PG 3, col. 312
ραφίμ⁶ ὥστε πάλιν ἡ ὁδηγία παρὰ τοῦ ἀγγέλου ᾗ
’τοῦ ἀνάγοντος. Καὶ λέγει ὁ ἅγιος. Μήποτε ὶστιν
ἀληθὴς οὗτος ὁ λόγος. Πῶς δὲ ἀληθὴς, ἀποδείκνυσι
τοῦτο ἀπὸ τῆς τοῦ εἰπόντος ἐξηγήσεως. ’Ἔλεγε γὰρ
ἐκεῖνος, φησὶν, ὡς ἡ θεία δύναμις ἐπὶ πάντα χωρεῖ,
η δ \ Ι λ “ 9 ο ε . ρ Ι
κάι ια παντων οιήιιει ασχετως καὶ ακρατήτως ωδε
γὰρ κατέχεταί τινι, ὼς μὴ ἑτέρωσε φοιτῆσαι. Καὶ
πάλιν, πᾶσιν ἐστιν ἀφανὴς διὰ δύο τινὰς αἰτίας, ὅτι
τε ὑπερουσίως ἐξῂρηται πάντων, καὶ ἀνόμοιός ἐστι,
(τὸ ὅμοιον δὲ τῷ ὁμοίῳ γινώσκεταιῆ καὶ ὃτι κρυφίως
διαπέμπει τὰς προνοίας αὐτῆς, (τίς γὰρ ἔγνω νοῦν
Κυρίους) ἵνα ’ίσως πάντοτε γρηγορῶμεν, οὒκ εἰδότες
τοὺς λόγους αὖτῆς, καὶ τὴν ὥραν καθ’ ἣν συμφερόν-
τως ἕκαστον διοικηθήσεται. Ταύτην οὖν τὴν φωτοδο-
οίαν καὶ ταῖς νοεραϊς οὐσίαις διαπέμπει, πλὴν ἀνα-
λόγως καὶ κατὰ τὸ μέτρον τῆς τῶν δεχομένων δυ·
νάμεως, πρῶτον ταῖς πρωτίσταις, καὶ δι’ ἐκείνων ταῖς
ὑποϐεϐηκυίαιςθ ὃ δὴ καὶ δι’ οἰκείου mi αἰσθητοῦ
παραδείγματος σαφηνίει ,
ἆποδέοντος μὲν πάντη
πρὸς τὰ λεγόμενα, τέως δὲ γνωρίμου ἡμῖν’ ἰ’ποθο)
γὰρ ἡλιακὴν ἀκτῖνα· αὕτη διαδιδοται εἷς πρώτην
ὕλην διειδεστέραν, ὕελον τυχὸν, δι’ οῧτινος ὑέλου
ἀναλάμπει ἄμφανέστερον, Πῶς ἐμφάνέστερον; ἡμῖν
δηλονοτι, 0-3 συγκριτικῶς πρὸς τὴν προτέραν ἕλλαμ-
ψιν, συμμετρου δηλαδὴ γενομένης τῇς ὂψεως εἷς τὸ
τὸ ipqu παραδέξασθαι· τὸ ’γὰρ πολὺ qui); μᾶλλον τὰς
ὄψεις ἀμαυροῖ, εἰ τύχοι ἀσύμμετρον ὃν τοῖς ὑποδε-
χομένοις αὐτό ὀφθαλμοῖς, Διαδιδοται καὶ ταῖς παχυ-
τέραις ὕλαις, καὶ διά τὶν ἐκείνων ἀνεπιτηδειὸτητα,
ἢ ἔχουσι πρὸς τὴν τῆς φωτοχυσίας διαπζρθμευσιν,
καὶ ἀμυδρὰ γίνεται, καὶ κατά μικρὸν πρὸς ἄλλα ἀδιά-
δοτος γίνεται, Λάϐε μοι καὶ ἑτέραν θεωρίαν ἐκ τοῦ
πυρός’ Ἠ τοῦ πυρὸς θερμότης μᾶλλον διαδίδοται εἱς
τὰ δεκτικώτερα, καὶ πρδς τὴν Θέρμην εὕεικτα καὶ
εὖάγωγα’ πρὸς δὲ τὰς ἀντιτύπους οὐσίας, ὡς toi);
ἀδάμαντας, ἢ ἐναντίαις, ὡς τὸ ὕδωρ, ἢ ὀλίγον ἢ οὒδὲν
