PG 150, col. 1229
τος, καὶ φῶς ὑπεραρρἡου δόξης, καὶ ἀγγέλων καθαρότητα ὀνομάῖει ⁸ ό δὲ μέγας Μακάριος, καί τῶν
ἀσωμάτων τροφὴν, καὶ τῆς θείας φύσεως δόξαν, καὶ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καλὶονὴν, πῦρ θεῖον καὶ sm:-
ράνιον, φῶς ἄρρητον, καὶ νοερὶν, ἀρραϐῶνα Πνεῦματος ἁγίου, ἁγιαστικδν ἀγαλλιάσεως ἔλαιον.
Ὅστις οὖν, τους τὴν θεοποιδν ταύτην χάριν τοῦ
θεοῦ, ἁκτιστον, καὶ ἀγέννητον, καὶ ἑνυτιόστατον λέ-
γοντας, τοῖς Μασσαλιανοῖς συντάττει καί Διθεῖῖας
καλεῖ, sim-959a τίς ἐστιν, οὗτος [στω τοῖς τοῦ Θεοῦ
ἁγίοις ἀντικείμενος, καὶ τοῦ κλήρου τῶν σωζομένων,
εί μὴ μεταμεληθείη, ἑαυτὸν ἐκϐάλλων, καὶ αὐτος
ἐκπίπτων τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου τῶν ἁγίων φύσει Θεοᾶ ·
ὅστις δὲ πιστεύων, καὶ πειθόμενος, καὶ συμφθεγ-
γόμενος τοῖς ἁγίοις, καὶ μὴ προφασιζόμενος προφά-
σεις ὲν ἁμαρτίαις, :0 μὲν φανερῶς λεγόμενον οὐκ
ἀποσείεται, ὠς ἀγνοῶν. ἀγνοεῖ δὲ τὸν τρόπον τοῦ
μυστηρίου, μὴ ἁπαξιούτω ζητεῖν, καὶ μανθάνειν
παρὰ τῶν είδότων. Ετσεται γάρ, ὡς οὐδὲν ἀνακό-
λουθον τοῖς θείοις λόγοις καὶ πράγμασι, καὶ ταῦτ’
ἐπὶτῶν ἀναγκαιοτάτων, καὶ ὧν ἄνευ οὐδὲν οὐδα-
μῶς ἂν συσταίη, οὔτε μυστήριον ὅλως θεοπρεπές.
Ὅστις μόνῃ τῇ μιμήσει τε καὶ σχέσει, χωρὶς
τῆς θεοποιοῦ χάριτος τοῦ Πνεῦματος, τὴν πρὸς τὸν
Θεὸν τελείαν ἕνωσιν ἀποφαίνεται τελεῖσθαι, κατὰ
τοὺς ὅμοήθεις καὶ ἁγαπωμένους ὑπ’ ἀλλήλων, καὶ
τὴν θεοποιὸν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἕξιν τῆς λογικῆς :th-
σεως, διὰ μόνης μιμήσεως πρρσγινομένην, ἀλλ’ οὐκ
ἑλλαμψιν ὑπερφυᾶ καὶ ἀπόρρητον, καὶ θείαν ενέρ-
γειαν, ὁρωμένην ἀοράτως τοῖς ἠξιωμένοις, καὶ νοου-
μένην ἁπερινοήτως, 06:0; ίστω, τῇ των Μασσαλιαο
νῶν, ὡς οὐκ οἶδεν, ἀπάτῃ περιπεσών. Φύσει γὰρ
ἔσται κατά πᾶσαν ἀνάγκην Θεὸς ὁ θεούμενος, εί κατὰ
φυσικὴν δύναμιν ἡ θέωσις ἔσται, καὶ τοῖς ὅροις τῆς
φύσεως ἐμπεριλαμϐάνεσθαι πέφυκε. Μὴ τοίνυν οὗ-
τος τὴν οἰκείαν περιτροπὴν, τοῖς ἀσφαλῶς ἑστῶσιν
ἐπιχειρείτω προστρίψασθαι, καὶ μῶμον τοῖς ἁμωσ
μήτοις τὴν πίστιν ἐπενεγκεῖν · ἀλλά :0 φρόνημα
καταθέμενος, μανθανέτω παρὰ τῶν πεπειραμένων,
ἢ τῶν ἀπ’ ἐκείνων δεδιδαγμένων, ὡς ἄσχετός ἐστι
παντάπασιν ἡ τῆς Θεὸτητος χάρις, οὐκ ἔχουσα την
οἱανοῦν δεκτικὴν ἑαυτῆς ἐν τῇ φύσει δύναμιν · ἐπεὶ
ουκ ἔτι χάρις εστὶν, ἁλλὰ τῆς κατὰ τὴν φυσικὴν
δύναμιν ἐνεργείας φανέρωσις. Καὶ οὐδεπαράδοξον
ἔσται :0 γενόμενον, είκατὰ δεκτικὴν δύναμιν θεώ-
σεως ήθέωσις εἴη ⁸ φύσεως γάρ ἂν εἰκότως ἔργον,
ἁλλ’ οὐ Θεοῦ δῶρον ἡ θέωσις εἴη, καὶ⁵ δυνήσεται καὶ
φύσει Θεὸς ὁτοιοῦτος εἶναι, καὶ κυρίως προσαγοη
ρεύεσοαι. Οὐδὲ γάρ ἄλλο τι καθέστηκεν ἡ κατά φύσιν
τῶν ὅντων ἑκάστου δύναμις, ἢ φὺσεως πρὸς ἐνέρ-
γειαν ἀπαράϐατος κίνησις. Πῶς δὲ καὶ ἐξίστησιν
ἑαυτοῦ τὸν θεούμενον, ἡ θέωσις ; Εἰ ἔτι τοῖς ὅροις
τῆς φύσεως αὑτὴ περιείληπται, συνιδεῖν οὐκ ἔχω.
