PG 38, col. 339
CosuAs mEuosoLTnITANUS
πο
IEEROsom.. MIIANI
ες
COS.
cOSnENTARI
NΑχIANν..NI CAMIN8.
rὴ
IN sA NCTI CECOII
AN.
MAI
prτ rτ
Πυυω. ATIO.
sst et
(Spicil. Rom., Π, ανC)
1 Cosmæ ante hane diem incognitos commentarios ad S. Gregorii Nasianxeni carmina imprimendos cr---
rarem, multæ me causæ perpulerunt. 1. Codicis aicani raritas, qui fortasse unus id opus nobir
conservarit, cui codici si qua forte labes aut calamitas aliquando accideret, præclaram Cosmæ lu-
cabrationem perire funditus necesse foret. 2. Cum mutti exrstent ad Nαxianxeni orationes commentarii,
ullus hsctenus ad ejusdem carmina fypis commendatus videtur, cum alioquin beati Patris egregir
poemata, et nalli fere ethnicorum secunda, interpretationis honore dignissima sint. 3. Homo sæcuti
octavi, S. Joannis Damasceni, ut postea dicam, a pueritia hospes et condiscipulus, ac melodorum sacrorunε
facile princeps, non sine piaculo negligi mihi vvidebatur. ἐ. Mula sunt in hoc opere, quæ Τestamenti utrius-
que historiam illuminant, euædam etiam ecclesiasticam tangunt, et civilem ac philosophicam. . Poatquans
ego Latinos mgthographos ex aticanis codicibus extnli, valde optabam Græcarum quoque fabularum con-
geriems aliquam, si qua mihi forte conspiciendam se daret, classicis auctorabus associare. Nunc exæ his plu-
rimis fabulosarum rerum atque ætatum historiis, quas plena manu CCosmas suppeditat, nec non ex adjunctis
Nonni abbatis ad dααs Naxianxeni orationes novis item historiis mgthicis, medocre corpus fabularum Graæ-
carum conficitur, quod Apollodoro, Phornuto, Ant. Liberali, cæterisque hujusmodi, comitari jam poterit.
Age rero de auctore hajus operis Cosma paulo accuratius dicendum videtur. Nam duos eodem sæcuῖo
noctaro fuisss, litterarum gloria futgentes, tradit diserte im Vita S. Joannis Damasceni doannes ἐiograρὰus
apud Lequinium t. I, p. v seqq. Narrat enim biographus, Cosmam monachum, ex Italia oriundum, omni
sacra et profana disciplina exquisitissime excaltum, a Saracenis Damasci dominis in cursu piratico fuissa
captum; qui cum a barbaris occidendus Damasci foret, intervenit S. Joannis Damasceni parens, qui, summα
Gosmæ doctrina cognita, impetravit eum a principe Snracenorum, deductumqae domum erudiendis præfecis
Joanni filio, nec non juniori cuidam Cosmæ, Hierosolgmis nato, sed tunc parentibus orbo, quem sibi vetati
filium adoptaverat. Pergit autem narrare biographus, quod uterque puer, tam Joannes scilicet quam hic Cos-
mas Nierosolgmita, sub senioris Cosmse magisterio mire profecerint in grammaticæ, dialecticæ, rhetoricæ,
ethicæ, aliarumque disciplinarum studiis; sed tamen in scientia harmonica eos praæcipue excellaisse, id de-
mam ex ipsorum canticis, ab iis qui poetices periti sunt, comperiri.
En itaque duos Cosmas, semiorem quidem ltatum præceptosem, juniorem autem discipulum Hierosolymis
ortum. csjus postremi laus malto præcipua, psoesis musica fuit. Porro cum δaticani operis auctor bis sr
dicat ierosolgmitanum, in fronte scilicet et in calce codicis, patet omnino hunc esse juniorem illum,
S. Joannis Damasceni adoptivum fratrem contubernalem et condiscipulum, eumdemque auctorem canticorum
illorum, quæ Eatine partim in Billiotheca Patrum exrstant, Græce vero in codicibus haud raro occurrunt.
