PG 58, col. 995
ideo studendum nobis est, ut parati semper, et accincti iter hoc conficere possimus:imo nec
sic quidem possibile est, nisi alis Spiritus subvehamsur. Si igitur moente levi et expedita, et
spirituali opus est gratia, nt ex celsum illud valeamus ascendere. cum nihil horum, sed et
omnia quotidie adversa contraamus, et diabolico nos pondere opprimimus : quonam, quæ-
so, pacto sursum volare poterimus, tam importabili onere depressi? Etenim si quis in qui-
husdam jnstis stateris nostros velit cogitatus sistere, inter mille sæcularium sermonum ta-
Ienta vix centum denarios spiritualium poterit invenire verborum, imo nec decem quidem
obolos. An vero non turpe maximaeque ridiculum sit, res rαecessarias certasque maggnt ple-
rumque parte,servis quos habemus demandare: ori vero quod proprium nostrumque possi-
demus, viliora quam ancipiis, nerpe inutilia quædam et supervacua comamittere : utinam
vero supervacua tantum, non etam damnosa et noxia, nihilque profutura? Nam si nobis
utilia essent quæ loquimur, etiam Deo proculudubio verba nostri oris placerent. Nunc vero
quascumque hostis antiquus snggerit loquutiones loquimur, tum quidem ridentes ipsi,tum
vero in aliorum risum faceta aliqua et urbana dicentes: et nunc quidem maledicta jaculan-
tes et contumelias : nunc vero maentientes, jurantes, pejerantes : et nunc quidem nolentes
loqui, nunc vero mnltiloqua vanitate deliros omnes delirasque superantes, ea quæ ad nos
omnino non pertinent, absque ulla in medium ralione proferimus. Ouis enim vestrum, res-
pondete, quæso, qui assistitis, unum, si exigatur, psalmumo potest memoriter ediscere, aut
Scripturarum sacraruma ullam aliam portionom? Nullus omnino est: nec tamen solum istud
est maalum; sed quoniam ad spiritualia desides ac remissi, ad diabolica prompti, ignemo ip-
sum ardore superatis. Etenim si quis vos de theatralibus aliquid voluerit interrogare can-
ticis, et meretricios illos fractosque modulos audire : multos, qui illa ctiam diligentissime
didicerint, poterit invenire, et qui ea cum maxima etiam pronuntient voluptate. Sed estne
horum criminum tandem aliqua defensio? Non sum, inquit, ego monachus, uxorem habeo,
et filios, et curamn domus gero. Hoc enim est, quod omnia quasi una quadam peste cor-
rumpit, quoniam lectionem divinarum Scripturarum ad solos putatis monachos pertinere,
cum multo magis vobis quam illis sit necessaria. Qui enim versantur in maedio, et vulnera
quotidie accipiunt, magis indigent medicamine. Itaque multo est gravius atque deterius, rem
superluam esse legem Dei putare, quam illam omnino non legere. Hæc enim verba sunt,
quæ de diabolica prorsus meditatione promuntur.
6. Non audis Paulum loquentem : Ouoniam ad correptionem nostram hæc omnia scripθα
sunt (1. οr. 10. 11)? Τu ergo Evangelium etiamsi illotis, ut niunt, manibus contrectare da-
retur, ne attingere quidem cupias : tantum abest, ut penitus penetrare judices operæ pre-
tium; itaque fit ut sursuma hodie deorsum omnia ferantur. Quod si discere cupis quantus ex
Scripturis divinis nascatur profectus, temetipsum diligenter examina : qualis quidem efi-
ciaris cum psalmos audis, qualis item cum diabolicam cantilenam : et quemadmodum qui-
dem affici soleas cum in ecclesia steteris, quemaadmodum vero si sederis in theatro,et vidobis
quam sit grande istius animæ, illiusque discrimen, licet una semper in te anima sit: idcirco
enim apostolus ait : Corrumpunt mores bonos colloquta mala (1. Cον. 15. B9). Itaque assidue
potentibus Spiritus Dei carminibus egemaus. Etenim istud est quo irrationalibus præstamus
animantibus, cum certe inferiores simus in cæteris. Hoc est enim nntrimentum animæ, hoc
ornamentum, hoc securitas : ut e regione, Dei non audire verbum, fames atque internecies.
