PG 151, col. 739
Πῶς οῦν εῦλογον αρνεῖσθαι τὴν τάξιν, ἐφ’ ὧν ἐστι Α καὶ ὀνομάζεσθαι καὶ νοεῖσθαι καί πως, εί καὶ ἀμυ-
Πάρεστιῖ τοίνυν ἅπασιν ἀκριϐῶς ᾳυνειδεῐν ἐκ τού-
των τοῖς καί ὁπωσοῦν λογίζεσθαι δυναμένοις,
ὅπως τὸν ἴσον τρόπον ἀληθείας ὁμοῦ καὶ εὐσεϐείας
ἐμέλησε τῷ ἀγίῳ. Τῷμὲν γὰρ οὐκ ἐκ τῆς παρ’
ἡμῶν θεωρίας συνίστασθαι φάναι, ἀλλ’ αὐτῇ τῇ
κατὰ φύσιν ἀκολουθίᾳ συμϐαίνειν, ἐξ ἀφύκτου
καὶ πολλῆς καὶ φυσικῆς ἀνάγκης καὶ λαμπρᾶς άλη-
θείας ἔδειξεν οὖσαν τὴν ἐν τῇ τάξει ταύτῃ διαφορὰν
τῶν αἰτιατῶν τε καὶ τῶν αἰτίων· καὶ άλλως ἔχειν
μηδέποτε ἐγχωροῦσαν, ἀλλ’ ἀεὶ τούτοις ἀναγκαίως
αὐτὴν ἐνθεώρουμένηψ τῷ δέ μὴ διαστήματι, ἀλλὰ
’τῷ λογισμῷ ’χωρίζείν ταῦτα ἐπε-νεγκείν,”καὶ τὴν ἐν Β ἀκτιστον τὴν-ἀγίὼριστον μὲν καὶ ’φυσικὴν θείας
τῷ προτέρῳ καὶ δευτέρῳ διαφοράν μόνῳ τῷ νῷ θεω-
ρεῖν, φαίνεται δήπου τὸ τῆς ἐνώσεως χρῆμα εὐσε-
ϐῶς κατησφαλισμένος, καὶ μηδεμίαν εἰς αὐτὴν ἐκ
τῆς διακρίσεως ταύτης βλάϐην εἰσάγων, ἀλλ’ αὑτήν
τε τὴν ’ἐνωσιν άσῦγχυτον εἶναι θεολογῶν, καὶ τὴν
διαφοράν ἀδιαίρετον πάντη διδάσκων.
Πάλιν τοίνυν Εὑνομίου τὴν τοιαύτην διαφοράν
ἀνελεῖν πειρωμένου ό μέγας οὗτος, Πῶς, φησὶν,
οὐδεμίαν διαφορὰν καταλείπεις, οὐδὲ τὴν ἐν
τοῖς αἰτίοις πρὸς τὰ ἐξ αὐτῶν ἐνυπάρχου-
σαν (15); Οὕτω τὸ μηδεμίαν διαφορὰν ἐπὶτῶν
αἰτίων καὶ αίτιατῶν εἶναι δοξάζειν τῆς Ἀρείου καὶ
Εύνομίου μανίας πρόδηλός ἐστι τόκος. Ἐκεῖνοι
γάρ τὸ όμοούσιον ἀναιρεῖν πᾶσι. τρόποις ἐσπουδα- c ἐκείνων χείρους καιὶ ἀτοπώτερον καὶ προσιώνια
κότες, ἀκηκοότες ἐν Εύαγγελίοὶς τοῦ Κυρίου τὸν
Πατέρα μείζονα ἑαυτοῦ εἰρηκότος, ἐντεῦθεν εὐθὺς
τὴν μὲν κατά φύσιν διαφορὰν δυσσεϐῶς παρεισάο
γειν ἐτόλμων τὴν δέ κατά τὸ αἴτιον καὶ αίτιατὸν,
ὡς μηδεμίαν μηδαμοῦ φυσικὴν ἀλλοτρίωσινῆ δίαι-
ρεσιν δυναμένην είσάγειν ειδότες, ἀλλὰ καὶ οὕτω
τὴν τῆς φύσεως ἕνωσιν ἀδιάλυτον ἀεὶ συντηροῦσαν,
ἀπηρνοῦντο καθάπαξ· πρὸς οὓς οἱ τρεῖς οῦτοι, τὸν
ὑπὲρ τῆς Τριάδος ἀνελόμενοι γενναίως ἀγῶνα, ὡς
ἐκείνων τὴν δυσσέῦειαν ταύτην οὖσαν, καὶ τὸ μέγα
καὶ ὑπερφυὲς τῆς Τριάδος μυστήριον ἀναιροῦσαν,
τῆς ἡμετέρας αὐτὸ Ἐκκλησίας ἀπελαύνουσιν ὡς
δυνατ ὸν πορρωτάτω.