Suidas autem apprime consonat, qui voc. Ἰωάν. Δαμασκ. ait, Cosmam Hierosolgmitanum œqualem fuisse
Joannis Damasceni (imo vero cum eo adolevisεε, συνήκμαζε), melodum suavissimum, cujus nempe ac Joannis
cantica nemoullo tempore exæquaturus sit: Συνήκμαζε δ ʼαὐτῷ (Ἰωάννῃ) καὶ Κοσμᾶς ἐξ Ἰεροσολύμων, ἀνὴρ
εὐφυέστατος, καὶ πνέων μουσικὴν ὅλως τὴν ἐναρμόνιον· οἱ γοῦν ἀσματικοὶ κανόνες Ἰωάννου τε καὶ Κοσμᾶ
σύγκρισιν οὐκ ἐδέξαντο οὐδὲ δέξαιντο. μέχρις ἂν ὁ καθ ʼἡμᾶς βιος περαιωθήσεται. Denique idem Joannis
Damasceni biographus p. XX, Cosmam par cum laude rursus commemorat, et Maiumæ urbis factum dict
episcopum, Petri martgris successorem, quod circa annum Chrisi λ43 contigisse scimus. ltaque constat de
junioris Cosmæ, quem nunc divulgamus, œtate, patria, disciplina ac denique dignitate, ne quis eum cum
doctis aliis incaute Cosmis confundat.
Qaranquam vero Vaticanum opus neque a Suidacommemoratur, neque ab iis cui de Naxianxeni interpreti-
bus serba fecerunt, titulus tamen et clausula dubitare nos nullo modo sinunt. Jam in proæmio ipse Cosmas
ait se triplicem operis partem moliri; primam de sacris prafanisque historiis; alteram de physicis apud Na-
xianxeni poemata rebus. Denique tertia grammaticalibus observationibus et didasraliis constabat, atque ins
his modos quoque poeseos septuaginta duos, rhetoricæ autem cuatuor supra septuaginta exponebat, Perumu-
tamen tertia hæc pars operis in cυdice desideratur, sive ea reapse composita fuit, sive secus; nam codeæ
certe haticanus secunda parte, quæ de rebus physicis est, concluditur.
Cosmæ commentarius eruditis, ut puto, fucundus accidet, Namque in primis hi qui aurinam Naxianxeni
editionem continuabunt, id est alterum tomum edent, in quo bgati Patris carmtua exspectantur, hunc ut
auguror commentarium Cosmæ subtexent. Quid quod Cosmas nova aliquot Naxianxeni fragmenta exrhibet?
Ordo tamen carminum, ut est apud Cosmam, mirum quantum ab editis differt ? Mib certe permolestum fuit
Naαianxeni locos sus deque perturbatissimos, in editionibus vestigare, sedemque eorum ob commoditatemss le-
ctoris demonstrare. Ne quid hic dicam de lectionibus variis, quas muttas occurrere necesse est. Jam de
sua Naxianxeni recensioneloquitur ipse Cosmas in proæmtio,p.I. itulum quoque modo iltum ponit,quem codea
præ se fer, modo hunc : Αὕτη ἡ βιβλος ἱστοριῶν Ερηγορίου τοῦ Θεολόγου. δΜαργορίτης δὲ ὄνομα
ταύτη. Codexæ vero Cosmæ, ob raritatem pretiosus, ex testamento Antonii Caraæ cardinalis bibliothecarit
aticanis pluteis accessit, in membrana scriptus scscttlo, ut reor, duoderimo, mendis tamen plurimis adeo
inquinatus, ut carminum certe fragmenta sine editionum subsidio vix sanari potuissent. Excciderunt autem,
vetustatis culpa, quaternio unus cum alicuot duernionibus, ut suis locis accurate adnotavi, Sed enim com-
mode accidit, ut ex adnexo codicis indice cognoscere saltem liceat, quænam vel quot operis capitula dssint,
quanquam et ipse inder fine truncatus est.
