PG 46, col. 241
κρότων, καὶ τῶν τῆς ἐσθῆτος καλλωπισμῶν, ἐπιδρα-A lium bestiarum ingluviem attrahunt atque invitant;
μεῖν τε αὐτοῖς, καὶ ταῖς τῶν χειρῶν παλάμαις συλλέ-
γειν τὰ εὐρισκόμενα· καὶ ὡς ἄν μὴ ἐμποδὼν εἴη τὸ
προσωπεῖον τῷ στόματι, περιαιρεῖσθαι κατὰ σπουδὴν
ἐαυτοῦ τοῖς ὄνυξι τὴν σεσοφισμένην μορφὴν περιθρύ-
πτοντα, ὥστε αὐτὸν ἀθρόως γέλωτα κινῆσαι τοῖς
θεαταῖς, ἀντὶ τῶν ἐπαίνων τε καὶ θαύματος, εἰδ-
εχθῶς καὶ γελοίως ἐκ τῶν τοῦ προσωπείου λειψάνων
διαφαινόμενον. Ὡσπερ οὖν οὐκ ἐξήρκεσεν ἐκείνῳ τὸ
σεσοφισμένον σχῆμα πρὸς τὸ νομισθῆναι ἄνθρωπον,
ἀπελεγχθείσης ἐν τῇ λιχνείᾳ τῶν τραγημάτων τῆς
φύσεως· οὕτως οἰ μὴ ἀληθῶς αὐτὴν τὴν φύσιν ἐαυτῶν
τῇ πίστει μορφώσαντες, ῥᾳδίως ἐν ταῖς τοῦ διαβόλου
ἐιχνείαις ἀπελεγχθήσονται ἄλλο τι ὄντες παρʼ ἐπαγ-
γέλλονται. Ἀντὶ γὰρ ἰσχάδος, ἢ ἀμυγδάλης, ἢ τῶν ipsam naturam suam fide formaverint, facile per
τοιούτων τινὸς, τὸ κενόδοξον καὶ φιλότιμον, καὶ cὴ B diaboli escam et ingluviem convincentur, quod
φιλοκερδὲς καὶ φιλήδονον, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα ἡ
κακὴ τοῦ διαβόλου ἀγορὰ, τοῖς λίχνοις τῶν ἀνθρώπων
ἀντὶ τραγημάτων προτιθεῖσα, ῥχδίως εἰς ἔλεγχον ἄγει
τὰς πιθηκώδεις ψυχὰς, ιἶ διὰ μιμήσεως ἐσχηματι-
σμένης τὸν Χριστιανισμὸν ὑποκρίνονται, τὸ τῆς σω-
φροσύνης ἢ τὸ τῆς πραότητος, ἢ τινος ἄλλης ἀρετῆς
προσωπεῖον ἐν τῷ καιρῷ τῶν παθημάτων ἑαυτοῖς
ἀφανίζοντες. Οὐκοῦν ἀναγκαῖον ἂν εἴη νοῆσαι τοῦ
Χριστιανισμοῦ τὸ ἐπάγγελμα· τάχα ἂν τοῦτο γενοί-
μεθα, δπερ τὸ ὅνομα βούλεται, ἵνα μὴ ψιλῇ τῇ ὀμο-
λογίᾳ, καὶ τῷ προσχήματι τοῦ ὀνόματος μόνου κατα-
μορφούμενοι, ἄλλο τι παρὰ τὸ φαινόμενον ὄντες, τῷ nismi professionem : fortassis enim fieri possimus
τὰ κρυπτὰ καθορῶντι ἐπιδειχθείημεν.
fessione ac specie prætextuque solius nominis insignimur, aliud atque vidcamuur esse ab co qui occulta
intuetur demonstremur.
