PG 34, col. 1005
Ego itaque, vir cognitionis Dei studiosissime, aliqua ex parte sequens hoc dictum, multos conveni san-
ctos. Neque vero ea cogitatio mihi aliud agenti in mentem venit, sed cum triginta atque adeo his totidem
dierum viam confecissem, et Dei gratia pedestri itinere, omnem Romanorum regionem pervasissem, viae mo-
lestiam nihili feci si convenire possem virum pium ac Dei amicum, ut lucrifacerem quod non habebam. Si
enim qui me est longe praestantior, atque adeo forte etiam universo mundo, multosque superavit et vita:
agendas ratione, cognitione, et spiritali intelligentia, et fide in Christum, beatus apostolus Paulus, Tarso
in Judaram profectus est, ut conveniret Petrum et Joannem et Jacobum ; et ideo veluti glorians id narrat,
referens suos labores, ad eos incitandos qui in socordia et otio vitam transigunt, dicendo : Ascendi Jerustt-
lem ut viderem Cepham, non contentus sola fama illius virtutis, sed desiderans ejus quoque intueri faciem
(Gal. 11): quanto magis ego qui sum innumerabilium talentorum debitor, debui hoc facere, non illos san-
ctos beneflcio afficiens, sed mihi peccatori utilitatem efferens. Nam ii quoque qui Patrum Vitas conscripse-
runt, Abrahaa, et Isaac, et Jacob, et Moysis, et Elim, et Joannis, et eorum qui deinceps consequuntur, non
narrarunt ut eorum illustraretur gloria, sed ut prodessent iis qui eas legerent.
Hinc ergo cum scias, fidelissime et inprimis venerande Christi serve Lause, teipsum saepe admonens, feras
patienter nostras ineptias, ut piam tuam mentem custodias, cuinatura est insitum ut diversis vitiis,quaasub
aspectum cadunt et qua non cadunt, tanquam undis agitetur, potest autem sedari sola perpetua oratione et
propria tui ipsius cura. Multi enim etiam ex fratribus paulo religiosinribus, qui et de exercitationis et elae-
mosynaa laboribus sibi placebant, et de cmlibatu perfectaque et absoluta virginitate se iactabant, et in divi-
norum eloquiorum meditatione animum vehementer intendebant. et rerum bonarum disciplina freti erant,
aberrarunt ab impetibilitate (Caute lege), temeraria: suae sententiae servientes; ut qui alicujus scilicet pieta-
tis praatexm negotii gerendi cupiditate laborarent, ex qua oriuntur et gerendi negotii nimia: sollicitudines, et
ad mala negotia animiapplicationes, quas. consequuntur curae alienorum negotiorum quae honestorum negotio-
rum curam evellunt radicitus, quae est mater propriae sui ipsius curas.
Esto ergo, rogo te, fortis in omni intelligentia, non pingues etnitidas efficiens divitias, quod quidem certe
fecisti, eas satis minuens, impertiendo iis qui indigent: eaeque ad exercendam virtutem tibi fuere ministerio,
cum nec impetu aliquo, nec ulla qua ratione careret anticipatione, neque ullo praetextu quo placeres homi-
nibus.jurejurandn obligasses tuam liberam eligendi voluntatem, sicut multis evenit hominibus,qui cum non
comedenti vel bibendi contentiosa: vanae gloriae servire fecissent liberum arbitrium, necessitate jurisjurandi,
ei rursus miserabiliter succubuerunt, vel Vitae amore et ignavia, vel imbecillitate corporis, vel cupiditate ali-
cujus voluptatis perjurium patientes. Si ergo et ratione participes, et ratione abstineas, nunquam pee-
cabis. Divina est enim in nobis ratio, quas ab iis qnee sunt in nobis monitionibus exterminat quidem
ea qua; sunt noxia, assumit autem ea quas suntutilia. Justo enim, inquit, lex non est posita (1 Tim. ι). Melius
est ergo vinum bibere cum ratione, quum aquam cum fastu et superbia. Atque mihi quidem aspice, eos
qui cum ratione pietatis ac religionis vinum bibunt esse viros sanctos; eos autem qui inconsiderate et
citra rationem cum arrogantia aquam biberunt, esse homines profanos et corruptos. Et nec amplius vitupe-
res aut laudes materiam cibi aut potus, sed beatam vel miseram judices mentem eorum qui recte vel male
utuntur materia. Bibit aliquando Joseph vinum apud Egyptios, sed non fuit mente laesus; erat enim animo
munitus. Aquam autem biberunt Pythagoras et Diogenes et Plato, inter quos etiam Manichrei et reliquus
castus theologorum philosophorum, et eo vanae eos perduxit opinionis intemperantia, ut ipsum Deum uni-
versorum effectorem ignorarent, etinanima simulacra adorarent. Usum vini tetigerunt ii quoque, qui cum
beato Petro apostolo erant discipuli, adeo ut ipsi Domino et eorum magistro, omnium autem Servatori id
probro daretur (Matth. xx). ob participationem increpantibus Judaeis, etdicentibus : Quare discipuli tui non
jejunant, sicut Joannis discipuli (.llarc. Ii)? Et rursus insultabaut discipulis, et exprobrantes dicebantinere-
duli : Magister vester cum publicanis et peccatoribus comedit et bibit (Luca ν) De pane autem et aqua non
reprehendissent, nisi de obsonio et vino scilicet, ii qui vini quidem potionem vituperant, aquas vero laudant
et admirantur. Respondet autem Servator pulchre, dicens : Venit Joannes in via justitiaa, neque comedens,
nec bibens, carnem scilicet et vinum, nam absque aliis non potuisset vivere, et dicunt : Dasmonium habet.
