PG 161, col. 792
διὰ τῆς Κερκύρας καταχθῆναι εἰς Κρήτην · πολλάκις
δὲ τὴν ὀργανικὴν. Ἀλλὰ τί δεῖ ταῦτα καταριθμεῖν
δεῖξαι βουλόμενον τὴν φυσικὴν σχέσιν, καὶ μεσι-
τείαν ἔστιν ὅτε δηλοῦσαν; Ἀγι δὴ, ὅταν λέγωμενν
Ἐκ τῆς ῥίζης διὰ τοῦ κλάδον τὸν καρπὸν, οὐ φύσει
τὸν καρπὸν ὲκ τοῦ κλάδον λέγομεν ; Ἢ πῶς ἑτέρως ;
Λέγοντες δὶ καὶ διὰ τῆς ἀκτῖνος ἐκ τοῦ ἡλίου τὸ
φῶς, οὐκ ἐκ τῆς ἀκτῖνος φύσει αὐτὸ εἶναι λέγομενς
Ἀλλ’ οὐκ ἦν ποτε, οὔτε ἔσται ἀκτὶς ἄνευ φωτός. Ei
δ’ ἀδύνατον ἀκτῖνα εἶναι χωρὶς φωτὸς, οὔτε μὴν τὺ
ἡλιακδν φῶς τῆς ἀκτῖνος χωρὶς, ὥσπερ οὐδὲ τὺ
Β
Πνεῦμα χωρὶς τοῦ Υιοῦι φύσει ἄρα καὶ οὐ κατὰ
μετοχὴν, ἡ διάδοσιν. Ἐπίκτητα γὰρ πάντα τὰ οὐ
φύσει. Διὰ τῆς ἀκτῖνος τὸ φῶς, καὶ τὸ Πνεῦμα δι’
Υίοῦ. Ἥ διὰ ἄρα φυσικὴν ἡμῖν ινδείκνυται σχέσιν.
Τίς δὲ αὕτη πλὴν τῆς κατ’ αἰτίαν, ἀδύνατον εὑρεῖν.
Καὶ οὕτως ὲκ τοῦ Υίοῦ σοι τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεσθαι
σαφῶς ἕπεται τοῖς θείοις τῶν διδασκάλων λόγοις,
μᾶλλον δὲ σαφῶς εἴρηται.
ιγ’. Ei δὲ φαίης. τοῦτο Ἰωάννην ἀπαγορεύειν τὸν
Σύρον· Ἐκ τοῦ Υίοῦ τὰρ, φησὶ, τὸ Πνεῦμα οὐ
λέπνμεν· ἀλλὰ πρόσθις τὸ ἑξῆς, Πνεῦμα δὲ Υίοῦ
ὀνομάζομενεκαὶ τὸ ἐν τῷ τρισκαιδεκάτῳ κεφα-
λαίῳ-Αὐτὸς μὲν ἐστι Λόγου ἇΰυσσος, Λόγου
γεννήτωρ, καί διὰ Λόγου προϐολεὺς ἐκφαντορι-
κοῦ Πνεύματος ⁵ καὶ πάλιν · Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον
ἠ ἐκφαγτορικὴ δύναμις τοῦ Πατρός ἐκ Πατρός
ἐστι δι’ Υίοῦ ἐκπορευομένη. Ἐν δὲ τῇ πρὸς Ἰορ-
δάνην ὲπιστολῆ, Δι’ Υίοῦ, φησὶ, τὸ Πνεῦμα, οὐκ
ἐξ Υιοῦ, ὡς πνεῦμα στόματος Θεοῦ. Εῦρηται δὲ
καὶ μίαν εἶναι τδν Πατέρα Υίοῦ καὶ Πνεύματος
αἰτίαν. El γοῦν ταῦτα λέγεις, σκόπει ἀνρισὼς, δτι
oi βουλόμενοι Ἀττικὼτερον γράφειν, τὴν μὲν ὲκ καὶ
τὴν αἰτίαν τοῖς πρώτοις αίτίοις ἀποδεδώκασι, τὴν
δι 6ιὰ τοῖς δευτέροις. οὐ γὰρ εὕρῃς παρὰ τοῖς εὖ
Ἐλληνίςειν Θέλουσι τὴν διὰ τοις πρώτοις, οὔτε μὴν
τὴν ὲκ, εί μή που κατά μόνας λέγοιτο τὸ δεύτερον
