PG 151, col. 393
οὐρανῶν · μακάριοι οί πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρα-
κληθήσονταιο μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρο-
νομήσουσι τὴν γῆν’⁶ μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ δι-
ψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ι καὶ ὅσα τῶν ἑξῆς. Ἀλλά
τίνος ἕνεκεν, εἰπὼν ό Κύριος, Μακάριοι οί πτωχοὶ,
προσέθηκε, τῷ πνεύματι; Ἵνα τῆς ἀθλίας τὴν μανι
καρίαν διέλῃ πτωχείαν, καὶ ἵνα πᾶσαν ὡς ἐν
ὀλίγῳ μεμακαρισμένην πτωχείαν συμπεριλάόῃ, καὶ⁵
πρὸς τούτοις, ἵνα τὸ αἴτιον τῆς μακαριότητος ἡμῖν
ἐπιδείξῃ. ΙΙρωτοπαΟὲς γὰρ ὃν τὸ καθ’ ἡμᾶς πνεῦμα,
καλῶς μὲν ἔχον καὶ Θεοφιλῶς μακαρίους ἡμᾶς ποιεῖ·
κακῶς δὲ καί Θεομισῶς διακείμενον ἀθλίους ἀποκα-
Θίστησιο καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἀπὸ τούτου τὴν Β tam
ἀρχὴν τῶν μακαρισμῶν ἐποιήσατο. Τρεῖς δέ εἰσι
πτωχείαι, μία μὲν ἡ κατὰ τὸν βίον ἑκάστου καὶ τὴν
περιουσίαν, ἥτις ἐστὶν η στένωσις τῶν πρὶς τὸ ζῇν
ἀναγκαίων, ἐναντιώτατόν ἐστιν ό πλοῦτος, κατὰ
τὸν εἰπόντα· Πλοῦτον καὶ πενίαν μή μοι δός. Ἑτέρα
ἐστὶ. πτωχεία ή κατὰ τὸ οἰκεῖον ἑκάστου σῶμα, ὅταν
ὑπὸ λιτῆς ἄγαν διαίτης καὶ ὀλιγοτροφίας ὑπάρχῃ
κατεαλημὲνον, κατὰ τὸν είπόντα’ ι Τὰ γόνατά
μου ἠσθένησαν ἀπὸ νηστείας, καὶ η σάρξ μου ηλ-⁴
λοιώοη δι’ ἔλαιον. ι Ἑτέρα ἐστὶ πτωχεία τὸ με-
τριάζον καὶ συνεσταλμένον τοῦ φρονήματος τῆς ψυχῆς, ὅπερ ἐστίν ή τοῦ καθ’ ἡμᾶς πνεύματος τῆς
ψυχῆς ταπείνωσις, ἐναντίον ἡ ὑπερηφανία.
Ἐκεῖναι τοίνυνν ἡ τοῦ βίου λέγω, καὶτοῦ σώματος
πτωχεία, ἐὰν μὲν συνημμέναι ὦσι τῷ ταπεινῷ τῆς
ψυχῆς φρονήματι, μακαριότητός είσιν ἄξιαι⁶ εἰ δὲ
διεζευγμέναι τῆς ταπεινώσεως μεθ’ ὑπερηφανίας
εἰσιν, ἀθλιότητος ὅντως εἰσὶ μεσταί. ᾜ γάρ ἑκου-
σίως τις ὑπάρχει κατά τὸν βίον, ἢ κατά τὸ σῶμα
πτωχὸς, ἦ ἀκουσίως · ἂν οὖν ἀκουσίωςῇ τις πτωχὸς,
οὑκ ἔχει δὲ τὴν ὲκ μετανοίας τῇ ψυχῇ προσγινομέ-
νην ἀγαθὴν διάθεσιν, τὴν ταπείνωσιν, οὑ φέρει
γενναίως τὴν ἀκουσίως προσοῦσαν αὐτῷ πτωχείαν,
ἀλλά καὶ κατά Θεοῦ γογγύζει, τῆς δικαιοτάτης αὑ-
τοὺ προνοίας ὡς μὴ τοιαύτης οὔσης καταφερόμενος ’
καὶ τοῖς ἀνθρώποις πολυτρόπως ἐπηρεάζει, μὴ πρὸς
Θεὸν βλέπων, ἐφ’ ὃν οὐδεὶς ἐλπίσας κατῃσχύνθη ποτέ ·
οὐδὲ τὰς δαπάνας συστέλλων, καὶ ταῖς χερσὶ τὸ ζῇν
ποριζόμενος, ἦ προσαιτῶν παρά τῶν εὐπορούντων
σὺν ταπεινώσει* ἀλλ’ ἢ κλέπτης, λωποδύτης, τυμ-
ϐωρύχος, ἅρπαξ γινόμενος· ἢ παράσιτος, συκο-
φάντης, ψεύστης, ὑποκριτὴς, ἀγενῆ καὶ δουλοπρεπῆ D ωι-
..,Ί-υ-ἷ..- ,οι---.Αι.--..-- --ι- -43.- εμπ , τ ι
κολακείας ὑπερχόμενος πρὸς τοὺς ἔχοντας, ἐπὶ
προσδοκίᾳ τοῦ λασεῖν τινα πορισμὸν παρ’ αὐτῶν.
