PG 58, col. 989
et caliginem, et tenebrs, c procellas, imo non accessuri ad illa, sed ea et audituri eminus
et visuri, triduum anto se continere jubebantur a feminis, ac vestes abluere, et tamen in ti-
more erant maximο; tremorcque, cum certe illos plurimum Mosis præsentia confoveret (σ):
mnlto magis nos quitalia incipimus audire verba, et non procul a monte fumante consistere,
sed in ipsnm omnino introir cælum, majorem philosophiam debemus ostendere, non indu-
menta corporis ahluentes, sed stolas animæ candidantes, nosque ab omni sæculi hujus con-
mixtione purgantes. Non enim caliginem hic, non fumum vidobitis, non procellam, sed Re-
gem sedentem superthronum illius inoffabilis gloriæ, et angelos ei atque archangelos pariter
assistentes,et sanctorum populosinnumcris illis angclorum cohortibus copulatos. Xalis quipps
est civitas Dei, habens Ecclesiam primitivorum, et spiritus justorum, et frequentias angelo-
rum, et sanguinem aspersionis, per quem reconciliata sunt omnia. Nam et cælum ea quæ in
terra sunt accepit, et terra ea quæ in cælo : et des-iderata olim angelis atque sanctis pax ali-
quando donata est. In hac urbe tropæum constitit crucis, clarum scilicet atque conspicuum.
In hac item spolia sunt Christo parta, humanæ scilicet naturæ exuvim, Regis nostri præda :
quæ omnia diligcnter Evangelii lectione discetis. Et si cum silentio et moderata sequaris
quiete, circumducere te per cuncta poterimus, ac diligenter ostendere, ubi quidem mors ja-
ceat crucilfixca,ubi peccatum suspensum,ubi plurima illa atque præclara ex hoc bello fulgeant
monumenta victoriæ. Videbitis et hic tyrannum revinctum, et multitudinem captivorum se-
quentem, et arcem, ex qua sceleratus ille dæmon omni retro temapore in perniciem hominum
procurrebat, repente subversam. VMidabitis etiam revulsas latronis speluncas, antraque pt-
tefacta: nam ihi quoque præsentia Regis affulsit. Sed nnihil est, dilectissime, quod horum fa-
tigeris auditu. Neque enim si quis istius temporis belium tibi et victorias, tropæaque recen-
seret, ulla umquam caperere satictate, sed neque cibum,neque potuma illi narrationi aliquando
præponeres. Ouod si illa jucunda est narratio, multo magis hæc. Considera enim quam sit
audire magnificuma,quomodo Deus surgens de sede regali, cælo venit adterras, et ad ipsum
descendit infernum : et in acie dimicans stctit; quemadmodum autem illi diabolus repugna-
vit: imo on Deo nnudo, sed Deo in natura hominis abscondito. Ouodque mirabile est,videbis
mmortem morte peremptam, et maledictum esse malcdicto exsIinctum : et per quæ diabolus
jam ante mavime valebat, per ea ipsa tyrannidem illius esse destructam. Exsurgamus igitur,
et somnum animi longius repellamus. Ecce enim video portaruma nobis claustra reserata:
sed tamen cum omni moderalione et tremore mentis ipsas continuo januas intremus. Ouæ
vero sunt istæ januæ? Eiber generationis, inquit, Jesu CChristi filii David, lii 4braham. Ouid
ais? de unigenito Doi Pilio dicturum te esse promiseras, et David mentionem facis, ejusque
illum filium esse commemoras, hominis qui post mille generationes natus traditur, ipsumque
et patrem Christi dicis, et proavum ? Verum cohibe te paulisper, et comprime, nec velis re-
pente omnia simaulque discere, sed sensim atque paulatim, siquidem adhucin vestibnlis con-
stitisti, ante ipsa prorsus initia portarum. Quid igitur ad penetranda interiora festinas ?
Nocdum bene omna quæ foris sunt considerasti. Neque enim nunc tibi ipsam generationem
Domini conor exvponere, imo vero nec cum ista narravero: est enim inexplicabilis tota, ne-
que ulli prorsus effabilis : et hoc tibi ante me lsaias propheta denuntiat. Siquidem ipsius
prædicans passionem, et plurimam pro toto orhe terrarum piissimamque curam, atquc ad-
miratus quis cum esset, quid factus sit, quove descenderit, maximo sono vocis exclamavit et
dixit: Generationem ejus quis enarrabit ( sai. 59. )
2. Verum nobis non de divina generatione nunc sermo est, sed dt hac inferiore, quæ in
terralacta est, quæque testibus celebraturinnumeris. Sed super ista quoque prout accipientes
sancti Spiritus gratiam, otuerimus effari, ita profecto narrabimus. Neque hanc enim per-
spicue satis explicari possibile est, quippe cum sit etiam ipsa maxime stupescenda. Non igi-
tur exigua te aliqua opineris audire, cum hanc generationem audis edisseri: sed totam in te
mentem prorsus exsuscita: et continuo totus horresce, cum Deum venisseaudis superterras.