αἴτιον, τοῖς δευτέροις ἀπονεμομένην, καὶ τούτου χά-
ριν Ἐλληνίζειν τῇ γλώττῃ καὶ κυριολεεεῖν βουλο-
μένοις ἁγίοις, ἐξ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα οὐ λέγεται, ἀλλὰ
δι’ Υἱοῦ. Οὐ γὰρ Ἐλληνίζειν ἄκρως δοκεῖ 6 ὲκ τῆς
ῥίζης καὶτοῦ κλάδον λέγων τὸν καρπὸν, ἢ ἐκ τοῦ
ἡλίου καὶ τῆς ἀκτῖνος τὸ φῶς, ἀλλῖ ὁ ἐκ τοῦ ἡλίου
διὰ τῆς ἀκτῖνος, οὺχ ὡς μὴ ὄντος ὲκ τῆς ἀκτῖνος
φύσει τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς, ἀλλ’ ὅτι. δεύτερον οὒσα
αίτιονὴ ἀκτὶς, οὐ προκαταρκτικῶς ἔχει τὸ παρ’
αὐτῆς εἶναι τὸ φῶς. Ἔτι ό ὲκ Πατρός καὶ Υίοῦ λέ-
γων τὸ Πνεῦμα ἀληθῆ μὲν λέγει, οὐκ Ειροη 6K1:-
λείως τὸ πᾶν ἐκδούς. Ὀ δὲ διὰ τοῦ Υίοῠ λέγων πάντα
ἐκπέφευγε κίνδυνον σημαινούσης τῆς διὰ, ὡς οὐκ
ἀνάρχως τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υίοῦ. Τούτων οὖν
πάντων χάριν ὡς ἐπὶ τῶν κτισμάτων καὶ ἐπὶ τιιῦ
ιιειεύματος τῇ διὰ μᾶλλον κέχρηνται oi δδάσκαλιιι
τῶν Γριιικών. Οὐ μὴν ἀλλ’ εὓρηται καὶὴ ἐκ τῷ
δὲ τὴν ὀργανικὴν. Ἀλλὰ τί δεῖ ταῦτα καταριθμεῖν
δεῖξαι βουλόμενον τὴν φυσικὴν σχέσιν, καὶ μεσι-
τείαν ἔστιν ὅτε δηλοῦσαν; Ἀγι δὴ, ὅταν λέγωμενν
Ἐκ τῆς ῥίζης διὰ τοῦ κλάδον τὸν καρπὸν, οὐ φύσει
τὸν καρπὸν ὲκ τοῦ κλάδον λέγομεν ; Ἢ πῶς ἑτέρως ;
Λέγοντες δὶ καὶ διὰ τῆς ἀκτῖνος ἐκ τοῦ ἡλίου τὸ
φῶς, οὐκ ἐκ τῆς ἀκτῖνος φύσει αὐτὸ εἶναι λέγομενς
Ἀλλ’ οὐκ ἦν ποτε, οὔτε ἔσται ἀκτὶς ἄνευ φωτός. Ei
δ’ ἀδύνατον ἀκτῖνα εἶναι χωρὶς φωτὸς, οὔτε μὴν τὺ
ἡλιακδν φῶς τῆς ἀκτῖνος χωρὶς, ὥσπερ οὐδὲ τὺ
Β
Πνεῦμα χωρὶς τοῦ Υιοῦι φύσει ἄρα καὶ οὐ κατὰ
μετοχὴν, ἡ διάδοσιν. Ἐπίκτητα γὰρ πάντα τὰ οὐ
φύσει. Διὰ τῆς ἀκτῖνος τὸ φῶς, καὶ τὸ Πνεῦμα δι’
Υίοῦ. Ἥ διὰ ἄρα φυσικὴν ἡμῖν ινδείκνυται σχέσιν.
Τίς δὲ αὕτη πλὴν τῆς κατ’ αἰτίαν, ἀδύνατον εὑρεῖν.
Καὶ οὕτως ὲκ τοῦ Υίοῦ σοι τὸ Πνεῦμα ἐκπορεύεσθαι
σαφῶς ἕπεται τοῖς θείοις τῶν διδασκάλων λόγοις,
μᾶλλον δὲ σαφῶς εἴρηται.