Dabo, inquit, eis non famem panis, neeue sitim aquæ, sed famem audiendi verbum Dei (fmos
8.11). Quid igitur infelicius esse possit, quam ut quod Deus in pœnam minatur, hoc tu jam
sponte in caput tnum attrahens corroges malum, inferens animaæ tuæ sævissimama famaem.
atque pestiferam, per quam -miseriorem illam cunctis omnino rebus eficias? Verbis enim
nunc sanari illa scNet, nunc corrumpi. Nama et sæp· in iram sermone succenditur, et ab ipso
incendio alio rursus sermone restinguitur: et ad concupiscentiam sermo illam obscœnus in-
lammat, et ad pudicitiam verbum honestatis reducit. Si autem hoc facit sermo iste comamu-
nis, responde, quare tu Scripturarum eloquia contemanas? Nam si admonitio sola tantum
valet, quanto magis si etiam per Spiritus sancti gratiam ipsa admonitio proferatur? Εα
Scripturis namque divinis sermo prolatus, ipso igne vehementius animam audientis accendit,
atque in omanium illam præparat usum bonorum. Sic etiam Paulus Corinthios, quos inlatos
esse cognoverat ac tumentes, castigatione sermonis reddidit mitiores. De quibus enim eru-
bescere, seque occultare potius debuerant, ob ea ipsa superbum quiddam sublimeque sapie-
bant: sed postquam Pauli epistolam susceperunt, audi quanta illorum sit facta mutatio, de
qua ipse certe illis testimonium reddit magister : Hoc psum, inquit, secundum Deum con-
tristari vos, quantam in vobis effecit sollicitudinem, tmo defensioncm, imo indignotioncm, imo
timorem, imo desiderium, imo dmulationem, imo vindictam (2. Cον. 7. 11). Ita ergo et servos,
et filios, et conjuges moderemur, et amicos ; ita et de inimicis quoque amicos facere cure-
mus. Sic etiam illi magni viri Deoque cari, facti sunt profecto maeliores. Nam et David post
peccatum, quoniam sermonem audivit Dei, ad salutarem illam pœnitentiam convolavit (2.
Πeg.12,19). Et apostoli eodem pacto facti sunt tales quales eos fuisse miramur : eodem pacto
universum illi mundum attraxerunt. Et quid, nis, lucri est, quando quis audit, et non acce-
dit ad implenda quæ dicta sunt? Non parvus est etiam ex ipso profectus auditu. Nam qui
audit, et semetipsum reprehendet sæpe, et altius ingemiscet, et eo quandoque perveniet, ut
studeat etiam imaplere quod didicit. Oui vero nec quod peccavit intelligit, quando a peccatis
recedot? quando se ipse culpabit? quando etiam emendare conabitur ? Non igitur contem-
namus Scripturas audire divinas. Hæc enim diabolicæ inspiralionis sunt, non sustinentis nos
sic quidem possibile est, nisi alis Spiritus subvehamsur. Si igitur moente levi et expedita, et
spirituali opus est gratia, nt ex celsum illud valeamus ascendere. cum nihil horum, sed et
omnia quotidie adversa contraamus, et diabolico nos pondere opprimimus : quonam, quæ-
so, pacto sursum volare poterimus, tam importabili onere depressi? Etenim si quis in qui-
husdam jnstis stateris nostros velit cogitatus sistere, inter mille sæcularium sermonum ta-
Ienta vix centum denarios spiritualium poterit invenire verborum, imo nec decem quidem
obolos. An vero non turpe maximaeque ridiculum sit, res rαecessarias certasque maggnt ple-
rumque parte,servis quos habemus demandare: ori vero quod proprium nostrumque possi-
demus, viliora quam ancipiis, nerpe inutilia quædam et supervacua comamittere : utinam
vero supervacua tantum, non etam damnosa et noxia, nihilque profutura? Nam si nobis
utilia essent quæ loquimur, etiam Deo proculudubio verba nostri oris placerent. Nunc vero
quascumque hostis antiquus snggerit loquutiones loquimur, tum quidem ridentes ipsi,tum
vero in aliorum risum faceta aliqua et urbana dicentes: et nunc quidem maledicta jaculan-
tes et contumelias : nunc vero maentientes, jurantes, pejerantes : et nunc quidem nolentes
loqui, nunc vero mnltiloqua vanitate deliros omnes delirasque superantes, ea quæ ad nos
omnino non pertinent, absque ulla in medium ralione proferimus. Ouis enim vestrum, res-
pondete, quæso, qui assistitis, unum, si exigatur, psalmumo potest memoriter ediscere, aut
Scripturarum sacraruma ullam aliam portionom? Nullus omnino est: nec tamen solum istud
est maalum; sed quoniam ad spiritualia desides ac remissi, ad diabolica prompti, ignemo ip-
sum ardore superatis. Etenim si quis vos de theatralibus aliquid voluerit interrogare can-
ticis, et meretricios illos fractosque modulos audire : multos, qui illa ctiam diligentissime
didicerint, poterit invenire, et qui ea cum maxima etiam pronuntient voluptate. Sed estne
horum criminum tandem aliqua defensio? Non sum, inquit, ego monachus, uxorem habeo,
et filios, et curamn domus gero. Hoc enim est, quod omnia quasi una quadam peste cor-
rumpit, quoniam lectionem divinarum Scripturarum ad solos putatis monachos pertinere,
cum multo magis vobis quam illis sit necessaria. Qui enim versantur in maedio, et vulnera
quotidie accipiunt, magis indigent medicamine. Itaque multo est gravius atque deterius, rem
superluam esse legem Dei putare, quam illam omnino non legere. Hæc enim verba sunt,
quæ de diabolica prorsus meditatione promuntur.