Usque adoo enim istud mirabile erat, et nulli ante prorsus audituma, ut etiam angeli in cho-
rum earum rerum gratia collecti, totius orbis nomine propter ista gloriam concinerent, fau-
stamque attollerent acclamationem; et prophetæ porro ante cum admiratione prædicerent :
Ononiam super terram rius est, et cum hominibuμs conversatus est (Barucἡ I. B8). Valde etenim
audire mirabile est, quod inoffabilis Deus, et qui necsermonibus explicari potest nec cogitatio-
nibus comprehendi, Patrique per omnia coæqunlis, per Virginis ad nos venit uterum, et fieri exς
muliere dignatus est, t habere progenitores David et Abraham. Et quid dico, David et Abra-
ham? Etiam illas,quod horribilius est,feminas,quas paulo antememoravi. Hæcigituraudiens,
mente consurge: verum nihil humile suspiceris, sed potius propter hæc ipsa maxime mirare,
quia cum germanus et verus Silius semapiterniesset Dei,etiam filius David esse dignatus est,ut
te filinm faceret Dei; servum patrem habere dignatus est, ut tibi servo patrem faccret Dominum.
V idos arbitrorahipso statim principio,quamlæta sint hæc nuntia.Quod siambigis deiis quæ ad
tuum spectant honorem, de illius humilitate disce credere etiam quæ super tuam dignitatem
dicuntur. Ouantum enim ad cogitationes homainum pertinet, mnlto est diffficilius Deum homi-
nem fieri, quam hominem Dci filium consecrari. Cum ergo audieris quod Bilius Dei filius sit
ct David et Abrahæ: dubitare jam desine, quod et tu qui filius es Adæ, futurus sis filius Dei.
Non enim frustra nec vane ad tantam humilitatem ipse descendit, sed ut nos ex humili subli-
maret. Natus est enim secundum carnem, ut tu nascerere spiritu: natus est ex muliere, ul
ιo) interprutauao Auaui inæ a tGræco patlumn delectt.
et visuri, triduum anto se continere jubebantur a feminis, ac vestes abluere, et tamen in ti-
more erant maximο; tremorcque, cum certe illos plurimum Mosis præsentia confoveret (σ):
mnlto magis nos quitalia incipimus audire verba, et non procul a monte fumante consistere,
sed in ipsnm omnino introir cælum, majorem philosophiam debemus ostendere, non indu-
menta corporis ahluentes, sed stolas animæ candidantes, nosque ab omni sæculi hujus con-
mixtione purgantes. Non enim caliginem hic, non fumum vidobitis, non procellam, sed Re-
gem sedentem superthronum illius inoffabilis gloriæ, et angelos ei atque archangelos pariter
assistentes,et sanctorum populosinnumcris illis angclorum cohortibus copulatos. Xalis quipps
est civitas Dei, habens Ecclesiam primitivorum, et spiritus justorum, et frequentias angelo-
rum, et sanguinem aspersionis, per quem reconciliata sunt omnia. Nam et cælum ea quæ in
terra sunt accepit, et terra ea quæ in cælo : et des-iderata olim angelis atque sanctis pax ali-
quando donata est. In hac urbe tropæum constitit crucis, clarum scilicet atque conspicuum.
In hac item spolia sunt Christo parta, humanæ scilicet naturæ exuvim, Regis nostri præda :
quæ omnia diligcnter Evangelii lectione discetis. Et si cum silentio et moderata sequaris
quiete, circumducere te per cuncta poterimus, ac diligenter ostendere, ubi quidem mors ja-
ceat crucilfixca,ubi peccatum suspensum,ubi plurima illa atque præclara ex hoc bello fulgeant
monumenta victoriæ. Videbitis et hic tyrannum revinctum, et multitudinem captivorum se-
quentem, et arcem, ex qua sceleratus ille dæmon omni retro temapore in perniciem hominum
procurrebat, repente subversam. VMidabitis etiam revulsas latronis speluncas, antraque pt-
tefacta: nam ihi quoque præsentia Regis affulsit. Sed nnihil est, dilectissime, quod horum fa-
tigeris auditu. Neque enim si quis istius temporis belium tibi et victorias, tropæaque recen-
seret, ulla umquam caperere satictate, sed neque cibum,neque potuma illi narrationi aliquando
præponeres. Ouod si illa jucunda est narratio, multo magis hæc. Considera enim quam sit
audire magnificuma,quomodo Deus surgens de sede regali, cælo venit adterras, et ad ipsum
descendit infernum : et in acie dimicans stctit; quemadmodum autem illi diabolus repugna-
vit: imo on Deo nnudo, sed Deo in natura hominis abscondito. Ouodque mirabile est,videbis
mmortem morte peremptam, et maledictum esse malcdicto exsIinctum : et per quæ diabolus
jam ante mavime valebat, per ea ipsa tyrannidem illius esse destructam. Exsurgamus igitur,
et somnum animi longius repellamus. Ecce enim video portaruma nobis claustra reserata:
sed tamen cum omni moderalione et tremore mentis ipsas continuo januas intremus. Ouæ
vero sunt istæ januæ? Eiber generationis, inquit, Jesu CChristi filii David, lii 4braham. Ouid
ais? de unigenito Doi Pilio dicturum te esse promiseras, et David mentionem facis, ejusque
illum filium esse commemoras, hominis qui post mille generationes natus traditur, ipsumque
et patrem Christi dicis, et proavum ? Verum cohibe te paulisper, et comprime, nec velis re-
pente omnia simaulque discere, sed sensim atque paulatim, siquidem adhucin vestibnlis con-
stitisti, ante ipsa prorsus initia portarum. Quid igitur ad penetranda interiora festinas ?
Nocdum bene omna quæ foris sunt considerasti. Neque enim nunc tibi ipsam generationem
Domini conor exvponere, imo vero nec cum ista narravero: est enim inexplicabilis tota, ne-
que ulli prorsus effabilis : et hoc tibi ante me lsaias propheta denuntiat. Siquidem ipsius
prædicans passionem, et plurimam pro toto orhe terrarum piissimamque curam, atquc ad-
miratus quis cum esset, quid factus sit, quove descenderit, maximo sono vocis exclamavit et
dixit: Generationem ejus quis enarrabit ( sai. 59. )
2. Verum nobis non de divina generatione nunc sermo est, sed dt hac inferiore, quæ in
terralacta est, quæque testibus celebraturinnumeris. Sed super ista quoque prout accipientes
sancti Spiritus gratiam, otuerimus effari, ita profecto narrabimus. Neque hanc enim per-
spicue satis explicari possibile est, quippe cum sit etiam ipsa maxime stupescenda. Non igi-
tur exigua te aliqua opineris audire, cum hanc generationem audis edisseri: sed totam in te
mentem prorsus exsuscita: et continuo totus horresce, cum Deum venisseaudis superterras.
Usque adoo enim istud mirabile erat, et nulli ante prorsus audituma, ut etiam angeli in cho-
rum earum rerum gratia collecti, totius orbis nomine propter ista gloriam concinerent, fau-
stamque attollerent acclamationem; et prophetæ porro ante cum admiratione prædicerent :
Ononiam super terram rius est, et cum hominibuμs conversatus est (Barucἡ I. B8). Valde etenim
audire mirabile est, quod inoffabilis Deus, et qui necsermonibus explicari potest nec cogitatio-
nibus comprehendi, Patrique per omnia coæqunlis, per Virginis ad nos venit uterum, et fieri exς
muliere dignatus est, t habere progenitores David et Abraham. Et quid dico, David et Abra-
ham? Etiam illas,quod horribilius est,feminas,quas paulo antememoravi. Hæcigituraudiens,
mente consurge: verum nihil humile suspiceris, sed potius propter hæc ipsa maxime mirare,
quia cum germanus et verus Silius semapiterniesset Dei,etiam filius David esse dignatus est,ut
te filinm faceret Dei; servum patrem habere dignatus est, ut tibi servo patrem faccret Dominum.
V idos arbitrorahipso statim principio,quamlæta sint hæc nuntia.Quod siambigis deiis quæ ad
tuum spectant honorem, de illius humilitate disce credere etiam quæ super tuam dignitatem
dicuntur. Ouantum enim ad cogitationes homainum pertinet, mnlto est diffficilius Deum homi-
nem fieri, quam hominem Dci filium consecrari. Cum ergo audieris quod Bilius Dei filius sit
ct David et Abrahæ: dubitare jam desine, quod et tu qui filius es Adæ, futurus sis filius Dei.
Non enim frustra nec vane ad tantam humilitatem ipse descendit, sed ut nos ex humili subli-
maret. Natus est enim secundum carnem, ut tu nascerere spiritu: natus est ex muliere, ul
ιo) interprutauao Auaui inæ a tGræco patlumn delectt.