Τt τοίνυν ὁ Κριστιανισμὸς ἐξ αὐτῆς τῆς προσηγο-
ρἴας νοεῖται, πρῶτον ἐπισκεψώμεθα. Ἐστι μὲν οὖν
παρὰ τῶν σοφωτέρων μείζονά τινα καὶ μεγαλοφυε-
στέραν πάντως ἐξευρεθῆναι διάνοιαν, συνεπηρμένην
τῷ ὑψηλῷ τοῦ ὁνόματος. Ἀ δὲ ἡμεῖς χωροῦμεν περὶ
τούτου τοῦ ὀνόματος, ταῦτά ἐστι· Τὸ τοῦ Χριστοῦ
ὄνομα, εἰ πρὸς τὸ σαφέστερόν τε καὶ γνωριμώτερον
ῥῆμα μετενεχθείη, τὸν βασιλέα σημαίνει, τῆς ἀγίας
ραφῆς τὴν βασιλικὴν ἀξίαν τῇ τοιαύτῃ φωνῇ κατά
τινα ἰδιάζουσαν χρῆσιν ἐνδεικνυμένης. Ἀλλʼ ἐπειδὴ, hujusmodi voce peculiari quodam usu regiam in-
καθώς φησιν ἡ Εραφὴ, ἄφραστόν ἐστι τὸ Θεῖον καὶ D dicet dignitatem. Sed quoniam, ut ait Scriptura,
ἀκατάληπτον, πάσης ὑπερκείμενον καταληπτικῆς
ἐπινοίας, ἀναγκαίως οἱ τῷ ἀγίῳ Πνεύματι θεοφορού-
μενοι προφῆται καὶ ἀπόστολοι, πολλοῖς ὀνόμασί τε
καὶ νοήμασιν ἐπὶ τὴν σύνεσιν τῆς ἀφθάρτου φύσεως
ἡμᾶς χειραγωγοῦσιν· ἄλλου πρὸς ἄλλο τι τῶν θεο-
πρεπῶν νοημάτων ἡμᾶς διευθύνοντος, ῶστε τὴν μὲν
ἐπιὶ πάντων ἐξουσίαν τῷ τῆς βασιλείας ὀνόματι πα-
ραδηλοῦσθαι· τὸ δὲ πάθους παντὸς καὶ κακίας πάσος
ἀμιγὲς καὶ ἐλεύθερον τοῖς τῆς ἀρετῆς ὀνόμασιν ὀνο-
μάζεσθαι, ἐκάστης ππρὸς τὸ κρεῖττον νοουμένης τε
καὶ λεγομένης· ὥστε τὸ αὐτὸ δικαιοσύνην τε εἶναι, καὶ
σοφίαν, καὶ δύναμιν, καὶ ἀλήθειαν, ἀγαθότητά τε,
καὶ ζωὴν, καὶ σωτηρίαν, καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ ἀμε-
ιάβλητόν τε καὶ ἀναλλοίωτον, καὶ πᾶν ὅ τί πέρ ἐστιν
⁴ Matth.vvI, 6.
μεῖν τε αὐτοῖς, καὶ ταῖς τῶν χειρῶν παλάμαις συλλέ-
γειν τὰ εὐρισκόμενα· καὶ ὡς ἄν μὴ ἐμποδὼν εἴη τὸ
προσωπεῖον τῷ στόματι, περιαιρεῖσθαι κατὰ σπουδὴν
ἐαυτοῦ τοῖς ὄνυξι τὴν σεσοφισμένην μορφὴν περιθρύ-
πτοντα, ὥστε αὐτὸν ἀθρόως γέλωτα κινῆσαι τοῖς
θεαταῖς, ἀντὶ τῶν ἐπαίνων τε καὶ θαύματος, εἰδ-
εχθῶς καὶ γελοίως ἐκ τῶν τοῦ προσωπείου λειψάνων
διαφαινόμενον. Ὡσπερ οὖν οὐκ ἐξήρκεσεν ἐκείνῳ τὸ
σεσοφισμένον σχῆμα πρὸς τὸ νομισθῆναι ἄνθρωπον,
ἀπελεγχθείσης ἐν τῇ λιχνείᾳ τῶν τραγημάτων τῆς
φύσεως· οὕτως οἰ μὴ ἀληθῶς αὐτὴν τὴν φύσιν ἐαυτῶν
τῇ πίστει μορφώσαντες, ῥᾳδίως ἐν ταῖς τοῦ διαβόλου
ἐιχνείαις ἀπελεγχθήσονται ἄλλο τι ὄντες παρʼ ἐπαγ-
γέλλονται. Ἀντὶ γὰρ ἰσχάδος, ἢ ἀμυγδάλης, ἢ τῶν ipsam naturam suam fide formaverint, facile per
τοιούτων τινὸς, τὸ κενόδοξον καὶ φιλότιμον, καὶ cὴ B diaboli escam et ingluviem convincentur, quod
φιλοκερδὲς καὶ φιλήδονον, καὶ ὅσα ἄλλα τοιαῦτα ἡ
κακὴ τοῦ διαβόλου ἀγορὰ, τοῖς λίχνοις τῶν ἀνθρώπων
ἀντὶ τραγημάτων προτιθεῖσα, ῥχδίως εἰς ἔλεγχον ἄγει
τὰς πιθηκώδεις ψυχὰς, ιἶ διὰ μιμήσεως ἐσχηματι-
σμένης τὸν Χριστιανισμὸν ὑποκρίνονται, τὸ τῆς σω-
φροσύνης ἢ τὸ τῆς πραότητος, ἢ τινος ἄλλης ἀρετῆς
προσωπεῖον ἐν τῷ καιρῷ τῶν παθημάτων ἑαυτοῖς
ἀφανίζοντες. Οὐκοῦν ἀναγκαῖον ἂν εἴη νοῆσαι τοῦ
Χριστιανισμοῦ τὸ ἐπάγγελμα· τάχα ἂν τοῦτο γενοί-
μεθα, δπερ τὸ ὅνομα βούλεται, ἵνα μὴ ψιλῇ τῇ ὀμο-
λογίᾳ, καὶ τῷ προσχήματι τοῦ ὀνόματος μόνου κατα-
μορφούμενοι, ἄλλο τι παρὰ τὸ φαινόμενον ὄντες, τῷ nismi professionem : fortassis enim fieri possimus
τὰ κρυπτὰ καθορῶντι ἐπιδειχθείημεν.