Venit Filius hominis comedens et bibens, et dicunt : Ecce homo vorax et vini potor, amicus publicanorum
et peccatorum (Matth. x1), propterea quod comedat et bibat. Quid nos ergo faciemus? Nec eos qui vitupe-
rant sequamur, nec eas qui laudant. Sed vel cum Joanne ratione jejunemus, etiam si nobis dicant Judaei :
Damonium habetis , vel cum Jesu sapienter vinum bibamus, si corpus indigeat, etiam si nobis dixerint :
Ecce homines voraces et vini potores. Neque enim revera esca est aliquid, nec potus, sed fides qua per
oharitatem extenditur operibus. Cum enim omnem actionem fides fuerit consecuta, condemnari non potest
qui comedit et bibit, propter fidem. Quidquid enim non est ex fide. peccatum est (Rom. xvr). Sed quandoali-
quis ex voluptuariis, vel ex iis qui quodlbet aliud peccant, dicit: Fide participe, vel aliquid aliud ago. a ra-
tione aliena cupiditate, vel corrupta conscientia innitens fidei, labitur. Servator enim distinxit, dicens : A
fructibus ipsorum cognoscetis eos (.lfatth. vn). Quod autem fructus eorum qui divina ratione vitam insti-
uuut et spiritali intelligentia, sit, ex divini Apostoli sententia, charitas, et gaudium, et pax, et longanimi-
ctos. Neque vero ea cogitatio mihi aliud agenti in mentem venit, sed cum triginta atque adeo his totidem
dierum viam confecissem, et Dei gratia pedestri itinere, omnem Romanorum regionem pervasissem, viae mo-
lestiam nihili feci si convenire possem virum pium ac Dei amicum, ut lucrifacerem quod non habebam. Si
enim qui me est longe praestantior, atque adeo forte etiam universo mundo, multosque superavit et vita:
agendas ratione, cognitione, et spiritali intelligentia, et fide in Christum, beatus apostolus Paulus, Tarso
in Judaram profectus est, ut conveniret Petrum et Joannem et Jacobum ; et ideo veluti glorians id narrat,
referens suos labores, ad eos incitandos qui in socordia et otio vitam transigunt, dicendo : Ascendi Jerustt-
lem ut viderem Cepham, non contentus sola fama illius virtutis, sed desiderans ejus quoque intueri faciem
(Gal. 11): quanto magis ego qui sum innumerabilium talentorum debitor, debui hoc facere, non illos san-
ctos beneflcio afficiens, sed mihi peccatori utilitatem efferens. Nam ii quoque qui Patrum Vitas conscripse-
runt, Abrahaa, et Isaac, et Jacob, et Moysis, et Elim, et Joannis, et eorum qui deinceps consequuntur, non
narrarunt ut eorum illustraretur gloria, sed ut prodessent iis qui eas legerent.
Hinc ergo cum scias, fidelissime et inprimis venerande Christi serve Lause, teipsum saepe admonens, feras
patienter nostras ineptias, ut piam tuam mentem custodias, cuinatura est insitum ut diversis vitiis,quaasub
aspectum cadunt et qua non cadunt, tanquam undis agitetur, potest autem sedari sola perpetua oratione et
propria tui ipsius cura. Multi enim etiam ex fratribus paulo religiosinribus, qui et de exercitationis et elae-
mosynaa laboribus sibi placebant, et de cmlibatu perfectaque et absoluta virginitate se iactabant, et in divi-
norum eloquiorum meditatione animum vehementer intendebant. et rerum bonarum disciplina freti erant,
aberrarunt ab impetibilitate (Caute lege), temeraria: suae sententiae servientes; ut qui alicujus scilicet pieta-
tis praatexm negotii gerendi cupiditate laborarent, ex qua oriuntur et gerendi negotii nimia: sollicitudines, et
ad mala negotia animiapplicationes, quas. consequuntur curae alienorum negotiorum quae honestorum negotio-
rum curam evellunt radicitus, quae est mater propriae sui ipsius curas.