Ἀρ* οὐκ ἀΘλιώτατὸς ἐστιν 6 τοιοῦτος πτωχόςς
μᾶλλον δὲ οί τοιοῦτοι, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Χρισσοῦ
μακαριζομένων ἀλλοτριώτατοι; Ei δέ τις εὑρεθείη
πτωχεύων ἑκουσίως μὲν, φυσιώσει δέ τινι μᾶλλον,
ἀλλ’ οὑ σὺν ταπεινώσει τοῦτο πράττων, μηδὲ διὰ
τὴν ἐπαινετὴν πτωχείαν τοῦ πνεύματος, την τρυφὴν
καὶ τὸν πλοῦτον ἀποποιούμενος, καὶ οὗτος μικροῦ
παραπλήσιος ὑπάρχει τοῖς δαίμοσιν · ἐκείνων γὰρ ἡ
’³ Matth. ν, 5, 4. fl“ Prov. nx, 8.
⁸1ίῖ ι)
⁷⁷ Psal. cvm, ‘Zi
Ρλιιιυι.. (in. CLI
κληθήσονταιο μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρο-
νομήσουσι τὴν γῆν’⁶ μακάριοι οἱ πεινῶντες καὶ δι-
ψῶντες τὴν δικαιοσύνην, ι καὶ ὅσα τῶν ἑξῆς. Ἀλλά
τίνος ἕνεκεν, εἰπὼν ό Κύριος, Μακάριοι οί πτωχοὶ,
προσέθηκε, τῷ πνεύματι; Ἵνα τῆς ἀθλίας τὴν μανι
καρίαν διέλῃ πτωχείαν, καὶ ἵνα πᾶσαν ὡς ἐν
ὀλίγῳ μεμακαρισμένην πτωχείαν συμπεριλάόῃ, καὶ⁵
πρὸς τούτοις, ἵνα τὸ αἴτιον τῆς μακαριότητος ἡμῖν
ἐπιδείξῃ. ΙΙρωτοπαΟὲς γὰρ ὃν τὸ καθ’ ἡμᾶς πνεῦμα,
καλῶς μὲν ἔχον καὶ Θεοφιλῶς μακαρίους ἡμᾶς ποιεῖ·
κακῶς δὲ καί Θεομισῶς διακείμενον ἀθλίους ἀποκα-
Θίστησιο καὶ διὰ τοῦτο ὁ Κύριος ἀπὸ τούτου τὴν Β tam
ἀρχὴν τῶν μακαρισμῶν ἐποιήσατο. Τρεῖς δέ εἰσι
πτωχείαι, μία μὲν ἡ κατὰ τὸν βίον ἑκάστου καὶ τὴν
περιουσίαν, ἥτις ἐστὶν η στένωσις τῶν πρὶς τὸ ζῇν
ἀναγκαίων, ἐναντιώτατόν ἐστιν ό πλοῦτος, κατὰ
τὸν εἰπόντα· Πλοῦτον καὶ πενίαν μή μοι δός. Ἑτέρα
ἐστὶ. πτωχεία ή κατὰ τὸ οἰκεῖον ἑκάστου σῶμα, ὅταν
ὑπὸ λιτῆς ἄγαν διαίτης καὶ ὀλιγοτροφίας ὑπάρχῃ
κατεαλημὲνον, κατὰ τὸν είπόντα’ ι Τὰ γόνατά
μου ἠσθένησαν ἀπὸ νηστείας, καὶ η σάρξ μου ηλ-⁴
λοιώοη δι’ ἔλαιον. ι Ἑτέρα ἐστὶ πτωχεία τὸ με-
τριάζον καὶ συνεσταλμένον τοῦ φρονήματος τῆς ψυχῆς, ὅπερ ἐστίν ή τοῦ καθ’ ἡμᾶς πνεύματος τῆς
ψυχῆς ταπείνωσις, ἐναντίον ἡ ὑπερηφανία.