ἴχνος ἀναφαίνεται τῆς πυρώσεως⁶ καὶ τὸ τούτου
πλέον, ὅτι τοῖς μὴ συγγενέσιν, ἣγουν τυχὸν τῷ ὕδατι
(τὸ γὰρ ὕδωρ ψυχρόν καὶ ὑγρὸν, τὸ δὲ πῦρ θερμὸν
καὶ ξηρόνο) δι’ ἄλλων οἰκείως ἑχόντων πρὸς τὴν
θέρμην δηλονότι ἀγγείου, προσϐάλλει πρῶτον. Πρῶο
τὸν δὲ εἶπεν, οὑχ ὃτι ἀμέσως, ἀλλά διὰ τῶν πρώτων,
προσϐάλλει τοῖς μὴ συγγενέσι πρῶτον, πρὸς τὰ μετά
ταῦτα τυχὸν θερμαινόμενα* πυρώδη γάρ πρῶτον
ποιοῦσα τὰ ποσῶς συγγενῆ, δι’ ἐκείνων καὶ τὰ μὴ
συγγενῆ θερμαίνει. Κατά τὸν αὐτὸν οὖν φυσικὸν
λόγον νόει καὶ τὰ ὑπερφυῆ’ ἦ πάσης γάρ εὐκοσμίας
ταξιαρχίαι, ὁ Θεὸς, την τῆς αὐτοῦ ῳωτοδασίας λαμ-
πρότητα πρωτοφανῶς ταῖς ὕπερϐεϐηκυίαις ἀναφαίνει
κατὰ χύσιν ἄφθονον καὶ πανθαύμαστον, καὶ διά τού-
των μετέχουσι της ἀκτῖνος τὰ δεύτερά. Αἱ γὰρ ὅπερ-
ϐεϐηκυῐαι, ἐπιγνοῦσαι πρώτως τὸν αὐτὸν δημιουργὸν,
καὶ τῆς ἐκεί-ὀυ καλλονῆς ἐριέμεναι , πρωτουργοὶ
γενέσθαι κατηξιώθησαν τῆς θεομεμήτου ἐνεργείας τε
καὶ δυνάμεως* πρώτως γὰρ δι’ αὖτῶν αἱ μετ’ αὐτὰ(
’τοῦ ἀνάγοντος. Καὶ λέγει ὁ ἅγιος. Μήποτε ὶστιν
ἀληθὴς οὗτος ὁ λόγος. Πῶς δὲ ἀληθὴς, ἀποδείκνυσι
τοῦτο ἀπὸ τῆς τοῦ εἰπόντος ἐξηγήσεως. ’Ἔλεγε γὰρ
ἐκεῖνος, φησὶν, ὡς ἡ θεία δύναμις ἐπὶ πάντα χωρεῖ,
η δ \ Ι λ “ 9 ο ε . ρ Ι
κάι ια παντων οιήιιει ασχετως καὶ ακρατήτως ωδε
γὰρ κατέχεταί τινι, ὼς μὴ ἑτέρωσε φοιτῆσαι. Καὶ
πάλιν, πᾶσιν ἐστιν ἀφανὴς διὰ δύο τινὰς αἰτίας, ὅτι
τε ὑπερουσίως ἐξῂρηται πάντων, καὶ ἀνόμοιός ἐστι,
(τὸ ὅμοιον δὲ τῷ ὁμοίῳ γινώσκεταιῆ καὶ ὃτι κρυφίως
διαπέμπει τὰς προνοίας αὐτῆς, (τίς γὰρ ἔγνω νοῦν
Κυρίους) ἵνα ’ίσως πάντοτε γρηγορῶμεν, οὒκ εἰδότες
τοὺς λόγους αὖτῆς, καὶ τὴν ὥραν καθ’ ἣν συμφερόν-
τως ἕκαστον διοικηθήσεται. Ταύτην οὖν τὴν φωτοδο-
οίαν καὶ ταῖς νοεραϊς οὐσίαις διαπέμπει, πλὴν ἀνα-
λόγως καὶ κατὰ τὸ μέτρον τῆς τῶν δεχομένων δυ·
νάμεως, πρῶτον ταῖς πρωτίσταις, καὶ δι’ ἐκείνων ταῖς
ὑποϐεϐηκυίαιςθ ὃ δὴ καὶ δι’ οἰκείου mi αἰσθητοῦ
