PG 25, col. 75
aliorum adminiculo posset exsistam, quippe quod
nunc nonnisi hoe pacto exsistat.
'58. Quapropter cum non confusio sed ordo sit in
universo : cum nihil in eo inconditeet turbide, sed
omnia concinne compositeque et quam aptissime
cohaereant, necesse est Dominum qui illa una con-
gregavit, constrinxit, et conciliavit, mente et cogi-
tatione attingamus. Nam tametsi oculis non conspi-
citur, ex ordine tamen et concordia rerum contra-
-ι riarmn, earum moderator, rector et imperator in-
telligi facile potest. Etenim quemadmodum si civi-
tatem ex multis et' diversis hominibus, pusillis et
magnis, divitibus et pauperibus, senibus et adole-
scentibus, viris et mulieribus compositam, prse-
clare administrari et regi cerneremns, illosque qui
eam componunt, tametsi diversos, concordes tamen
inter se esse, neque divites adversus pauperes,
neque majores contra minores, aut iuniores contra
senes pugnare, sed omnes aequaliter pacem habere ι
si haec, inquam, videremus, plane intelligeremus
principis praesentiam hujus concordiae causam esse,
etiamsi eum oculis non intueremur. Enimvero ubi
ordo non est sed confusio, argumento est nullum
ibi moderatorem esse: at ordo, ducis et rectoris
evidens signum est. Similiter cum iu corpore mem-
brorum inter se concordiam observamus, nec ocu-
lum auri adversari, nec manum cum pede dissidere, (ἶ
sed singula membra proprium olficium absque sedi-
tione persolvere, inde concludimus necessario, 3o
animam in corpore esse quae illa regat, quamvis
illam non videamus ι ita ergo ex ordine et harmo-
nia universitatis, Deum mundi gubernatorem cogi-
temus necesse est, eumque unum, non multos esse.
Siquidem ipse dispositionis ordo, omniumque par-
tium concors conspiratio non multos sed unum
mundi ducem et moderatorem Verbum esse manife-
- ste ostendit. Nam si plures mundo praeessent, ordo
ille servari non posset, sed omnia confusione et
perturbatione plena essent, dum unusquisque omnia
ad suum arbitrium traheret, et adversus alium pu-
gnaret. Namque ut multos deos, nullos deos esst
dicebamus: sic multos rectores, nullos rectores esse
dicendum est. Cum enim alter alterius imperium
everteret, nullus certe esset qui imperaret et do-
minaretur. nemo qui regeret et gubernaret. Ubi
autem nullus rector est, illic necessario nullus ordo
est, sed tantum confusio. Contra vero multarunt et
(45) Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anonymus.
Alii cum editis, ἄλλων. fl ί ν
(44) Ξεειιονί solus hic addit αὖ, Paulo postGo-
bler. ἐι Ε’ἓιειιιη. 1 anon. post ἀρρένων, τε addunt.
Ibid. Seguer. Gobler.etFelclt. l anim. θηλειῶν ba-
bent; cujus penultimam Gobler. et Felckm.l anon.
acuunt.
(ὗῆ) Forte ὲνεοοῦμεν vel ένοοῦμεν.
uti) διιςιιιξικ solus post γὰρ, καί iterum addit.
ldum et tioblcriauus, ac Felckmauui l an. post με·
nunc nonnisi hoe pacto exsistat.
'58. Quapropter cum non confusio sed ordo sit in
universo : cum nihil in eo inconditeet turbide, sed
omnia concinne compositeque et quam aptissime
cohaereant, necesse est Dominum qui illa una con-
gregavit, constrinxit, et conciliavit, mente et cogi-
tatione attingamus. Nam tametsi oculis non conspi-
citur, ex ordine tamen et concordia rerum contra-
-ι riarmn, earum moderator, rector et imperator in-
telligi facile potest. Etenim quemadmodum si civi-
tatem ex multis et' diversis hominibus, pusillis et
magnis, divitibus et pauperibus, senibus et adole-
scentibus, viris et mulieribus compositam, prse-
clare administrari et regi cerneremns, illosque qui
eam componunt, tametsi diversos, concordes tamen
inter se esse, neque divites adversus pauperes,
neque majores contra minores, aut iuniores contra
senes pugnare, sed omnes aequaliter pacem habere ι
si haec, inquam, videremus, plane intelligeremus
principis praesentiam hujus concordiae causam esse,
etiamsi eum oculis non intueremur. Enimvero ubi
ordo non est sed confusio, argumento est nullum
ibi moderatorem esse: at ordo, ducis et rectoris
evidens signum est. Similiter cum iu corpore mem-
brorum inter se concordiam observamus, nec ocu-
lum auri adversari, nec manum cum pede dissidere, (ἶ
sed singula membra proprium olficium absque sedi-
tione persolvere, inde concludimus necessario, 3o
animam in corpore esse quae illa regat, quamvis
illam non videamus ι ita ergo ex ordine et harmo-
nia universitatis, Deum mundi gubernatorem cogi-
temus necesse est, eumque unum, non multos esse.
Siquidem ipse dispositionis ordo, omniumque par-
tium concors conspiratio non multos sed unum
mundi ducem et moderatorem Verbum esse manife-
- ste ostendit. Nam si plures mundo praeessent, ordo
ille servari non posset, sed omnia confusione et
perturbatione plena essent, dum unusquisque omnia
ad suum arbitrium traheret, et adversus alium pu-
gnaret. Namque ut multos deos, nullos deos esst
dicebamus: sic multos rectores, nullos rectores esse
dicendum est. Cum enim alter alterius imperium
everteret, nullus certe esset qui imperaret et do-
minaretur. nemo qui regeret et gubernaret. Ubi
autem nullus rector est, illic necessario nullus ordo
est, sed tantum confusio. Contra vero multarunt et
(45) Sic Seguer. Gobler. et Felckm. 1 anonymus.
Alii cum editis, ἄλλων. fl ί ν
(44) Ξεειιονί solus hic addit αὖ, Paulo postGo-
bler. ἐι Ε’ἓιειιιη. 1 anon. post ἀρρένων, τε addunt.
Ibid. Seguer. Gobler.etFelclt. l anim. θηλειῶν ba-
bent; cujus penultimam Gobler. et Felckm.l anon.
acuunt.
(ὗῆ) Forte ὲνεοοῦμεν vel ένοοῦμεν.
uti) διιςιιιξικ solus post γὰρ, καί iterum addit.
ldum et tioblcriauus, ac Felckmauui l an. post με·