PG 94, col. 941
ἦγουν κοινὸν πάθος, οὕτως ὁρίζεται ⁸ πάθος ἔστι κι-
νησις ἐν ἑτέρῳ ἐξ ἑτέρου. Ἐνὲργεια δέ ἐστι κίνησις
δραστική. Δραστικδν δὲ λέγεται τὸ ἐξ ἑαυτοῦ κινού-
μενον ⁸ οὕτως καὶ ό θυμὸς ἐνέργεια μέν ἐστι τοῦ
θυμοειδοῦς, πάθος δὲ, τῶν δύο μερῶν· τῆς ψυχῆς, καὶ
προσέτι παντὸς τοῦ σώματος, ὅταν ὑπὸ θυμοῦ βιαίως
ἄγηται πρὸς τὰς πράξεις. Ἐξ ἐτέρου γὰρ ἐν ἑτέρῳ
γέγονεν ἡ κίνησις, ὅπερ λέγεται πάθος.
Καὶ καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον ή ἐνέργεια πάθος λέ-
γεται. Ἐνὲργεια μὲν γάρ ἐστι κατὰ φύσιν κίνησις,
πάθος δὲ, παρὰ φύσιν ⁸ κατὰ τοῦτον μὲν οὖν τὸν λό-
γον ἡ ἐνέργεια πάθος λέγεται, ὅταν μὴ κατὰ φύσιν
κινῆται, εἴτε ἐξ ἑαυτοῦ, εἴτε ἐξ ἐτέρου. Τῆς οὖν καρ-
διας ή μὲν κατὰ σφυγμοὺς κίνησις φυσικὴ οὖσα,
ὲνέργειά ἐστιν ⁸ ὴ δὲ κατὰ τοὺς παλμοὺς, ἄμετρος
οὖσα, καὶ ob κατὰ φύσιν πάθος. ἐστὶ, καὶ οὐκ ἐνέρ-
γεια.
Οὑ πᾶσα δι κίνησις τοῦ παθητικοῦ, πάθος καλεῖ-
ται, ἀλλ’ αἱ σφοδρότεραι, καὶ εἰς αἴσθησιν προσαί-
νουσαι⁸ αἱ γὰρ μικραὶ, καὶ ἀνεπαίσθητοι, οὐδέπω
πάθη εἰσι ⁸ δεῖ γὰρ ἔχειν τὸ πάθος, καὶ τὸ μέγεθος
ἀξιόλογονο διὸ πρόσκειται τῷ ὅρῳ τοῦ πάθους, κίνη-
σις αῑσθητή ⁸ αι γὰρ μικραὶ κινήσεις, λανθάνουσαι
τὴν αῐσθησιν, οὐ ποιοῦσι τὸ πάθος.
Χρὴ γινώσκειν, ὅτι ἡ ἡμετέρα ψυχὴ διττὰς ἔχει
τὰς δυνάμεις, τὰς μὲν γνωστικὰς, τὰς δὲ ζωτικάς.
Καὶ γνωστικαὶ μέν εισι νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντα-
σία, αἴσθησις· ζωτικαὶ δὲ, ἦγουν ὀρεκτικαὶ, βούλη-
σις καὶ προαιρεσις. ’Ὶνα δὲ σαφέστερον γένηται τὸ
λεγόμενον, λεπτολογήσωμεν τὰ περὶ τούτων ⁹ καὶ
πρῶτον περὶ τῶν γνωστικῶν εἴπωμεν.
Περὶ μὲν οὖν φαντασίας καὶ αἰσθήσεως ἱκανῶς
ἤδη ὲν τοῖς προλελεγμένοις εἴρηται.. Διὰ τῆς αἰσθή-
σεως τοίνυν ὲν τῇ ψυχῇ συνίσταται πάθος, ὃ καλεῖται
φαντασία· ὲκ δὲ φαντασίας γίνεται δόξα. Εῐτα ὴ
διάνοια άνακρίνασα τὴν δόξαν , εἴτε ἀληθής ἐστιν1
εἴτε ψευδὴς, κρίνει τὸ ἀληθές ⁸ ὅθεν καὶ διάνοια λέ-
γεται ἀπὸ τοῦ διανοεῖν καὶ διακρίνειν. Τὸ οὖν κρι-
θὲν (85), καὶ ὁρισθὲν ἀληθὲς, νοῦς λέγεται.
’Ἄλλως δέ 1 ⁸ Χρὴ γινώσκειν, ὃτιή μὲν πρώτη τοῦ
⁷³ Max. epist. 1 ad-Marin.
i_ Deest δὲ in editis. Faber vertit : Sed et id nosse oportet. Sic videtur legisse ut in ιι. 3451, ἀλλὰ
χρή·
NOTAE.
