PL 172, col. 1296
Tractatus de sacramento altaris (Stephanus de Balgiaco), J. P. Migne
Videtur panis terrenus quo reficitur caro, et vinum
quo laetificatur, et non est, sed panis coelestis,
panis vivus qui de coelo descendit, quo anima
saginatur, et potius quo plenissimum gaudium
datur, et sitis indesinente laetitia mitigatur, de eo
qui biberit non sitiet in aeternum. De hoc pane
dicit Dominus: Caro mea vere est cibus; et de hoc
vino: Sanguis meus vere est potus, et iterum ait: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem
in me manet et ego in eo
[(Joan. VI)]
. Corpus et
sanguis Domini Jesu Christi dicitur res sacramenti,
scilicet occulta sub praedictis specibus, et est
sacramentum altaris rei, scilicet illius quae datur
gratiae et dilectionis. Itaque primum est sacramentum
tantum, secundum res sacramenti et sacramentum;
tertium res tantum et non sacramentum;
sciendum est quod duplex est sumptio corporis
et sanguinis Domini, sacramentalis et spiritualis.
Sacramentali communicant boni et mali,
soli boni spirituali. De sacramentali dicit Apostolus: Qui manducat carnem et bibit sanguinem
Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis
Domini
[(I Cor. XI)]
. De spirituali Dominus ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem,
habet vitam aeternam
[(Joan. VI)]
, et beatus
Augustinus: « Crede, et manducasti, » quod intelligendum
est, si non fuerit contemptus religionis,
sed eventus necessitatis. Ita duplex est caro Christi:
illa quae nata est de Virgine, et sumitur in
sacramento, et ea quae manducatur fideliter credendo,
sine qua non prodest sacramentalis, quia
Deus declaravit, dicens: Caro non prodest quidquam;
spiritus est qui vivificat (ibid), quasi
diceret: Carnem meam sumere et sanguinem
meum bibere quidquam non prodest, nisi percipiatur
fide et charitate. Cum enim Dominus dixerit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu
sancto, non potest introire in regnum Dei
[(Joan.
III)]
, multi tamen introierunt in regnum Dei in
sanguine suo baptizati. Sic carnem Christi manducare,
est eam sumere in Spiritu et veritate. Et
haec sumptio omnibus est ad salutem, nulli autem
ad damnationem. Unde Dominus: Nisi manducaveritis
carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem,
non habebitis vitam in vobis [(Joan. VI)]
. Sacramentalis
sumptio, aliis est ad vitam, aliis ad ruinam.
In talibus enim remuneratur solius fidei et dilectionis
effectus. De pane et vino fit hoc sacamentum, ad
significandum quod sicut panis cor hominis confirmat,
vinum laetificat, ita hoc sacramentum est
fortitudo et salus, et perfecta laetitia corporum et
animarum. De pane triticeo conficitur, quia hoc
est vere illud granum de quo Dominus ait: Nisi
granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit,
ipsum solum manet [(Joan. XII)]
. Solus Christus descendit
et mortuus est: solus non ascendit, quia in passione
germinavit, crevit, et in segetem innumera
bilem fructificavit. De azymo pane non fermentato
immolat sancta Romana Ecclesia, ut expurgato fermento
quo laetificatur, et non est, sed panis coelestis,
panis vivus qui de coelo descendit, quo anima
saginatur, et potius quo plenissimum gaudium
datur, et sitis indesinente laetitia mitigatur, de eo
qui biberit non sitiet in aeternum. De hoc pane
dicit Dominus: Caro mea vere est cibus; et de hoc
vino: Sanguis meus vere est potus, et iterum ait: Qui manducat carnem meam et bibit meum sanguinem
in me manet et ego in eo
[(Joan. VI)]
. Corpus et
sanguis Domini Jesu Christi dicitur res sacramenti,
scilicet occulta sub praedictis specibus, et est
sacramentum altaris rei, scilicet illius quae datur
gratiae et dilectionis. Itaque primum est sacramentum
tantum, secundum res sacramenti et sacramentum;
tertium res tantum et non sacramentum;
sciendum est quod duplex est sumptio corporis
et sanguinis Domini, sacramentalis et spiritualis.
Sacramentali communicant boni et mali,
soli boni spirituali. De sacramentali dicit Apostolus: Qui manducat carnem et bibit sanguinem
Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis
Domini
[(I Cor. XI)]
. De spirituali Dominus ait: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem,
habet vitam aeternam
[(Joan. VI)]
, et beatus
Augustinus: « Crede, et manducasti, » quod intelligendum
est, si non fuerit contemptus religionis,
sed eventus necessitatis. Ita duplex est caro Christi:
illa quae nata est de Virgine, et sumitur in
sacramento, et ea quae manducatur fideliter credendo,
sine qua non prodest sacramentalis, quia
Deus declaravit, dicens: Caro non prodest quidquam;
spiritus est qui vivificat (ibid), quasi
diceret: Carnem meam sumere et sanguinem
meum bibere quidquam non prodest, nisi percipiatur
fide et charitate. Cum enim Dominus dixerit: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu
sancto, non potest introire in regnum Dei
[(Joan.
III)]
, multi tamen introierunt in regnum Dei in
sanguine suo baptizati. Sic carnem Christi manducare,
est eam sumere in Spiritu et veritate. Et
haec sumptio omnibus est ad salutem, nulli autem
ad damnationem. Unde Dominus: Nisi manducaveritis
carnem Filii hominis et biberitis ejus sanguinem,
non habebitis vitam in vobis [(Joan. VI)]
. Sacramentalis
sumptio, aliis est ad vitam, aliis ad ruinam.
In talibus enim remuneratur solius fidei et dilectionis
effectus. De pane et vino fit hoc sacamentum, ad
significandum quod sicut panis cor hominis confirmat,
vinum laetificat, ita hoc sacramentum est
fortitudo et salus, et perfecta laetitia corporum et
animarum. De pane triticeo conficitur, quia hoc
est vere illud granum de quo Dominus ait: Nisi
granum frumenti cadens in terram mortuum fuerit,
ipsum solum manet [(Joan. XII)]
. Solus Christus descendit
et mortuus est: solus non ascendit, quia in passione
germinavit, crevit, et in segetem innumera
bilem fructificavit. De azymo pane non fermentato
immolat sancta Romana Ecclesia, ut expurgato fermento