PL 105, col. 455
Epistola de duplici solis eclipsi anno 810 (Dungalus Reclusus), J. P. Migne
physici astronomiae specialiter studentes, eadem
diutissima meditatissimaque diligentia ortus et obitus
stellarum intuentes et intuendo experientes, solis
et lunae et reliquarum quinque vagantium cursus
et recursus, accessus et recessus plenissime exploraverunt,
in tantum ut explorando indubitatissime
scirent quantas lineas zodiaci circuli unaquaeque
stella erratica lustraret, et per quam proprie et specialiter
de ipsis lineis in praesenti cursum dirigeret,
et in quo signo et in qua parte ipsius signi esset.
Qui ergo ita de subtilioribus, licet veris et naturalibus,
aliarum stellarum motibus certissime et studiosissime
cognoverunt, cur solis et lunae cursus,
qui vere notabiliores et faciliores sunt ad cognoscendum,
ignorarent, ut eos lateret quomodo vel
quando per eamdem zodiaci circuli eclipticam lineam
currerent, et illam unam eamdemque lustrantes,
in unum signum et in unam partem coirent,
et in eamdem partem coeuntes, lunaque in ipsa
soli succedente eclipsis fieret solis.
Non solum ergo praedicti philosophi eclipsim,
hoc est defectum solis praesciebant, et praescientes
praedicebant quando post unum mensem futurus
esset; sed quando per annum, aut XX aut C M annos
sequeretur, per supradictam sagacem explorationem
et diligentem observationem longe ante experti
praesignabant. Sed ut plus miremini, usque ad quindecim
millia annorum talibus argumentis protenderunt.
Inde Cicero visionem Africani referens, ita dicit:
« Homines populariter annum tantummodo solis
unius astri reditum metiuntur; re autem recta cum
ad idem unde semel profecta sunt, cuncta astra redierunt,
eademque totius coeli descriptionem longis
intervallis retulerunt: tunc ille vere vertens annus
appellari potest, in quo vix dicere audeo quam multa
hominum saecula teneantur. Namque ut olim deficere
sol hominibus exstinguique visus est, cum Romuli
animus haec ipsa in templa penetravit, quandoque
ab eadem parte sol eodemque tempore iterum
defecerit, tum signis omnibus ad idem principium
stellisque revocatis, expletum annum habeto; cujus
quidem anni nondum vicesimam partem scito esse
conversam. »
Quae verba Tullii Ambrosiana expressio aperit
hoc modo atque pandit: Annus non is solus est
quem nunc communis omnium usus appellat; sed
singulorum seu luminum, hoc est solis et lunae, sive
stellarum, emenso omni coeli circuitu, a certo loco
in eumdem locum reditus, annus suus est: sic mensis
lunae annus est intra quem coeli ambitum lustrat:
nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine
luna μήνη vocatur.
Virgilius denique ad discretionem lunaris anni,
qui brevis est, annum, qui cursu solis efficitur, significare
volens ait:
Interea magnum sol circumvolvitur annum.
Annum magnum vocans solis comparatione lunaris;
nam cursus quidem Veneris atque Mercurii pene
par solis; Martis vero annus fere biennium tenet:
diutissima meditatissimaque diligentia ortus et obitus
stellarum intuentes et intuendo experientes, solis
et lunae et reliquarum quinque vagantium cursus
et recursus, accessus et recessus plenissime exploraverunt,
in tantum ut explorando indubitatissime
scirent quantas lineas zodiaci circuli unaquaeque
stella erratica lustraret, et per quam proprie et specialiter
de ipsis lineis in praesenti cursum dirigeret,
et in quo signo et in qua parte ipsius signi esset.
Qui ergo ita de subtilioribus, licet veris et naturalibus,
aliarum stellarum motibus certissime et studiosissime
cognoverunt, cur solis et lunae cursus,
qui vere notabiliores et faciliores sunt ad cognoscendum,
ignorarent, ut eos lateret quomodo vel
quando per eamdem zodiaci circuli eclipticam lineam
currerent, et illam unam eamdemque lustrantes,
in unum signum et in unam partem coirent,
et in eamdem partem coeuntes, lunaque in ipsa
soli succedente eclipsis fieret solis.
Non solum ergo praedicti philosophi eclipsim,
hoc est defectum solis praesciebant, et praescientes
praedicebant quando post unum mensem futurus
esset; sed quando per annum, aut XX aut C M annos
sequeretur, per supradictam sagacem explorationem
et diligentem observationem longe ante experti
praesignabant. Sed ut plus miremini, usque ad quindecim
millia annorum talibus argumentis protenderunt.
Inde Cicero visionem Africani referens, ita dicit:
« Homines populariter annum tantummodo solis
unius astri reditum metiuntur; re autem recta cum
ad idem unde semel profecta sunt, cuncta astra redierunt,
eademque totius coeli descriptionem longis
intervallis retulerunt: tunc ille vere vertens annus
appellari potest, in quo vix dicere audeo quam multa
hominum saecula teneantur. Namque ut olim deficere
sol hominibus exstinguique visus est, cum Romuli
animus haec ipsa in templa penetravit, quandoque
ab eadem parte sol eodemque tempore iterum
defecerit, tum signis omnibus ad idem principium
stellisque revocatis, expletum annum habeto; cujus
quidem anni nondum vicesimam partem scito esse
conversam. »
Quae verba Tullii Ambrosiana expressio aperit
hoc modo atque pandit: Annus non is solus est
quem nunc communis omnium usus appellat; sed
singulorum seu luminum, hoc est solis et lunae, sive
stellarum, emenso omni coeli circuitu, a certo loco
in eumdem locum reditus, annus suus est: sic mensis
lunae annus est intra quem coeli ambitum lustrat:
nam et a luna mensis dicitur, quia Graeco nomine
luna μήνη vocatur.
Virgilius denique ad discretionem lunaris anni,
qui brevis est, annum, qui cursu solis efficitur, significare
volens ait:
Interea magnum sol circumvolvitur annum.
Annum magnum vocans solis comparatione lunaris;
nam cursus quidem Veneris atque Mercurii pene
par solis; Martis vero annus fere biennium tenet: