PG 44, col. 632
Πάντες οὖν οί τοιοῦτοι λόγοι ἔγκοποι τῶν τὴν
ἀρετὴν ὑφηγουμένων πρῶτον ὲν ἑαυτοῖς κατορθοῦν-
των ὅπερ διδάσκουσι. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δεῖν πρῶτον
τῶν καρπῶν μεταλαμϐάνειν , ὧν πρὸ τῶν ἄλλων
ἑαυτοῖς διὰ τῆς ἀρετῆς γεωργοῦμεν, ἢ τάχα καὶ τᾲ
ἀσθενὲς τῆς λογικῆς φύσεως διερμηνεύει ὁ λόγος.
Ἐπειδὰν γὰρ ἔξω γενόμενοι τῶν αἰσθητηρίων ἃ ἠ
ματαιότης ὠνόμασται, εἰς τὴν τῶν ἀοράτων θεωρίαν
διαδυεῖσά πως ἡ διάνοια παραστῆσαι τῷ λόγῳ τὸ
κηθὲν ἐγχειρήσει, τότε πολὺς γίνεται κόπος τῷ
λόγῳ διὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς ταύτης φωνῆς, μηδεμίαθ
μηχανὴν ἐξευρισκοὺσης περὶ τὴν τῶν ἁνεκφωνήτων
σαφήνειαν. υὺρανὸν ὁρῶμεν, τὰς τῶν φωστήρων αἱ,-
γὰς τῇ αἰσθήσει δεχόμεθα, γῆς ὲπιὸεὸήκαμεν, τὸν
ἀέρα τῷ στόματι ἕλκομεν, ὕδατι πρὸς τὸ δοκοῦν τῇ
φύσει κεχρήμεθα, τὸ πῦρ εἰς κοινωνίαν βίον παρα-
δεχόμεθα, κᾶν τι περὶ τούτων ἐννοῆσαι θελήσωμεν,
τί τῶν φαινομένων ἕκαστον πέφυκε τῷ τῆς οὐσίας
λόγῳ, πόθεν ἢ ὅπως τὴν ὑπόστασιν ἔσχεν, οὑ δυνήσεται
ἀνὴρ τοῦ λαλῆπαι · κᾶν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ῶν τύχῃ,
πάσης καταληπτικῆς ἐπιστήμης πρὸς τὴν τῶν ἀνεφί-
κτων ὲξαγόρευσιν ὰτονοὺσης. Εἰ δὲ ό περὶ⁷ τούτων
λόγος κόπον ἔχει ὑπερϐαίνοντα τὴν ἀνθρωπείαν τοῦ
λαλεῖν δύναμίν τε καὶ φύσιν, τί ἄν τις εἴποι πάσχειν
ιὺς περ’. αὑτοῦ τοῦ Λόγου λόγους, ἦ τοῦ Πατρός τοῦ
Λόγου ; Ἶιπου πᾶσα ὑψηγορία τε καὶ μεγαλοφωνία
ἀσάφεια τίς ἐστι καὶ σιωπὴ, εί πρὸς τὴν άληθῆ τοῦ
ζητουμένου σημασίαν κρίνοιτο, ὡς τοῦτο μόνον ἐπ’
αὑτοῦ τὸ ῥῆμα κυρίως εἰπεῖν, ὅτι κᾶν πάντας κινήσῃ
τις λογισμοὺς , καὶί μηδὲν ἐλλείπῃ τῶν θεοπρεπῶν
νυηιοὰκυν⁹ εί πρὸς αὑτὴν τὴν ἀξίαν τοῦ προκειμένου
κρίνοιτο ή φωνὴ, ὅπερ ἂν εἴποι, λόγος οὑκ ἔστιν. Οὑ
γὰρ δυνήσεται ἄνθρωπος τοῦ λαλεῖν. Οὑ γὰρ τὴν δι’
ὀφθαλμῶν ἐγγινομένην τῇ ψυχῇ περὶ τὸ φαινόμενον
θεωρίαν ἡ lida; ἔστησεν, ἀλλὰ ἀεὶ βλέποντες ὡς μη-
δέπω ἑωρακότες ὦσιν, ἔτι ὲν ἀγνοίᾳ τὸ διὰ τῆς αἱν
σθήσεως λαμϐανόμενον ἔχομεν. Διαὸῆναι τὸ χρῶμα ἡ
ὕψις οὑ δύναται· ἀλλ’ ἔχει μέτρον τῆς ιδίας ἐνεργείας
τὸ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν τῶν όντων αὑτῇ προφαινό-
ενον. Διόνφησινᾴοὺκ ἐμπλησθήσεται τοῦ
όρᾷν, καὶ οὑ πληρωθήσεται οὖς ἀπὸ ἀκροάσεωςί .
ἀκουστικὴ δύναμις δεχομένη τὸν περὶ ἑκάστου λόγον,
πληροῦσθαι φύσιν οὑκ ἔχει. Οὐδεὶς γὰρ εὑρεθήσεται
λόγος’ ό διαλαμϐάνων δι’ ἀκριόείας ὲν ἑαυτῷ τὸ ζη-
τούμενον. Πῶς οὖν πλησθήσεται ἀκοὴ τῆς περὶ τῶν
ζητουμένων ἀκροάσεως, τοῦ πληροῦντος οὐκ δντος;
Εἶτα μετὰ τοὺς λόγους 1τούτους , αὑτὸς ἑαυτὸν
ἐρωτᾷ, καὶ ἐαυτῷ ἀποκρίνεταιτ Ἐρωτή σας γὰρ, ι Τί τὸ
γεγονό;; Axi-:2), ι φησὶ, ι τὸ γενηθησόμενον ο καὶ τιτι
ἀρετὴν ὑφηγουμένων πρῶτον ὲν ἑαυτοῖς κατορθοῦν-
των ὅπερ διδάσκουσι. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ δεῖν πρῶτον
τῶν καρπῶν μεταλαμϐάνειν , ὧν πρὸ τῶν ἄλλων
ἑαυτοῖς διὰ τῆς ἀρετῆς γεωργοῦμεν, ἢ τάχα καὶ τᾲ
ἀσθενὲς τῆς λογικῆς φύσεως διερμηνεύει ὁ λόγος.
