quem Spiritus ex eo prodire
dicitur ;vocatur vero hic processio. Uterque vero
modus secundum substantiam, non quia differen-
tiam substantiaa praebent, apage, sed quia ex sub-
stantia Patris tum Filius,verum per generationem,
cum Spiritus, verum per processionem, et non ab
extra,non ex nihilo, quemadmodum creatum. Et
Filium quidem Pater dicitur generare, Spiritum
autem dicitur producere vel emittere(i),vel nescio
quomodo aptius et accommodatius dicam. Uterque
vero mndus preprium nomen sortitus est, quod
Spiritus sanctus posuit ; nobis autem non perspe-
ctus atque incomprehensibilis est, et quod alius
sit iste, alius ille, ex iis cognoscimus quae diverso
modo de utroque dicuntur. Quis vero et qualis
uterque sit et quamam eorum difl‘erentia, aTrini-
tate sola cognoscitur ς nihil enim de his amplius
ex divinis oraculis indicatum est. An vero tu non
ita dicis ‘?
LAT. Ita dico. In his enim tibi consentio idem-
que censeo. Iam vero intremus in ipsam quaastio-
nem atque controversiam,perpendamusque id, in
quo inter nos lis est etin quo ab invicem dividimur.
Inquiratur itaque, utrum oporteat dicere Spiritum
ex Patre procedere solo, an etiam eum procedere
ex Filio.
GR. Id videlicet ipse Spiritus sanctus per Scri- Ι)
puras divinitus inspiratas revelavit, et sancti Pa-
tres atque Ecclesiae magistri per sanctum Spiritum
initiati evangelicae et apostolicis doctrinas dogmata
iusuis divinitus inspiratis institutionibus tradide-
runt; neque rectaa et pim sententia) ullo modo quid _
adversatur; neque ullum exinde consequitur ab-
surdum.
LAT. Dic unum alterumve ex ipsis, ut et ego
cognoscam.
(10) Oblitteratum in c_o_d. Vat.
(11) Desunt aliqua in Vat. p. 3, b., quae hic sup.
(ε) Vocem προϐάλλεσθαι non passivum, sed medium hic esse declarant Niceten alia verba,quibus sensu
activo eam vocem usurpat.
genitus; quare et Unigenitus ; Spiritus processionem, quae neque Patris est neque Filii, solus enim Spi-
ritus sanctus est procedens.
3. LAT. Quid ergo ‘I Cum ingenitus sit Pater,
quia a nullo est, et hoc ipsius sit proprium, num
idcirco nihil erit ex ipso ει
GR. Revera et ingenitus Pater est et non ex ullo;
sed ex ipso processit tum Filius, tum Spiritus.
LAT. Quid vero ‘l Cum progressio quaedam sit
ab ipso, haccine est ea uniformis et absque ulla
differentia ‘1
GR. Minime. :4Nam diversus est modus progres-
sionis et diversas personas manifestans.Alius enim
est modus progressionis, secundum quem ex ipso
est Filius; et hic generatio appellatur; et alius
modus, secundum quem Spiritus ex eo prodire
dicitur ;vocatur vero hic processio. Uterque vero
modus secundum substantiam, non quia differen-
tiam substantiaa praebent, apage, sed quia ex sub-
stantia Patris tum Filius,verum per generationem,
cum Spiritus, verum per processionem, et non ab
extra,non ex nihilo, quemadmodum creatum. Et
Filium quidem Pater dicitur generare, Spiritum
autem dicitur producere vel emittere(i),vel nescio
quomodo aptius et accommodatius dicam. Uterque
vero mndus preprium nomen sortitus est, quod
Spiritus sanctus posuit ; nobis autem non perspe-
ctus atque incomprehensibilis est, et quod alius
sit iste, alius ille, ex iis cognoscimus quae diverso
modo de utroque dicuntur. Quis vero et qualis
uterque sit et quamam eorum difl‘erentia, aTrini-
tate sola cognoscitur ς nihil enim de his amplius
ex divinis oraculis indicatum est. An vero tu non
ita dicis ‘?
LAT. Ita dico. In his enim tibi consentio idem-
que censeo. Iam vero intremus in ipsam quaastio-
nem atque controversiam,perpendamusque id, in
quo inter nos lis est etin quo ab invicem dividimur.
Inquiratur itaque, utrum oporteat dicere Spiritum
ex Patre procedere solo, an etiam eum procedere
ex Filio.
GR. Id videlicet ipse Spiritus sanctus per Scri- Ι)
puras divinitus inspiratas revelavit, et sancti Pa-
tres atque Ecclesiae magistri per sanctum Spiritum
initiati evangelicae et apostolicis doctrinas dogmata
iusuis divinitus inspiratis institutionibus tradide-
runt; neque rectaa et pim sententia) ullo modo quid _
adversatur; neque ullum exinde consequitur ab-
surdum.
LAT. Dic unum alterumve ex ipsis, ut et ego
cognoscam.
(10) Oblitteratum in c_o_d. Vat.
(11) Desunt aliqua in Vat. p. 3, b., quae hic sup.
(ε) Vocem προϐάλλεσθαι non passivum, sed medium hic esse declarant Niceten alia verba,quibus sensu
activo eam vocem usurpat.