πο
IEEROsom.. MIIANI
ες
COS.
cOSnENTARI
NΑχIANν..NI CAMIN8.
rὴ
IN sA NCTI CECOII
AN.
MAI
prτ rτ
Πυυω. ATIO.
sst et
(Spicil. Rom., Π, ανC)
1 Cosmæ ante hane diem incognitos commentarios ad S. Gregorii Nasianxeni carmina imprimendos cr---
rarem, multæ me causæ perpulerunt. 1. Codicis aicani raritas, qui fortasse unus id opus nobir
conservarit, cui codici si qua forte labes aut calamitas aliquando accideret, præclaram Cosmæ lu-
cabrationem perire funditus necesse foret. 2. Cum mutti exrstent ad Nαxianxeni orationes commentarii,
ullus hsctenus ad ejusdem carmina fypis commendatus videtur, cum alioquin beati Patris egregir
poemata, et nalli fere ethnicorum secunda, interpretationis honore dignissima sint. 3. Homo sæcuti
octavi, S. Joannis Damasceni, ut postea dicam, a pueritia hospes et condiscipulus, ac melodorum sacrorunε
facile princeps, non sine piaculo negligi mihi vvidebatur. ἐ. Mula sunt in hoc opere, quæ Τestamenti utrius-
que historiam illuminant, euædam etiam ecclesiasticam tangunt, et civilem ac philosophicam. . Poatquans
ego Latinos mgthographos ex aticanis codicibus extnli, valde optabam Græcarum quoque fabularum con-
geriems aliquam, si qua mihi forte conspiciendam se daret, classicis auctorabus associare. Nunc exæ his plu-
rimis fabulosarum rerum atque ætatum historiis, quas plena manu CCosmas suppeditat, nec non ex adjunctis
Nonni abbatis ad dααs Naxianxeni orationes novis item historiis mgthicis, medocre corpus fabularum Graæ-
carum conficitur, quod Apollodoro, Phornuto, Ant. Liberali, cæterisque hujusmodi, comitari jam poterit.
Age rero de auctore hajus operis Cosma paulo accuratius dicendum videtur. Nam duos eodem sæcuῖo
noctaro fuisss, litterarum gloria futgentes, tradit diserte im Vita S. Joannis Damasceni doannes ἐiograρὰus
apud Lequinium t. I, p. v seqq. Narrat enim biographus, Cosmam monachum, ex Italia oriundum, omni
sacra et profana disciplina exquisitissime excaltum, a Saracenis Damasci dominis in cursu piratico fuissa
captum; qui cum a barbaris occidendus Damasci foret, intervenit S. Joannis Damasceni parens, qui, summα
Gosmæ doctrina cognita, impetravit eum a principe Snracenorum, deductumqae domum erudiendis præfecis
Joanni filio, nec non juniori cuidam Cosmæ, Hierosolgmis nato, sed tunc parentibus orbo, quem sibi vetati
filium adoptaverat. Pergit autem narrare biographus, quod uterque puer, tam Joannes scilicet quam hic Cos-
mas Nierosolgmita, sub senioris Cosmse magisterio mire profecerint in grammaticæ, dialecticæ, rhetoricæ,
ethicæ, aliarumque disciplinarum studiis; sed tamen in scientia harmonica eos praæcipue excellaisse, id de-
mam ex ipsorum canticis, ab iis qui poetices periti sunt, comperiri.
En itaque duos Cosmas, semiorem quidem ltatum præceptosem, juniorem autem discipulum Hierosolymis
ortum. csjus postremi laus malto præcipua, psoesis musica fuit. Porro cum δaticani operis auctor bis sr
dicat ierosolgmitanum, in fronte scilicet et in calce codicis, patet omnino hunc esse juniorem illum,
S. Joannis Damasceni adoptivum fratrem contubernalem et condiscipulum, eumdemque auctorem canticorum
illorum, quæ Eatine partim in Billiotheca Patrum exrstant, Græce vero in codicibus haud raro occurrunt.