Ἐπειδὰν γὰρ ἔξω γενόμενοι τῶν αἰσθητηρίων ἃ ἠ
ματαιότης ὠνόμασται, εἰς τὴν τῶν ἀοράτων θεωρίαν
διαδυεῖσά πως ἡ διάνοια παραστῆσαι τῷ λόγῳ τὸ
κηθὲν ἐγχειρήσει, τότε πολὺς γίνεται κόπος τῷ
λόγῳ διὰ τῆς ἑρμηνευτικῆς ταύτης φωνῆς, μηδεμίαθ
μηχανὴν ἐξευρισκοὺσης περὶ τὴν τῶν ἁνεκφωνήτων
σαφήνειαν. υὺρανὸν ὁρῶμεν, τὰς τῶν φωστήρων αἱ,-
γὰς τῇ αἰσθήσει δεχόμεθα, γῆς ὲπιὸεὸήκαμεν, τὸν
ἀέρα τῷ στόματι ἕλκομεν, ὕδατι πρὸς τὸ δοκοῦν τῇ
φύσει κεχρήμεθα, τὸ πῦρ εἰς κοινωνίαν βίον παρα-
δεχόμεθα, κᾶν τι περὶ τούτων ἐννοῆσαι θελήσωμεν,
τί τῶν φαινομένων ἕκαστον πέφυκε τῷ τῆς οὐσίας
λόγῳ, πόθεν ἢ ὅπως τὴν ὑπόστασιν ἔσχεν, οὑ δυνήσεται
ἀνὴρ τοῦ λαλῆπαι · κᾶν ὑπὲρ τοὺς ἄλλους ῶν τύχῃ,
πάσης καταληπτικῆς ἐπιστήμης πρὸς τὴν τῶν ἀνεφί-
κτων ὲξαγόρευσιν ὰτονοὺσης. Εἰ δὲ ό περὶ⁷ τούτων
λόγος κόπον ἔχει ὑπερϐαίνοντα τὴν ἀνθρωπείαν τοῦ
λαλεῖν δύναμίν τε καὶ φύσιν, τί ἄν τις εἴποι πάσχειν
ιὺς περ’. αὑτοῦ τοῦ Λόγου λόγους, ἦ τοῦ Πατρός τοῦ
Λόγου ; Ἶιπου πᾶσα ὑψηγορία τε καὶ μεγαλοφωνία
ἀσάφεια τίς ἐστι καὶ σιωπὴ, εί πρὸς τὴν άληθῆ τοῦ
ζητουμένου σημασίαν κρίνοιτο, ὡς τοῦτο μόνον ἐπ’
αὑτοῦ τὸ ῥῆμα κυρίως εἰπεῖν, ὅτι κᾶν πάντας κινήσῃ
τις λογισμοὺς , καὶί μηδὲν ἐλλείπῃ τῶν θεοπρεπῶν
νυηιοὰκυν⁹ εί πρὸς αὑτὴν τὴν ἀξίαν τοῦ προκειμένου
κρίνοιτο ή φωνὴ, ὅπερ ἂν εἴποι, λόγος οὑκ ἔστιν. Οὑ
γὰρ δυνήσεται ἄνθρωπος τοῦ λαλεῖν. Οὑ γὰρ τὴν δι’
ὀφθαλμῶν ἐγγινομένην τῇ ψυχῇ περὶ τὸ φαινόμενον
θεωρίαν ἡ lida; ἔστησεν, ἀλλὰ ἀεὶ βλέποντες ὡς μη-
δέπω ἑωρακότες ὦσιν, ἔτι ὲν ἀγνοίᾳ τὸ διὰ τῆς αἱν
σθήσεως λαμϐανόμενον ἔχομεν. Διαὸῆναι τὸ χρῶμα ἡ
ὕψις οὑ δύναται· ἀλλ’ ἔχει μέτρον τῆς ιδίας ἐνεργείας
τὸ κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν τῶν όντων αὑτῇ προφαινό-
ενον. Διόνφησινᾴοὺκ ἐμπλησθήσεται τοῦ
όρᾷν, καὶ οὑ πληρωθήσεται οὖς ἀπὸ ἀκροάσεωςί .
ἀκουστικὴ δύναμις δεχομένη τὸν περὶ ἑκάστου λόγον,
πληροῦσθαι φύσιν οὑκ ἔχει. Οὐδεὶς γὰρ εὑρεθήσεται
λόγος’ ό διαλαμϐάνων δι’ ἀκριόείας ὲν ἑαυτῷ τὸ ζη-
τούμενον. Πῶς οὖν πλησθήσεται ἀκοὴ τῆς περὶ τῶν
ζητουμένων ἀκροάσεως, τοῦ πληροῦντος οὐκ δντος;
Εἶτα μετὰ τοὺς λόγους 1τούτους , αὑτὸς ἑαυτὸν
ἐρωτᾷ, καὶ ἐαυτῷ ἀποκρίνεταιτ Ἐρωτή σας γὰρ, ι Τί τὸ
γεγονό;; Axi-:2), ι φησὶ, ι τὸ γενηθησόμενον ο καὶ τιτι