Τοιγαροῦν εἰκότως οί μὲν τὴν διαφορὰν ταύτην
ἀθετοῦντες νῦν τῆς ἐκείνων κακοδοξίας ἁλίσκονται
μετεσχηκότες ο οἱ δέ στέργειν τε καὶ ἀσπάζεσθαι
προθύμως ὁμολογοῦντες τῆς τῶν ἁγίων τούτων εὑ-
σεὸείας τε καὶ⁸ θεολογίας, μᾶλλον δέ τῆς τοῦ Χρι-
σιοῦ μερίδος, διατελοῦσιν ὄντες· ήνιυμένως κατ’
αὐτοὺς τὰ θεῖα διακρίνοντες, καὶ διακεκριμένως
ταῦτα ένοῦντες. ’Ἑν μὲν δὴ καί πρῶτον, καὶ κυ-
ρίως ἀν τις φαίη τῆς τε θείας οὐσίας καῖ ἐνεργείας
διακρίσεως εἶδος.
Διενηνόχασι δὲ ἀλλήλω) καὶ τῷ τὴν μὲν θείαν
ἐνέργειαν μετέχεσθαι καὶ μερίζεσθαι ἀμερίστως,
(15) Ita sane in Trinilalc divinisque personis,
11011 ιιι operatione seu Vll‘lUlC.
(ιδ) lncrcala in sc, non in cfl'cclu, id est virtus
Πάρεστιῖ τοίνυν ἅπασιν ἀκριϐῶς ᾳυνειδεῐν ἐκ τού-
των τοῖς καί ὁπωσοῦν λογίζεσθαι δυναμένοις,
ὅπως τὸν ἴσον τρόπον ἀληθείας ὁμοῦ καὶ εὐσεϐείας
ἐμέλησε τῷ ἀγίῳ. Τῷμὲν γὰρ οὐκ ἐκ τῆς παρ’
ἡμῶν θεωρίας συνίστασθαι φάναι, ἀλλ’ αὐτῇ τῇ
κατὰ φύσιν ἀκολουθίᾳ συμϐαίνειν, ἐξ ἀφύκτου
καὶ πολλῆς καὶ φυσικῆς ἀνάγκης καὶ λαμπρᾶς άλη-
θείας ἔδειξεν οὖσαν τὴν ἐν τῇ τάξει ταύτῃ διαφορὰν
τῶν αἰτιατῶν τε καὶ τῶν αἰτίων· καὶ άλλως ἔχειν
μηδέποτε ἐγχωροῦσαν, ἀλλ’ ἀεὶ τούτοις ἀναγκαίως
αὐτὴν ἐνθεώρουμένηψ τῷ δέ μὴ διαστήματι, ἀλλὰ
’τῷ λογισμῷ ’χωρίζείν ταῦτα ἐπε-νεγκείν,”καὶ τὴν ἐν Β ἀκτιστον τὴν-ἀγίὼριστον μὲν καὶ ’φυσικὴν θείας
τῷ προτέρῳ καὶ δευτέρῳ διαφοράν μόνῳ τῷ νῷ θεω-
ρεῖν, φαίνεται δήπου τὸ τῆς ἐνώσεως χρῆμα εὐσε-
ϐῶς κατησφαλισμένος, καὶ μηδεμίαν εἰς αὐτὴν ἐκ
τῆς διακρίσεως ταύτης βλάϐην εἰσάγων, ἀλλ’ αὑτήν
τε τὴν ’ἐνωσιν άσῦγχυτον εἶναι θεολογῶν, καὶ τὴν
διαφοράν ἀδιαίρετον πάντη διδάσκων.
