PL 145, col. 366
Invectio in episcopum monachos ad saeculum revocantem (Petrus Damianus), J. P. M
hoc etiam opusculum suscipe, et sic revera
Benjamin filius utraque manu bicipiti armatus
gladio, in constipatos hostes irrumpe, quatenus
illa ac si validus vomer ad virosum aconitum radicitus
evellendum zizaniati pectoris arva proscindat.
Hoc quasi vilis sarculus subsequens glebas frangat,
imo ut exemplum congruentius proferatur,
hoc velut orator manifesti criminis reos esse convincat,
quos illa auctoritas, velut arbiter praesidens,
canonici rigoris censura coerceat. Sed divina gratia
praeduce, quem aggredi nitimur, in illum protinus
invehamur.
INVECTIO IN EPISCOPUM MONACHOS AD SAECULUM REVOCANTEM.
CAPUT PRIMUM. Quod monacho aegrotanti non liceat ad saeculum reverti.
Cogor adversum te, venerabilis episcope Maure,
exigente necessitate, non modica scribere:
compellor ultra mei ordinis metam 361 sacerdotis,
sermonibus non sacerdotalibus obviare;
undique coarctor, undique premor: videlicet et
contra episcopum loqui superbum est, et ad talia
conticescere, consensum est adhibere. Sed
melius est, ut arrogans solus appaream, quam ad
multorum perniciem mortale vitium, quod nunc in
primis oritur, inolescat. Magis eligendum est de
simplicitate locutionis in episcoporum judicio corripi,
quam ante tribunal superni judicis de silentio
condemnari. Nempe ante hoc fere biennium dum
in angusto cellulae meae angulo latitarem, sinistrum
quid et moerore plenum ad me fama discurrente
perlatum est: videlicet quod nonnulli perditi homines
post Satanam conversi, monachicum habitum
sacrilega temeritate desererent, et exsecrabili apostasia
ad saecularem militiam denuo repedarent:
qui nimirum in tam profundi criminis barathrum
lapsi, tuis ad audendum exhortationibus incitari, tua
ad persistendum dicebantur auctoritate fulciri. Ferebaris
enim dicere, quia nisi quis regulariter
protractus, et per longa temporum spatia, sicut monastica
praecipit regula, sit probatus, si aliter, aut
propter aegritudinem, aut quolibet alio modo ad
monachicum pervenerit ordinem, liberam redeundi
ad saeculum habeat facultatem.
Super cujus rei capitulo tunc temporis brevem
tibi epistolam misisse me memini, et ut ab hac
pestifera doctrina cessares, debita humilitate suggessi.
Benjamin filius utraque manu bicipiti armatus
gladio, in constipatos hostes irrumpe, quatenus
illa ac si validus vomer ad virosum aconitum radicitus
evellendum zizaniati pectoris arva proscindat.
Hoc quasi vilis sarculus subsequens glebas frangat,
imo ut exemplum congruentius proferatur,
hoc velut orator manifesti criminis reos esse convincat,
quos illa auctoritas, velut arbiter praesidens,
canonici rigoris censura coerceat. Sed divina gratia
praeduce, quem aggredi nitimur, in illum protinus
invehamur.
INVECTIO IN EPISCOPUM MONACHOS AD SAECULUM REVOCANTEM.
CAPUT PRIMUM. Quod monacho aegrotanti non liceat ad saeculum reverti.
Cogor adversum te, venerabilis episcope Maure,
exigente necessitate, non modica scribere:
compellor ultra mei ordinis metam 361 sacerdotis,
sermonibus non sacerdotalibus obviare;
undique coarctor, undique premor: videlicet et
contra episcopum loqui superbum est, et ad talia
conticescere, consensum est adhibere. Sed
melius est, ut arrogans solus appaream, quam ad
multorum perniciem mortale vitium, quod nunc in
primis oritur, inolescat. Magis eligendum est de
simplicitate locutionis in episcoporum judicio corripi,
quam ante tribunal superni judicis de silentio
condemnari. Nempe ante hoc fere biennium dum
in angusto cellulae meae angulo latitarem, sinistrum
quid et moerore plenum ad me fama discurrente
perlatum est: videlicet quod nonnulli perditi homines
post Satanam conversi, monachicum habitum
sacrilega temeritate desererent, et exsecrabili apostasia
ad saecularem militiam denuo repedarent:
qui nimirum in tam profundi criminis barathrum
lapsi, tuis ad audendum exhortationibus incitari, tua
ad persistendum dicebantur auctoritate fulciri. Ferebaris
enim dicere, quia nisi quis regulariter
protractus, et per longa temporum spatia, sicut monastica
praecipit regula, sit probatus, si aliter, aut
propter aegritudinem, aut quolibet alio modo ad
monachicum pervenerit ordinem, liberam redeundi
ad saeculum habeat facultatem.
Super cujus rei capitulo tunc temporis brevem
tibi epistolam misisse me memini, et ut ab hac
pestifera doctrina cessares, debita humilitate suggessi.