fessione ac specie prætextuque solius nominis insignimur, aliud atque vidcamuur esse ab co qui occulta
intuetur demonstremur.
Τt τοίνυν ὁ Κριστιανισμὸς ἐξ αὐτῆς τῆς προσηγο-
ρἴας νοεῖται, πρῶτον ἐπισκεψώμεθα. Ἐστι μὲν οὖν
παρὰ τῶν σοφωτέρων μείζονά τινα καὶ μεγαλοφυε-
στέραν πάντως ἐξευρεθῆναι διάνοιαν, συνεπηρμένην
τῷ ὑψηλῷ τοῦ ὁνόματος. Ἀ δὲ ἡμεῖς χωροῦμεν περὶ
τούτου τοῦ ὀνόματος, ταῦτά ἐστι· Τὸ τοῦ Χριστοῦ
ὄνομα, εἰ πρὸς τὸ σαφέστερόν τε καὶ γνωριμώτερον
ῥῆμα μετενεχθείη, τὸν βασιλέα σημαίνει, τῆς ἀγίας
ραφῆς τὴν βασιλικὴν ἀξίαν τῇ τοιαύτῃ φωνῇ κατά
τινα ἰδιάζουσαν χρῆσιν ἐνδεικνυμένης. Ἀλλʼ ἐπειδὴ, hujusmodi voce peculiari quodam usu regiam in-
καθώς φησιν ἡ Εραφὴ, ἄφραστόν ἐστι τὸ Θεῖον καὶ D dicet dignitatem. Sed quoniam, ut ait Scriptura,
ἀκατάληπτον, πάσης ὑπερκείμενον καταληπτικῆς
ἐπινοίας, ἀναγκαίως οἱ τῷ ἀγίῳ Πνεύματι θεοφορού-
μενοι προφῆται καὶ ἀπόστολοι, πολλοῖς ὀνόμασί τε
καὶ νοήμασιν ἐπὶ τὴν σύνεσιν τῆς ἀφθάρτου φύσεως
ἡμᾶς χειραγωγοῦσιν· ἄλλου πρὸς ἄλλο τι τῶν θεο-
πρεπῶν νοημάτων ἡμᾶς διευθύνοντος, ῶστε τὴν μὲν
ἐπιὶ πάντων ἐξουσίαν τῷ τῆς βασιλείας ὀνόματι πα-
ραδηλοῦσθαι· τὸ δὲ πάθους παντὸς καὶ κακίας πάσος
ἀμιγὲς καὶ ἐλεύθερον τοῖς τῆς ἀρετῆς ὀνόμασιν ὀνο-
μάζεσθαι, ἐκάστης ππρὸς τὸ κρεῖττον νοουμένης τε
καὶ λεγομένης· ὥστε τὸ αὐτὸ δικαιοσύνην τε εἶναι, καὶ
σοφίαν, καὶ δύναμιν, καὶ ἀλήθειαν, ἀγαθότητά τε,
καὶ ζωὴν, καὶ σωτηρίαν, καὶ ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ ἀμε-
ιάβλητόν τε καὶ ἀναλλοίωτον, καὶ πᾶν ὅ τί πέρ ἐστιν
⁴ Matth.vvI, 6.