Esto ergo, rogo te, fortis in omni intelligentia, non pingues etnitidas efficiens divitias, quod quidem certe
fecisti, eas satis minuens, impertiendo iis qui indigent: eaeque ad exercendam virtutem tibi fuere ministerio,
cum nec impetu aliquo, nec ulla qua ratione careret anticipatione, neque ullo praetextu quo placeres homi-
nibus.jurejurandn obligasses tuam liberam eligendi voluntatem, sicut multis evenit hominibus,qui cum non
comedenti vel bibendi contentiosa: vanae gloriae servire fecissent liberum arbitrium, necessitate jurisjurandi,
ei rursus miserabiliter succubuerunt, vel Vitae amore et ignavia, vel imbecillitate corporis, vel cupiditate ali-
cujus voluptatis perjurium patientes. Si ergo et ratione participes, et ratione abstineas, nunquam pee-
cabis. Divina est enim in nobis ratio, quas ab iis qnee sunt in nobis monitionibus exterminat quidem
ea qua; sunt noxia, assumit autem ea quas suntutilia. Justo enim, inquit, lex non est posita (1 Tim. ι). Melius
est ergo vinum bibere cum ratione, quum aquam cum fastu et superbia. Atque mihi quidem aspice, eos
qui cum ratione pietatis ac religionis vinum bibunt esse viros sanctos; eos autem qui inconsiderate et
citra rationem cum arrogantia aquam biberunt, esse homines profanos et corruptos. Et nec amplius vitupe-
res aut laudes materiam cibi aut potus, sed beatam vel miseram judices mentem eorum qui recte vel male
utuntur materia. Bibit aliquando Joseph vinum apud Egyptios, sed non fuit mente laesus; erat enim animo
munitus. Aquam autem biberunt Pythagoras et Diogenes et Plato, inter quos etiam Manichrei et reliquus
castus theologorum philosophorum, et eo vanae eos perduxit opinionis intemperantia, ut ipsum Deum uni-
versorum effectorem ignorarent, etinanima simulacra adorarent. Usum vini tetigerunt ii quoque, qui cum
beato Petro apostolo erant discipuli, adeo ut ipsi Domino et eorum magistro, omnium autem Servatori id
probro daretur (Matth. xx). ob participationem increpantibus Judaeis, etdicentibus : Quare discipuli tui non
jejunant, sicut Joannis discipuli (.llarc. Ii)? Et rursus insultabaut discipulis, et exprobrantes dicebantinere-
duli : Magister vester cum publicanis et peccatoribus comedit et bibit (Luca ν) De pane autem et aqua non
reprehendissent, nisi de obsonio et vino scilicet, ii qui vini quidem potionem vituperant, aquas vero laudant
et admirantur. Respondet autem Servator pulchre, dicens : Venit Joannes in via justitiaa, neque comedens,
nec bibens, carnem scilicet et vinum, nam absque aliis non potuisset vivere, et dicunt : Dasmonium habet.
Venit Filius hominis comedens et bibens, et dicunt : Ecce homo vorax et vini potor, amicus publicanorum
et peccatorum (Matth. x1), propterea quod comedat et bibat. Quid nos ergo faciemus? Nec eos qui vitupe-
rant sequamur, nec eas qui laudant. Sed vel cum Joanne ratione jejunemus, etiam si nobis dicant Judaei :
Damonium habetis , vel cum Jesu sapienter vinum bibamus, si corpus indigeat, etiam si nobis dixerint :
Ecce homines voraces et vini potores. Neque enim revera esca est aliquid, nec potus, sed fides qua per
oharitatem extenditur operibus. Cum enim omnem actionem fides fuerit consecuta, condemnari non potest
qui comedit et bibit, propter fidem. Quidquid enim non est ex fide. peccatum est (Rom. xvr). Sed quandoali-
quis ex voluptuariis, vel ex iis qui quodlbet aliud peccant, dicit: Fide participe, vel aliquid aliud ago. a ra-
tione aliena cupiditate, vel corrupta conscientia innitens fidei, labitur. Servator enim distinxit, dicens : A
fructibus ipsorum cognoscetis eos (.lfatth. vn). Quod autem fructus eorum qui divina ratione vitam insti-
uuut et spiritali intelligentia, sit, ex divini Apostoli sententia, charitas, et gaudium, et pax, et longanimi-