Suidas autem apprime consonat, qui voc. Ἰωάν. Δαμασκ. ait, Cosmam Hierosolgmitanum œqualem fuisse
Joannis Damasceni (imo vero cum eo adolevisεε, συνήκμαζε), melodum suavissimum, cujus nempe ac Joannis
cantica nemoullo tempore exæquaturus sit: Συνήκμαζε δ ʼαὐτῷ (Ἰωάννῃ) καὶ Κοσμᾶς ἐξ Ἰεροσολύμων, ἀνὴρ
εὐφυέστατος, καὶ πνέων μουσικὴν ὅλως τὴν ἐναρμόνιον· οἱ γοῦν ἀσματικοὶ κανόνες Ἰωάννου τε καὶ Κοσμᾶ
σύγκρισιν οὐκ ἐδέξαντο οὐδὲ δέξαιντο. μέχρις ἂν ὁ καθ ʼἡμᾶς βιος περαιωθήσεται. Denique idem Joannis
Damasceni biographus p. XX, Cosmam par cum laude rursus commemorat, et Maiumæ urbis factum dict
episcopum, Petri martgris successorem, quod circa annum Chrisi λ43 contigisse scimus. ltaque constat de
junioris Cosmæ, quem nunc divulgamus, œtate, patria, disciplina ac denique dignitate, ne quis eum cum
doctis aliis incaute Cosmis confundat.
Qaranquam vero Vaticanum opus neque a Suidacommemoratur, neque ab iis cui de Naxianxeni interpreti-
bus serba fecerunt, titulus tamen et clausula dubitare nos nullo modo sinunt. Jam in proæmio ipse Cosmas
ait se triplicem operis partem moliri; primam de sacris prafanisque historiis; alteram de physicis apud Na-
xianxeni poemata rebus. Denique tertia grammaticalibus observationibus et didasraliis constabat, atque ins
his modos quoque poeseos septuaginta duos, rhetoricæ autem cuatuor supra septuaginta exponebat, Perumu-
tamen tertia hæc pars operis in cυdice desideratur, sive ea reapse composita fuit, sive secus; nam codeæ
certe haticanus secunda parte, quæ de rebus physicis est, concluditur.
Cosmæ commentarius eruditis, ut puto, fucundus accidet, Namque in primis hi qui aurinam Naxianxeni
editionem continuabunt, id est alterum tomum edent, in quo bgati Patris carmtua exspectantur, hunc ut
auguror commentarium Cosmæ subtexent. Quid quod Cosmas nova aliquot Naxianxeni fragmenta exrhibet?
Ordo tamen carminum, ut est apud Cosmam, mirum quantum ab editis differt ? Mib certe permolestum fuit
Naαianxeni locos sus deque perturbatissimos, in editionibus vestigare, sedemque eorum ob commoditatemss le-
ctoris demonstrare. Ne quid hic dicam de lectionibus variis, quas muttas occurrere necesse est. Jam de
sua Naxianxeni recensioneloquitur ipse Cosmas in proæmtio,p.I. itulum quoque modo iltum ponit,quem codea
præ se fer, modo hunc : Αὕτη ἡ βιβλος ἱστοριῶν Ερηγορίου τοῦ Θεολόγου. δΜαργορίτης δὲ ὄνομα
ταύτη. Codexæ vero Cosmæ, ob raritatem pretiosus, ex testamento Antonii Caraæ cardinalis bibliothecarit
aticanis pluteis accessit, in membrana scriptus scscttlo, ut reor, duoderimo, mendis tamen plurimis adeo
inquinatus, ut carminum certe fragmenta sine editionum subsidio vix sanari potuissent. Excciderunt autem,
vetustatis culpa, quaternio unus cum alicuot duernionibus, ut suis locis accurate adnotavi, Sed enim com-
mode accidit, ut ex adnexo codicis indice cognoscere saltem liceat, quænam vel quot operis capitula dssint,
quanquam et ipse inder fine truncatus est.