ιγ’. Ei δὲ φαίης. τοῦτο Ἰωάννην ἀπαγορεύειν τὸν
Σύρον· Ἐκ τοῦ Υίοῦ τὰρ, φησὶ, τὸ Πνεῦμα οὐ
λέπνμεν· ἀλλὰ πρόσθις τὸ ἑξῆς, Πνεῦμα δὲ Υίοῦ
ὀνομάζομενεκαὶ τὸ ἐν τῷ τρισκαιδεκάτῳ κεφα-
λαίῳ-Αὐτὸς μὲν ἐστι Λόγου ἇΰυσσος, Λόγου
γεννήτωρ, καί διὰ Λόγου προϐολεὺς ἐκφαντορι-
κοῦ Πνεύματος ⁵ καὶ πάλιν · Τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον
ἠ ἐκφαγτορικὴ δύναμις τοῦ Πατρός ἐκ Πατρός
ἐστι δι’ Υίοῦ ἐκπορευομένη. Ἐν δὲ τῇ πρὸς Ἰορ-
δάνην ὲπιστολῆ, Δι’ Υίοῦ, φησὶ, τὸ Πνεῦμα, οὐκ
ἐξ Υιοῦ, ὡς πνεῦμα στόματος Θεοῦ. Εῦρηται δὲ
καὶ μίαν εἶναι τδν Πατέρα Υίοῦ καὶ Πνεύματος
αἰτίαν. El γοῦν ταῦτα λέγεις, σκόπει ἀνρισὼς, δτι
oi βουλόμενοι Ἀττικὼτερον γράφειν, τὴν μὲν ὲκ καὶ
τὴν αἰτίαν τοῖς πρώτοις αίτίοις ἀποδεδώκασι, τὴν
δι 6ιὰ τοῖς δευτέροις. οὐ γὰρ εὕρῃς παρὰ τοῖς εὖ
Ἐλληνίςειν Θέλουσι τὴν διὰ τοις πρώτοις, οὔτε μὴν
τὴν ὲκ, εί μή που κατά μόνας λέγοιτο τὸ δεύτερον
αἴτιον, τοῖς δευτέροις ἀπονεμομένην, καὶ τούτου χά-
ριν Ἐλληνίζειν τῇ γλώττῃ καὶ κυριολεεεῖν βουλο-
μένοις ἁγίοις, ἐξ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα οὐ λέγεται, ἀλλὰ
δι’ Υἱοῦ. Οὐ γὰρ Ἐλληνίζειν ἄκρως δοκεῖ 6 ὲκ τῆς
ῥίζης καὶτοῦ κλάδον λέγων τὸν καρπὸν, ἢ ἐκ τοῦ
ἡλίου καὶ τῆς ἀκτῖνος τὸ φῶς, ἀλλῖ ὁ ἐκ τοῦ ἡλίου
διὰ τῆς ἀκτῖνος, οὺχ ὡς μὴ ὄντος ὲκ τῆς ἀκτῖνος
φύσει τοῦ ἡλιακοῦ φωτὸς, ἀλλ’ ὅτι. δεύτερον οὒσα
αίτιονὴ ἀκτὶς, οὐ προκαταρκτικῶς ἔχει τὸ παρ’
αὐτῆς εἶναι τὸ φῶς. Ἔτι ό ὲκ Πατρός καὶ Υίοῦ λέ-
γων τὸ Πνεῦμα ἀληθῆ μὲν λέγει, οὐκ Ειροη 6K1:-
λείως τὸ πᾶν ἐκδούς. Ὀ δὲ διὰ τοῦ Υίοῠ λέγων πάντα
ἐκπέφευγε κίνδυνον σημαινούσης τῆς διὰ, ὡς οὐκ
ἀνάρχως τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υίοῦ. Τούτων οὖν
πάντων χάριν ὡς ἐπὶ τῶν κτισμάτων καὶ ἐπὶ τιιῦ
ιιειεύματος τῇ διὰ μᾶλλον κέχρηνται oi δδάσκαλιιι
τῶν Γριιικών. Οὐ μὴν ἀλλ’ εὓρηται καὶὴ ἐκ τῷ