’Υπὲρ φύσιν τοίνυν, καὶ ἀρετὴν, καὶ γνῶσιν, ἡ τῆς
θεώσεως χάρις, καὶ ἀπείρως τὰ τοιαῦτα ἅπαντα,
καὶ τὸν ἂείιον Μάξιμον ταύτης ἀποδεῖ. Ἀρετὴ μὲν
γὰρ πᾶσα, καὶ ἡ ἐφ’ ἡμῖν τοῦ Θεοῦ μίμησις πρὸς
τὴν θείαν ἕνωσιν ἐπιτήδειον ποιεῖται τὸν κεκτημέ-
νον · ἡ δὲ χάρις αὐτὴν τελεσιουργεῐ τὴν ἀπόρρητον _
ἕνωσιν ⁸ δ;“ αὐτῆς γὰρ ὅλος μὲν ὅλοις τοῖς ἀξίοιςὸ
Θεὸς περιχωρεί’ ὅλῳ δὲ ὅλοι περιχωροῦσιν ὑλικῶς οἱ
ἅγιοι τῷ Θεῷ, ὅλον ἀντιλαμϐάνοντες ἑαυτῶν τὸνθεόν·
ἀσωμάτων τροφὴν, καὶ τῆς θείας φύσεως δόξαν, καὶ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καλὶονὴν, πῦρ θεῖον καὶ sm:-
ράνιον, φῶς ἄρρητον, καὶ νοερὶν, ἀρραϐῶνα Πνεῦματος ἁγίου, ἁγιαστικδν ἀγαλλιάσεως ἔλαιον.
Ὅστις οὖν, τους τὴν θεοποιδν ταύτην χάριν τοῦ
θεοῦ, ἁκτιστον, καὶ ἀγέννητον, καὶ ἑνυτιόστατον λέ-
γοντας, τοῖς Μασσαλιανοῖς συντάττει καί Διθεῖῖας
καλεῖ, sim-959a τίς ἐστιν, οὗτος [στω τοῖς τοῦ Θεοῦ
ἁγίοις ἀντικείμενος, καὶ τοῦ κλήρου τῶν σωζομένων,
εί μὴ μεταμεληθείη, ἑαυτὸν ἐκϐάλλων, καὶ αὐτος
ἐκπίπτων τοῦ ἑνὸς καὶ μόνου τῶν ἁγίων φύσει Θεοᾶ ·
ὅστις δὲ πιστεύων, καὶ πειθόμενος, καὶ συμφθεγ-
γόμενος τοῖς ἁγίοις, καὶ μὴ προφασιζόμενος προφά-
σεις ὲν ἁμαρτίαις, :0 μὲν φανερῶς λεγόμενον οὐκ
ἀποσείεται, ὠς ἀγνοῶν. ἀγνοεῖ δὲ τὸν τρόπον τοῦ
μυστηρίου, μὴ ἁπαξιούτω ζητεῖν, καὶ μανθάνειν
παρὰ τῶν είδότων. Ετσεται γάρ, ὡς οὐδὲν ἀνακό-
λουθον τοῖς θείοις λόγοις καὶ πράγμασι, καὶ ταῦτ’
ἐπὶτῶν ἀναγκαιοτάτων, καὶ ὧν ἄνευ οὐδὲν οὐδα-
μῶς ἂν συσταίη, οὔτε μυστήριον ὅλως θεοπρεπές.