(83) Τὸ οὖν κριθὲν. Denique id quod decretum,
etc._Altera haec est νοὸς, mentis, acceptio, qua nti-
tur Paulus lad Corinth. ι, ubi eos adhortatur ut
νησις ἐν ἑτέρῳ ἐξ ἑτέρου. Ἐνὲργεια δέ ἐστι κίνησις
δραστική. Δραστικδν δὲ λέγεται τὸ ἐξ ἑαυτοῦ κινού-
μενον ⁸ οὕτως καὶ ό θυμὸς ἐνέργεια μέν ἐστι τοῦ
θυμοειδοῦς, πάθος δὲ, τῶν δύο μερῶν· τῆς ψυχῆς, καὶ
προσέτι παντὸς τοῦ σώματος, ὅταν ὑπὸ θυμοῦ βιαίως
ἄγηται πρὸς τὰς πράξεις. Ἐξ ἐτέρου γὰρ ἐν ἑτέρῳ
γέγονεν ἡ κίνησις, ὅπερ λέγεται πάθος.
Καὶ καθ’ ἕτερον δὲ τρόπον ή ἐνέργεια πάθος λέ-
γεται. Ἐνὲργεια μὲν γάρ ἐστι κατὰ φύσιν κίνησις,
πάθος δὲ, παρὰ φύσιν ⁸ κατὰ τοῦτον μὲν οὖν τὸν λό-
γον ἡ ἐνέργεια πάθος λέγεται, ὅταν μὴ κατὰ φύσιν
κινῆται, εἴτε ἐξ ἑαυτοῦ, εἴτε ἐξ ἐτέρου. Τῆς οὖν καρ-
διας ή μὲν κατὰ σφυγμοὺς κίνησις φυσικὴ οὖσα,
ὲνέργειά ἐστιν ⁸ ὴ δὲ κατὰ τοὺς παλμοὺς, ἄμετρος
οὖσα, καὶ ob κατὰ φύσιν πάθος. ἐστὶ, καὶ οὐκ ἐνέρ-
γεια.
Οὑ πᾶσα δι κίνησις τοῦ παθητικοῦ, πάθος καλεῖ-
ται, ἀλλ’ αἱ σφοδρότεραι, καὶ εἰς αἴσθησιν προσαί-
νουσαι⁸ αἱ γὰρ μικραὶ, καὶ ἀνεπαίσθητοι, οὐδέπω
πάθη εἰσι ⁸ δεῖ γὰρ ἔχειν τὸ πάθος, καὶ τὸ μέγεθος
ἀξιόλογονο διὸ πρόσκειται τῷ ὅρῳ τοῦ πάθους, κίνη-
σις αῑσθητή ⁸ αι γὰρ μικραὶ κινήσεις, λανθάνουσαι
τὴν αῐσθησιν, οὐ ποιοῦσι τὸ πάθος.
Χρὴ γινώσκειν, ὅτι ἡ ἡμετέρα ψυχὴ διττὰς ἔχει
τὰς δυνάμεις, τὰς μὲν γνωστικὰς, τὰς δὲ ζωτικάς.
Καὶ γνωστικαὶ μέν εισι νοῦς, διάνοια, δόξα, φαντα-
σία, αἴσθησις· ζωτικαὶ δὲ, ἦγουν ὀρεκτικαὶ, βούλη-
σις καὶ προαιρεσις. ’Ὶνα δὲ σαφέστερον γένηται τὸ
λεγόμενον, λεπτολογήσωμεν τὰ περὶ τούτων ⁹ καὶ
πρῶτον περὶ τῶν γνωστικῶν εἴπωμεν.
Περὶ μὲν οὖν φαντασίας καὶ αἰσθήσεως ἱκανῶς
ἤδη ὲν τοῖς προλελεγμένοις εἴρηται.. Διὰ τῆς αἰσθή-
σεως τοίνυν ὲν τῇ ψυχῇ συνίσταται πάθος, ὃ καλεῖται
φαντασία· ὲκ δὲ φαντασίας γίνεται δόξα. Εῐτα ὴ
διάνοια άνακρίνασα τὴν δόξαν , εἴτε ἀληθής ἐστιν1
εἴτε ψευδὴς, κρίνει τὸ ἀληθές ⁸ ὅθεν καὶ διάνοια λέ-
γεται ἀπὸ τοῦ διανοεῖν καὶ διακρίνειν. Τὸ οὖν κρι-
θὲν (85), καὶ ὁρισθὲν ἀληθὲς, νοῦς λέγεται.
’Ἄλλως δέ 1 ⁸ Χρὴ γινώσκειν, ὃτιή μὲν πρώτη τοῦ
⁷³ Max. epist. 1 ad-Marin.
i_ Deest δὲ in editis. Faber vertit : Sed et id nosse oportet. Sic videtur legisse ut in ιι. 3451, ἀλλὰ
χρή·
NOTAE.
(83) Τὸ οὖν κριθὲν. Denique id quod decretum,
etc._Altera haec est νοὸς, mentis, acceptio, qua nti-
tur Paulus lad Corinth. ι, ubi eos adhortatur ut