PG 46, col. 973
μήτηρ, πρὸς τὸν Θεὸν μετανίστατο,ἐν ταῖς ἀμφοτέ-
ρων τῶν τέκνων χερσὶ τὸν βίον ἐαυτῆς ἀναπαύσασα.
7Ἡς ἄξιον τὴν τῆς εὐλογίας ἱστορῆσαι φωνὴν, ἢ ἐπὶ
τῶν τέκνων ἐχρήσατο, τῶν τε μὴ παρόντων ἐκάστου
κατὰ τὸ πρὸς φίλον ἐπιμνησθεῖσα, ὡς μηδὲ ἔνα γε-
νέσθαι τῆς εὐλογίας ἀπόκληρον , καὶ διαφερόντως
τοὺς παρόντας αὐτῇ τῷ Θεῷ διὰ προσευχῆς παρα-
θεμένη. Παρακαθημένων γὰρ αὐτῇ κατὰ τὸ πλάγιον
ἐφʼ ἐκάτερα τῆς κλίνης τῶν δύο τούτων, ἐκατέρᾳ
χειρὶ ἐφαψαμένη τῶν τέκνων, ταῦτα πρὸς τὸν Θεὸν
εἶπεν ἐν τελευταίαις φωναῖς· « Σοὶ, Κύριε, καὶ ἀπάρ-
χομαι, καὶ ἀποδεκατῶ τὸν καρπὸν τῶν ὡδίνων.
Ἀπαρχή μοι ἡ πρωτότοκος αὕτη, καὶ ἐπιδέκατος
οὗτος ἡ τελευταία ὡδίς. Σοὶ δὲ ἀφιέρωται παρὰ τοῦ
νόμου ἐκάτερα, καὶ σά ἐστιν ἀναθήματα. Οὐκοῦν ἔλ.-
θοι ὁ ἀγιασμὸς ἐπί τε τὴν ἀρχήν μου ταύτην, καὶ
ἐπὶ τὸ ἐπιδέκατον τοῦτο· » δείξασα ταῖς ἐπιδεικτικαῖς
φωναῖς τὴν θυγατέρα καὶ τὸν παῖδα. 8 μὲν οὖν
τοῦ εὐλογεῖν παυσαμένη, καὶ τοῦ ζῇν ἐπαύσατο, τοῖς
παισῖν ἐπισκήψασα τὸ τῇ πατρῷᾳ σορῷ καὶ τὸ ἐκεί-
νης ἐναποθέσθαι σῶμα. Οἱ δὲ πληρώσαντες τὸ δια-
τεταγμένον, ὑψηλότερον εἴχοντο τῆς φιλοσοφίας,
ἀεὶ πρὸς τὸν ἴδιον διαμιλλώμενοι βίον, καὶ τὰ
φθάσαντα τῶν
κατορθωμάτων τοῖς ἐφεξῆς ἀπο-
bant.
κρύπτοντες.
ἘἘν τούτῳ ὁ πολὺς ἐν ἀγίοις Βασίλειος τῆς μεγά-
λης Καισαρέων Ἐκκλησίας ἀνεδείχθη προστάτης· ὅς
ἐπὶ τὸν κλῆρον τῆς ἐν τῷ πρεσβυτερείῳ ἱερωσύνης
τὸν ἀδελφὸν ἄγει, ταῖς μυστικαῖς ἐαυτοῦ ἱερουρ-
γίαις ἀφιερώσας. Καὶ ἐν τούτῳ πάλιν αὐτοῖς ἐπὶ τὸ
σεμνότερόν τε καὶ ἀγιώτερον προῇει ὁ βίος, τῇ ἱερω-
σύνῃ τῆς φιλοσοφίας ἐπαυξηθείσης. Ὁκτὼ δὲ μετὰ
εοῦτο διαγενομένων ἐτῶν, τῷ ἐννάτῳ ἐνιαυτῷ,
κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ὀνομαστὸς Βασίλειος, ἐξ
ἀνθρώπων πρὸς τὸν Θεὸν μετοικίζεται, κοινὴ πέν-
θους ἀφορμὴ τῇ πατρίδι καὶ τῇ οἰκουμένηῃ γενόμε-
νος. Ἡ δὲ πόῤῥωθεν ἐκ φήμης ἀκούσασα τὴν συμ-
φορὰν, ἔπαθε μὲν τὴν ψυχὴν ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ ζημίᾳ
(πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν ἅπτεσθαι κάκείνης τὸ πάθος,
οὖ καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐπῇσθοντο; ) καθάπερ
δὲ τὴν τοῦ χρυσοῦ φασι δοκιμασίαν ἐν διαφόροις γί-