παραδείγματος σαφηνίει ,
ἆποδέοντος μὲν πάντη
πρὸς τὰ λεγόμενα, τέως δὲ γνωρίμου ἡμῖν’ ἰ’ποθο)
γὰρ ἡλιακὴν ἀκτῖνα· αὕτη διαδιδοται εἷς πρώτην
ὕλην διειδεστέραν, ὕελον τυχὸν, δι’ οῧτινος ὑέλου
ἀναλάμπει ἄμφανέστερον, Πῶς ἐμφάνέστερον; ἡμῖν
δηλονοτι, 0-3 συγκριτικῶς πρὸς τὴν προτέραν ἕλλαμ-
ψιν, συμμετρου δηλαδὴ γενομένης τῇς ὂψεως εἷς τὸ
τὸ ipqu παραδέξασθαι· τὸ ’γὰρ πολὺ qui); μᾶλλον τὰς
ὄψεις ἀμαυροῖ, εἰ τύχοι ἀσύμμετρον ὃν τοῖς ὑποδε-
χομένοις αὐτό ὀφθαλμοῖς, Διαδιδοται καὶ ταῖς παχυ-
τέραις ὕλαις, καὶ διά τὶν ἐκείνων ἀνεπιτηδειὸτητα,
ἢ ἔχουσι πρὸς τὴν τῆς φωτοχυσίας διαπζρθμευσιν,
καὶ ἀμυδρὰ γίνεται, καὶ κατά μικρὸν πρὸς ἄλλα ἀδιά-
δοτος γίνεται, Λάϐε μοι καὶ ἑτέραν θεωρίαν ἐκ τοῦ
πυρός’ Ἠ τοῦ πυρὸς θερμότης μᾶλλον διαδίδοται εἱς
τὰ δεκτικώτερα, καὶ πρδς τὴν Θέρμην εὕεικτα καὶ
εὖάγωγα’ πρὸς δὲ τὰς ἀντιτύπους οὐσίας, ὡς toi);
ἀδάμαντας, ἢ ἐναντίαις, ὡς τὸ ὕδωρ, ἢ ὀλίγον ἢ οὒδὲν
ἴχνος ἀναφαίνεται τῆς πυρώσεως⁶ καὶ τὸ τούτου
πλέον, ὅτι τοῖς μὴ συγγενέσιν, ἣγουν τυχὸν τῷ ὕδατι
(τὸ γὰρ ὕδωρ ψυχρόν καὶ ὑγρὸν, τὸ δὲ πῦρ θερμὸν
καὶ ξηρόνο) δι’ ἄλλων οἰκείως ἑχόντων πρὸς τὴν
θέρμην δηλονότι ἀγγείου, προσϐάλλει πρῶτον. Πρῶο
τὸν δὲ εἶπεν, οὑχ ὃτι ἀμέσως, ἀλλά διὰ τῶν πρώτων,
προσϐάλλει τοῖς μὴ συγγενέσι πρῶτον, πρὸς τὰ μετά
ταῦτα τυχὸν θερμαινόμενα* πυρώδη γάρ πρῶτον
ποιοῦσα τὰ ποσῶς συγγενῆ, δι’ ἐκείνων καὶ τὰ μὴ
συγγενῆ θερμαίνει. Κατά τὸν αὐτὸν οὖν φυσικὸν
λόγον νόει καὶ τὰ ὑπερφυῆ’ ἦ πάσης γάρ εὐκοσμίας
ταξιαρχίαι, ὁ Θεὸς, την τῆς αὐτοῦ ῳωτοδασίας λαμ-
πρότητα πρωτοφανῶς ταῖς ὕπερϐεϐηκυίαις ἀναφαίνει
κατὰ χύσιν ἄφθονον καὶ πανθαύμαστον, καὶ διά τού-
των μετέχουσι της ἀκτῖνος τὰ δεύτερά. Αἱ γὰρ ὅπερ-
ϐεϐηκυῐαι, ἐπιγνοῦσαι πρώτως τὸν αὐτὸν δημιουργὸν,
καὶ τῆς ἐκεί-ὀυ καλλονῆς ἐριέμεναι , πρωτουργοὶ
γενέσθαι κατηξιώθησαν τῆς θεομεμήτου ἐνεργείας τε
καὶ δυνάμεως* πρώτως γὰρ δι’ αὖτῶν αἱ μετ’ αὐτὰ(