PL 139, col. 23

repertum non est. Fecit synodum cum Valerius
archiepiscopus Ravenne civitatis et cum Conaldus
archiepiscopus Mediolane civitatis, et cum
jacentiis episcopis, abbatibus, judicibus, fidelibus
Langobardis in regno Italie permanentibus, fecitque
capitula sicuti Langobardi precati sunt; et in edictis
affigi precepit. Tunc surrexerunt viri Romani
scelerati, et intimaverunt Astulfu regi, ut venirent
et possiderunt Tuscie finibus et Romanum imperium
usurparent. Exaltatum est cor ejus non in
Deo, nec in onore ecclesiarum, sed in bella, in rapina,
et igne, et gladio. Venientes in Spolitinam
urbem, misit Robertus comes palatii a Savinensis,
ut via et portua custodiret, nec Romanis iter carperet.
Misit Grimualdu a Centucellensis, ut custodiret

vie finibus Romani et portua maris. Nuntius
misit a Terracina urbem, ut custodiret via maris et
terris, ut nec venundaret alicui Romanis, nulla rem
perciperet. Et ascendit Astulfus rex in campo Tiburtino
cum sex milia Langobardorum, et factus est
pavor magnus in Romanis. Fecerunt pactuatione
cum Tiburtina urbem, et cum Pristinem hurbem,
nec Romani nec colloquium nec amicitias cum eo
habentur. Incenderunt Langobardi ecclesiae sanctarum,
hubi corpora eorum quiescebant. Igne gladioque
vastantes tota Tuscia, civitas Nepesina in suo
dominio perdurantes; quantas nunc exarsit contra
Romanos, per singulos non possumus enarrare. Castra
Romanorum destructe sunt, monasteria et oppida
vastantes, nulla spem recuperande invenire

potuerunt. Erat pontifex in urbem Roma Stephanus
nomine, vidit se in tanta desolatione positus,
dixit: « Eum me, quid faciam? Regno Italico a multis
gentibus depressus; prius a Medis, et Lanis,
postmodum a Gallis, tertius a Gothi, quartus a Langobardis.
Qui in Italia possessio facta est, denique
a Zacharias magnus presul antecessoris meis, cujus
Deo auctore deservio; qui multis calamitatibus depressus,
a nefandis Langobardis vastata urbem,
destructa Tuscie finibus monasteria virorum hac
puellarum, basilicae sanctorum concremate sunt;
qui in exilio deputavit se ipsum propter opus ecclesiarum
Dei. A Pipinus quedam Francorum hi qui
Francia pervenit. Gaudebundus rex Pipinus et honorifice
suscipit, invitatis in Italia, ut gentis Langobardorum

sub suo dominio constitueret. Qui Pipinus
cum Carlomagno regebat Francorum gens; quo ordine
et origine subtus hujus serie dicamus. Orta est
intentio inter Pipinus et Carlomagno de regno
Francorum; qui Zacharias papa a Carlomagno rogatus
est, ut de monasterio sancti Silvestri in monte
Syrapti per preceptum pontificalis jure perpetuo
concederetur. Quo pontifex summus libenti animo