νεσθαι χωνευτηρίοις, ὡς εἴ τι τὴν πρώτην διαφύγοι
χωνείαν, ἐν τῇ δευτέρᾳ διακριθῆναι, καὶ πάλιν ἐν
τῇ τελευταίᾳ πάντα τὸν ἐμμεμιγμένον ῥύπον τῇ ὕλῃ
ἀποκαθαίρεσθαι· τὴν δὲ ἀκριβεστέραν εἶναι βάσανον
τοῦ δοκίμου χρυσοῦ, ἢ διὰ πάσης διεξελθὼν χωνείας
μηδένα ῥύπον ἀποποιήσειε· τοιοῦτόν τι καὶ ἐπʼ
ἐκείνης συνέβη· ταῖς διαφόροις τῶν λυπηρῶν προσ-
βολσῖς τῆς ὑψηλῆς διανοίας βασανισθείσης, παντα-
χόθεν ἀναδειχθῆναι τὸ τῆς ψυχῆς ἀκιβδήλευτόν τε
καὶ ἀταπείνωτον. Πρότερον μὲν ἐν τῇ τοῦ ἀδελφοῦ
τοῦ ἄλλου μεταστάσει· μετὰ ταῦτα δὲ ἐν τῷ χωρισμῷ
τῆς μητρός· ἐκ τρίτου δὲ, ὅτε τὸ κοινὸν τῆς γενεᾶς καλὸν, ὁ μέγας Βασίλειος, τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἐχω-
ρίζετο. Ἐμεινε τοίνυν, καθάπερ τις ἀθλητὴς ἀκαταγώνιστος, οὐδαμοῦ τῇ προσβολῇ τῶν συμφορῶν ἀπο-
κκλάσασα.
.Ἐννατος ἦν μετὰ τὸ πάθος τοῦτο μὴν, ἢ μικρὸν
ὑπὲρ τοῦτο, καὶ σύνοδος ἐπισκόπων κατὰ τὴν Ἀντιό-
χου πόλιν ἠθροίζετο, ἦς καὶ ἡμεῖς μετέσχομεν. Καὶ
ἐπειδὴ πάλιν πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἕκαστος ἀπελύθημεν,
ρων τῶν τέκνων χερσὶ τὸν βίον ἐαυτῆς ἀναπαύσασα.
7Ἡς ἄξιον τὴν τῆς εὐλογίας ἱστορῆσαι φωνὴν, ἢ ἐπὶ
τῶν τέκνων ἐχρήσατο, τῶν τε μὴ παρόντων ἐκάστου
κατὰ τὸ πρὸς φίλον ἐπιμνησθεῖσα, ὡς μηδὲ ἔνα γε-
νέσθαι τῆς εὐλογίας ἀπόκληρον , καὶ διαφερόντως
τοὺς παρόντας αὐτῇ τῷ Θεῷ διὰ προσευχῆς παρα-
θεμένη. Παρακαθημένων γὰρ αὐτῇ κατὰ τὸ πλάγιον
ἐφʼ ἐκάτερα τῆς κλίνης τῶν δύο τούτων, ἐκατέρᾳ
χειρὶ ἐφαψαμένη τῶν τέκνων, ταῦτα πρὸς τὸν Θεὸν
εἶπεν ἐν τελευταίαις φωναῖς· « Σοὶ, Κύριε, καὶ ἀπάρ-
χομαι, καὶ ἀποδεκατῶ τὸν καρπὸν τῶν ὡδίνων.
Ἀπαρχή μοι ἡ πρωτότοκος αὕτη, καὶ ἐπιδέκατος
οὗτος ἡ τελευταία ὡδίς. Σοὶ δὲ ἀφιέρωται παρὰ τοῦ
νόμου ἐκάτερα, καὶ σά ἐστιν ἀναθήματα. Οὐκοῦν ἔλ.-
θοι ὁ ἀγιασμὸς ἐπί τε τὴν ἀρχήν μου ταύτην, καὶ
ἐπὶ τὸ ἐπιδέκατον τοῦτο· » δείξασα ταῖς ἐπιδεικτικαῖς
φωναῖς τὴν θυγατέρα καὶ τὸν παῖδα. 8 μὲν οὖν
τοῦ εὐλογεῖν παυσαμένη, καὶ τοῦ ζῇν ἐπαύσατο, τοῖς
παισῖν ἐπισκήψασα τὸ τῇ πατρῷᾳ σορῷ καὶ τὸ ἐκεί-
νης ἐναποθέσθαι σῶμα. Οἱ δὲ πληρώσαντες τὸ δια-
τεταγμένον, ὑψηλότερον εἴχοντο τῆς φιλοσοφίας,
ἀεὶ πρὸς τὸν ἴδιον διαμιλλώμενοι βίον, καὶ τὰ
φθάσαντα τῶν
κατορθωμάτων τοῖς ἐφεξῆς ἀπο-
bant.