6. Non audis Paulum loquentem : Ouoniam ad correptionem nostram hæc omnia scripθα
sunt (1. οr. 10. 11)? Τu ergo Evangelium etiamsi illotis, ut niunt, manibus contrectare da-
retur, ne attingere quidem cupias : tantum abest, ut penitus penetrare judices operæ pre-
tium; itaque fit ut sursuma hodie deorsum omnia ferantur. Quod si discere cupis quantus ex
Scripturis divinis nascatur profectus, temetipsum diligenter examina : qualis quidem efi-
ciaris cum psalmos audis, qualis item cum diabolicam cantilenam : et quemadmodum qui-
dem affici soleas cum in ecclesia steteris, quemaadmodum vero si sederis in theatro,et vidobis
quam sit grande istius animæ, illiusque discrimen, licet una semper in te anima sit: idcirco
enim apostolus ait : Corrumpunt mores bonos colloquta mala (1. Cον. 15. B9). Itaque assidue
potentibus Spiritus Dei carminibus egemaus. Etenim istud est quo irrationalibus præstamus
animantibus, cum certe inferiores simus in cæteris. Hoc est enim nntrimentum animæ, hoc
ornamentum, hoc securitas : ut e regione, Dei non audire verbum, fames atque internecies.
Dabo, inquit, eis non famem panis, neeue sitim aquæ, sed famem audiendi verbum Dei (fmos
8.11). Quid igitur infelicius esse possit, quam ut quod Deus in pœnam minatur, hoc tu jam
sponte in caput tnum attrahens corroges malum, inferens animaæ tuæ sævissimama famaem.
atque pestiferam, per quam -miseriorem illam cunctis omnino rebus eficias? Verbis enim
nunc sanari illa scNet, nunc corrumpi. Nama et sæp· in iram sermone succenditur, et ab ipso
incendio alio rursus sermone restinguitur: et ad concupiscentiam sermo illam obscœnus in-
lammat, et ad pudicitiam verbum honestatis reducit. Si autem hoc facit sermo iste comamu-
nis, responde, quare tu Scripturarum eloquia contemanas? Nam si admonitio sola tantum
valet, quanto magis si etiam per Spiritus sancti gratiam ipsa admonitio proferatur? Εα
Scripturis namque divinis sermo prolatus, ipso igne vehementius animam audientis accendit,
atque in omanium illam præparat usum bonorum. Sic etiam Paulus Corinthios, quos inlatos
esse cognoverat ac tumentes, castigatione sermonis reddidit mitiores. De quibus enim eru-
bescere, seque occultare potius debuerant, ob ea ipsa superbum quiddam sublimeque sapie-
bant: sed postquam Pauli epistolam susceperunt, audi quanta illorum sit facta mutatio, de
qua ipse certe illis testimonium reddit magister : Hoc psum, inquit, secundum Deum con-
tristari vos, quantam in vobis effecit sollicitudinem, tmo defensioncm, imo indignotioncm, imo
timorem, imo desiderium, imo dmulationem, imo vindictam (2. Cον. 7. 11). Ita ergo et servos,
et filios, et conjuges moderemur, et amicos ; ita et de inimicis quoque amicos facere cure-
mus. Sic etiam illi magni viri Deoque cari, facti sunt profecto maeliores. Nam et David post
peccatum, quoniam sermonem audivit Dei, ad salutarem illam pœnitentiam convolavit (2.
Πeg.12,19). Et apostoli eodem pacto facti sunt tales quales eos fuisse miramur : eodem pacto
universum illi mundum attraxerunt. Et quid, nis, lucri est, quando quis audit, et non acce-
dit ad implenda quæ dicta sunt? Non parvus est etiam ex ipso profectus auditu. Nam qui
audit, et semetipsum reprehendet sæpe, et altius ingemiscet, et eo quandoque perveniet, ut
studeat etiam imaplere quod didicit. Oui vero nec quod peccavit intelligit, quando a peccatis
recedot? quando se ipse culpabit? quando etiam emendare conabitur ? Non igitur contem-
namus Scripturas audire divinas. Hæc enim diabolicæ inspiralionis sunt, non sustinentis nos