Ἐκεῖναι τοίνυνν ἡ τοῦ βίου λέγω, καὶτοῦ σώματος
πτωχεία, ἐὰν μὲν συνημμέναι ὦσι τῷ ταπεινῷ τῆς
ψυχῆς φρονήματι, μακαριότητός είσιν ἄξιαι⁶ εἰ δὲ
διεζευγμέναι τῆς ταπεινώσεως μεθ’ ὑπερηφανίας
εἰσιν, ἀθλιότητος ὅντως εἰσὶ μεσταί. ᾜ γάρ ἑκου-
σίως τις ὑπάρχει κατά τὸν βίον, ἢ κατά τὸ σῶμα
πτωχὸς, ἦ ἀκουσίως · ἂν οὖν ἀκουσίωςῇ τις πτωχὸς,
οὑκ ἔχει δὲ τὴν ὲκ μετανοίας τῇ ψυχῇ προσγινομέ-
νην ἀγαθὴν διάθεσιν, τὴν ταπείνωσιν, οὑ φέρει
γενναίως τὴν ἀκουσίως προσοῦσαν αὐτῷ πτωχείαν,
ἀλλά καὶ κατά Θεοῦ γογγύζει, τῆς δικαιοτάτης αὑ-
τοὺ προνοίας ὡς μὴ τοιαύτης οὔσης καταφερόμενος ’
καὶ τοῖς ἀνθρώποις πολυτρόπως ἐπηρεάζει, μὴ πρὸς
Θεὸν βλέπων, ἐφ’ ὃν οὐδεὶς ἐλπίσας κατῃσχύνθη ποτέ ·
οὐδὲ τὰς δαπάνας συστέλλων, καὶ ταῖς χερσὶ τὸ ζῇν
ποριζόμενος, ἦ προσαιτῶν παρά τῶν εὐπορούντων
σὺν ταπεινώσει* ἀλλ’ ἢ κλέπτης, λωποδύτης, τυμ-
ϐωρύχος, ἅρπαξ γινόμενος· ἢ παράσιτος, συκο-
φάντης, ψεύστης, ὑποκριτὴς, ἀγενῆ καὶ δουλοπρεπῆ D ωι-
..,Ί-υ-ἷ..- ,οι---.Αι.--..-- --ι- -43.- εμπ , τ ι
κολακείας ὑπερχόμενος πρὸς τοὺς ἔχοντας, ἐπὶ
προσδοκίᾳ τοῦ λασεῖν τινα πορισμὸν παρ’ αὐτῶν.
Ἀρ* οὐκ ἀΘλιώτατὸς ἐστιν 6 τοιοῦτος πτωχόςς
μᾶλλον δὲ οί τοιοῦτοι, καὶ τῶν ὑπὸ τοῦ Χρισσοῦ
μακαριζομένων ἀλλοτριώτατοι; Ei δέ τις εὑρεθείη
πτωχεύων ἑκουσίως μὲν, φυσιώσει δέ τινι μᾶλλον,
ἀλλ’ οὑ σὺν ταπεινώσει τοῦτο πράττων, μηδὲ διὰ
τὴν ἐπαινετὴν πτωχείαν τοῦ πνεύματος, την τρυφὴν
καὶ τὸν πλοῦτον ἀποποιούμενος, καὶ οὗτος μικροῦ
παραπλήσιος ὑπάρχει τοῖς δαίμοσιν · ἐκείνων γὰρ ἡ
’³ Matth. ν, 5, 4. fl“ Prov. nx, 8.
⁸1ίῖ ι)
⁷⁷ Psal. cvm, ‘Zi
Ρλιιιυι.. (in. CLI