κρύπτοντες.
ἘἘν τούτῳ ὁ πολὺς ἐν ἀγίοις Βασίλειος τῆς μεγά-
λης Καισαρέων Ἐκκλησίας ἀνεδείχθη προστάτης· ὅς
ἐπὶ τὸν κλῆρον τῆς ἐν τῷ πρεσβυτερείῳ ἱερωσύνης
τὸν ἀδελφὸν ἄγει, ταῖς μυστικαῖς ἐαυτοῦ ἱερουρ-
γίαις ἀφιερώσας. Καὶ ἐν τούτῳ πάλιν αὐτοῖς ἐπὶ τὸ
σεμνότερόν τε καὶ ἀγιώτερον προῇει ὁ βίος, τῇ ἱερω-
σύνῃ τῆς φιλοσοφίας ἐπαυξηθείσης. Ὁκτὼ δὲ μετὰ
εοῦτο διαγενομένων ἐτῶν, τῷ ἐννάτῳ ἐνιαυτῷ,
κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ὀνομαστὸς Βασίλειος, ἐξ
ἀνθρώπων πρὸς τὸν Θεὸν μετοικίζεται, κοινὴ πέν-
θους ἀφορμὴ τῇ πατρίδι καὶ τῇ οἰκουμένηῃ γενόμε-
νος. Ἡ δὲ πόῤῥωθεν ἐκ φήμης ἀκούσασα τὴν συμ-
φορὰν, ἔπαθε μὲν τὴν ψυχὴν ἐπὶ τῇ τοσαύτῃ ζημίᾳ
(πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν ἅπτεσθαι κάκείνης τὸ πάθος,
οὖ καὶ οἱ ἐχθροὶ τῆς ἀληθείας ἐπῇσθοντο; ) καθάπερ
δὲ τὴν τοῦ χρυσοῦ φασι δοκιμασίαν ἐν διαφόροις γί-
νεσθαι χωνευτηρίοις, ὡς εἴ τι τὴν πρώτην διαφύγοι
χωνείαν, ἐν τῇ δευτέρᾳ διακριθῆναι, καὶ πάλιν ἐν
τῇ τελευταίᾳ πάντα τὸν ἐμμεμιγμένον ῥύπον τῇ ὕλῃ
ἀποκαθαίρεσθαι· τὴν δὲ ἀκριβεστέραν εἶναι βάσανον
τοῦ δοκίμου χρυσοῦ, ἢ διὰ πάσης διεξελθὼν χωνείας
μηδένα ῥύπον ἀποποιήσειε· τοιοῦτόν τι καὶ ἐπʼ
ἐκείνης συνέβη· ταῖς διαφόροις τῶν λυπηρῶν προσ-
βολσῖς τῆς ὑψηλῆς διανοίας βασανισθείσης, παντα-
χόθεν ἀναδειχθῆναι τὸ τῆς ψυχῆς ἀκιβδήλευτόν τε
καὶ ἀταπείνωτον. Πρότερον μὲν ἐν τῇ τοῦ ἀδελφοῦ
τοῦ ἄλλου μεταστάσει· μετὰ ταῦτα δὲ ἐν τῷ χωρισμῷ
τῆς μητρός· ἐκ τρίτου δὲ, ὅτε τὸ κοινὸν τῆς γενεᾶς καλὸν, ὁ μέγας Βασίλειος, τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς ἐχω-
ρίζετο. Ἐμεινε τοίνυν, καθάπερ τις ἀθλητὴς ἀκαταγώνιστος, οὐδαμοῦ τῇ προσβολῇ τῶν συμφορῶν ἀπο-
κκλάσασα.
.Ἐννατος ἦν μετὰ τὸ πάθος τοῦτο μὴν, ἢ μικρὸν
ὑπὲρ τοῦτο, καὶ σύνοδος ἐπισκόπων κατὰ τὴν Ἀντιό-
χου πόλιν ἠθροίζετο, ἦς καὶ ἡμεῖς μετέσχομεν. Καὶ
ἐπειδὴ πάλιν πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἕκαστος ἀπελύθημεν,