Ὅστις μόνῃ τῇ μιμήσει τε καὶ σχέσει, χωρὶς
τῆς θεοποιοῦ χάριτος τοῦ Πνεῦματος, τὴν πρὸς τὸν
Θεὸν τελείαν ἕνωσιν ἀποφαίνεται τελεῖσθαι, κατὰ
τοὺς ὅμοήθεις καὶ ἁγαπωμένους ὑπ’ ἀλλήλων, καὶ
τὴν θεοποιὸν χάριν τοῦ Θεοῦ, ἕξιν τῆς λογικῆς :th-
σεως, διὰ μόνης μιμήσεως πρρσγινομένην, ἀλλ’ οὐκ
ἑλλαμψιν ὑπερφυᾶ καὶ ἀπόρρητον, καὶ θείαν ενέρ-
γειαν, ὁρωμένην ἀοράτως τοῖς ἠξιωμένοις, καὶ νοου-
μένην ἁπερινοήτως, 06:0; ίστω, τῇ των Μασσαλιαο
νῶν, ὡς οὐκ οἶδεν, ἀπάτῃ περιπεσών. Φύσει γὰρ
ἔσται κατά πᾶσαν ἀνάγκην Θεὸς ὁ θεούμενος, εί κατὰ
φυσικὴν δύναμιν ἡ θέωσις ἔσται, καὶ τοῖς ὅροις τῆς
φύσεως ἐμπεριλαμϐάνεσθαι πέφυκε. Μὴ τοίνυν οὗ-
τος τὴν οἰκείαν περιτροπὴν, τοῖς ἀσφαλῶς ἑστῶσιν
ἐπιχειρείτω προστρίψασθαι, καὶ μῶμον τοῖς ἁμωσ
μήτοις τὴν πίστιν ἐπενεγκεῖν · ἀλλά :0 φρόνημα
καταθέμενος, μανθανέτω παρὰ τῶν πεπειραμένων,
ἢ τῶν ἀπ’ ἐκείνων δεδιδαγμένων, ὡς ἄσχετός ἐστι
παντάπασιν ἡ τῆς Θεὸτητος χάρις, οὐκ ἔχουσα την
οἱανοῦν δεκτικὴν ἑαυτῆς ἐν τῇ φύσει δύναμιν · ἐπεὶ
ουκ ἔτι χάρις εστὶν, ἁλλὰ τῆς κατὰ τὴν φυσικὴν
δύναμιν ἐνεργείας φανέρωσις. Καὶ οὐδεπαράδοξον
ἔσται :0 γενόμενον, είκατὰ δεκτικὴν δύναμιν θεώ-
σεως ήθέωσις εἴη ⁸ φύσεως γάρ ἂν εἰκότως ἔργον,
ἁλλ’ οὐ Θεοῦ δῶρον ἡ θέωσις εἴη, καὶ⁵ δυνήσεται καὶ
φύσει Θεὸς ὁτοιοῦτος εἶναι, καὶ κυρίως προσαγοη
ρεύεσοαι. Οὐδὲ γάρ ἄλλο τι καθέστηκεν ἡ κατά φύσιν
τῶν ὅντων ἑκάστου δύναμις, ἢ φὺσεως πρὸς ἐνέρ-
γειαν ἀπαράϐατος κίνησις. Πῶς δὲ καὶ ἐξίστησιν
ἑαυτοῦ τὸν θεούμενον, ἡ θέωσις ; Εἰ ἔτι τοῖς ὅροις
τῆς φύσεως αὑτὴ περιείληπται, συνιδεῖν οὐκ ἔχω.
’Υπὲρ φύσιν τοίνυν, καὶ ἀρετὴν, καὶ γνῶσιν, ἡ τῆς
θεώσεως χάρις, καὶ ἀπείρως τὰ τοιαῦτα ἅπαντα,
καὶ τὸν ἂείιον Μάξιμον ταύτης ἀποδεῖ. Ἀρετὴ μὲν
γὰρ πᾶσα, καὶ ἡ ἐφ’ ἡμῖν τοῦ Θεοῦ μίμησις πρὸς
τὴν θείαν ἕνωσιν ἐπιτήδειον ποιεῖται τὸν κεκτημέ-
νον · ἡ δὲ χάρις αὐτὴν τελεσιουργεῐ τὴν ἀπόρρητον _
ἕνωσιν ⁸ δ;“ αὐτῆς γὰρ ὅλος μὲν ὅλοις τοῖς ἀξίοιςὸ
Θεὸς περιχωρεί’ ὅλῳ δὲ ὅλοι περιχωροῦσιν ὑλικῶς οἱ
ἅγιοι τῷ Θεῷ, ὅλον ἀντιλαμϐάνοντες ἑαυτῶν τὸνθεόν·