Πάλιν τοίνυν Εὑνομίου τὴν τοιαύτην διαφοράν
ἀνελεῖν πειρωμένου ό μέγας οὗτος, Πῶς, φησὶν,
οὐδεμίαν διαφορὰν καταλείπεις, οὐδὲ τὴν ἐν
τοῖς αἰτίοις πρὸς τὰ ἐξ αὐτῶν ἐνυπάρχου-
σαν (15); Οὕτω τὸ μηδεμίαν διαφορὰν ἐπὶτῶν
αἰτίων καὶ αίτιατῶν εἶναι δοξάζειν τῆς Ἀρείου καὶ
Εύνομίου μανίας πρόδηλός ἐστι τόκος. Ἐκεῖνοι
γάρ τὸ όμοούσιον ἀναιρεῖν πᾶσι. τρόποις ἐσπουδα- c ἐκείνων χείρους καιὶ ἀτοπώτερον καὶ προσιώνια
κότες, ἀκηκοότες ἐν Εύαγγελίοὶς τοῦ Κυρίου τὸν
Πατέρα μείζονα ἑαυτοῦ εἰρηκότος, ἐντεῦθεν εὐθὺς
τὴν μὲν κατά φύσιν διαφορὰν δυσσεϐῶς παρεισάο
γειν ἐτόλμων τὴν δέ κατά τὸ αἴτιον καὶ αίτιατὸν,
ὡς μηδεμίαν μηδαμοῦ φυσικὴν ἀλλοτρίωσινῆ δίαι-
ρεσιν δυναμένην είσάγειν ειδότες, ἀλλὰ καὶ οὕτω
τὴν τῆς φύσεως ἕνωσιν ἀδιάλυτον ἀεὶ συντηροῦσαν,
ἀπηρνοῦντο καθάπαξ· πρὸς οὓς οἱ τρεῖς οῦτοι, τὸν
ὑπὲρ τῆς Τριάδος ἀνελόμενοι γενναίως ἀγῶνα, ὡς
ἐκείνων τὴν δυσσέῦειαν ταύτην οὖσαν, καὶ τὸ μέγα
καὶ ὑπερφυὲς τῆς Τριάδος μυστήριον ἀναιροῦσαν,
τῆς ἡμετέρας αὐτὸ Ἐκκλησίας ἀπελαύνουσιν ὡς
δυνατ ὸν πορρωτάτω.
Τοιγαροῦν εἰκότως οί μὲν τὴν διαφορὰν ταύτην
ἀθετοῦντες νῦν τῆς ἐκείνων κακοδοξίας ἁλίσκονται
μετεσχηκότες ο οἱ δέ στέργειν τε καὶ ἀσπάζεσθαι
προθύμως ὁμολογοῦντες τῆς τῶν ἁγίων τούτων εὑ-
σεὸείας τε καὶ⁸ θεολογίας, μᾶλλον δέ τῆς τοῦ Χρι-
σιοῦ μερίδος, διατελοῦσιν ὄντες· ήνιυμένως κατ’
αὐτοὺς τὰ θεῖα διακρίνοντες, καὶ διακεκριμένως
ταῦτα ένοῦντες. ’Ἑν μὲν δὴ καί πρῶτον, καὶ κυ-
ρίως ἀν τις φαίη τῆς τε θείας οὐσίας καῖ ἐνεργείας
διακρίσεως εἶδος.
Διενηνόχασι δὲ ἀλλήλω) καὶ τῷ τὴν μὲν θείαν
ἐνέργειαν μετέχεσθαι καὶ μερίζεσθαι ἀμερίστως,
(15) Ita sane in Trinilalc divinisque personis,
11011 ιιι operatione seu Vll‘lUlC.
(ιδ) lncrcala in sc, non in cfl'cclu, id est virtus