PL 180, col. 46
Narratio restaurationis abbatae S. Martini Tornacensis (Hermannus S. Martini Tor
quoniam probatum longeque diffamatum erat, ejus
misericordia quamplures jam sanatos fuisse in ea.
Sed cum ipsa ecclesia eorum multitudine jam undique
fuisset repleta, nimiumque fetorem utpote
succensae carnis humanae, vel, ut decentius loquar,
nidorem jam nullus pene ingredientium sufferre valeret,
necessitate compulsi canonici praeceperunt ut
quorum jam pedibus combustis tibiae succensae fuerant,
sanitatisque eorum nulla spes supererat, de
ipsa ecclesia ejicerentur. Sic itaque ejecti, quoniam
nec in aliis parochialibus ecclesiis pro eodem intolerabili
nidore recipiebantur, ad praefatam Sancti Martini
ecclesiolam, utpote vacuam et solitariam, a
proximis suis deferebantur, ibique ejusdem ignis
ustione tandem defuncti sepeliebantur. Cujus pestis
immanitate permotus supradictus Rabodus venerabilis
episcopus, totius provinciae populum ad eamdem
Sanctae Mariae congregari fecit ecclesiam, factoque
cunctis generali sermone, omnibusque nimium
perterritis, plusquam mille juvenum comas
totondit, vestesque per terram defluentes, et libidini
potius quam necessitati servientes praecidit: deinde
universis una feria sexta integra usque ad noctem
jejunare, ita ut etiam infantuli nutricum papillas
non sugerent, indixit. Praeterea in sequenti sanctae
crucis Exaltatione universum populum cum sanctorum
pignoribus nudis pedibus totam urbem forinsecus
processionem faciendo circuire constituit,
sicque iram Domini in misericordiam conversam
experti sunt cuncti, multis pro ea orationibus et
eleemosynis factis. Quae processio in praefata sanctae
crucis Exaltatione per ejusdem urbis circuitum
usque in hodiernum diem servatur, ita ut de circumpositis
regionibus nonnunquam ad eam fere
centum millia plebis diversi sexus et aetatis congregari
videantur, nisi quod jam non nudis pedibus
eam faciunt, sed potius milites, et juvenes ludos
exercent in ea diversarum vanitatum, et cursus
equorum; plusque ipsa die ibi inveniatur levitatis
quam religionis, vel devotionis, plurimis jam pro
diuturnitate temporis ignorantibus qua necessitate
vel causa eadem processio fuerit instituta.
7.
Praefatos ergo infirmos invisibilis ignis incendio
temporaliter concrematos, sed, ut credimus,
a peccatis suis eodem supplicio purgatos, cum seniores
urbis cives viderent ad praefatam ecclesiolam
S. Martini deferri, compassionis misericordia permoti
lacrymas fundebant, totiusque urbis thesaurum
ad S. Martinum deferri dicebant, eorumque precibus
ibidem sepultorum quamcitius Dominum ejusdem
ecclesiae miserturum, eamque restauraturum,
fideli corde subjungebant. Nec fefellit eos pia fides.
8.
Vitalis etiam quidam senex, opibus pauper,
moribus dives, cum festis diebus ibidem advenientes
juvenes, utpote in spatioso et solitario loco videret
cursibus, variisque ludis et clamoribus lasciviendo
insistere, increpabat eos, dicens: « Nolite, dulcissimi
misericordia quamplures jam sanatos fuisse in ea.
Sed cum ipsa ecclesia eorum multitudine jam undique
fuisset repleta, nimiumque fetorem utpote
succensae carnis humanae, vel, ut decentius loquar,
nidorem jam nullus pene ingredientium sufferre valeret,
necessitate compulsi canonici praeceperunt ut
quorum jam pedibus combustis tibiae succensae fuerant,
sanitatisque eorum nulla spes supererat, de
ipsa ecclesia ejicerentur. Sic itaque ejecti, quoniam
nec in aliis parochialibus ecclesiis pro eodem intolerabili
nidore recipiebantur, ad praefatam Sancti Martini
ecclesiolam, utpote vacuam et solitariam, a
proximis suis deferebantur, ibique ejusdem ignis
ustione tandem defuncti sepeliebantur. Cujus pestis
immanitate permotus supradictus Rabodus venerabilis
episcopus, totius provinciae populum ad eamdem
Sanctae Mariae congregari fecit ecclesiam, factoque
cunctis generali sermone, omnibusque nimium
perterritis, plusquam mille juvenum comas
totondit, vestesque per terram defluentes, et libidini
potius quam necessitati servientes praecidit: deinde
universis una feria sexta integra usque ad noctem
jejunare, ita ut etiam infantuli nutricum papillas
non sugerent, indixit. Praeterea in sequenti sanctae
crucis Exaltatione universum populum cum sanctorum
pignoribus nudis pedibus totam urbem forinsecus
processionem faciendo circuire constituit,
sicque iram Domini in misericordiam conversam
experti sunt cuncti, multis pro ea orationibus et
eleemosynis factis. Quae processio in praefata sanctae
crucis Exaltatione per ejusdem urbis circuitum
usque in hodiernum diem servatur, ita ut de circumpositis
regionibus nonnunquam ad eam fere
centum millia plebis diversi sexus et aetatis congregari
videantur, nisi quod jam non nudis pedibus
eam faciunt, sed potius milites, et juvenes ludos
exercent in ea diversarum vanitatum, et cursus
equorum; plusque ipsa die ibi inveniatur levitatis
quam religionis, vel devotionis, plurimis jam pro
diuturnitate temporis ignorantibus qua necessitate
vel causa eadem processio fuerit instituta.
7.
Praefatos ergo infirmos invisibilis ignis incendio
temporaliter concrematos, sed, ut credimus,
a peccatis suis eodem supplicio purgatos, cum seniores
urbis cives viderent ad praefatam ecclesiolam
S. Martini deferri, compassionis misericordia permoti
lacrymas fundebant, totiusque urbis thesaurum
ad S. Martinum deferri dicebant, eorumque precibus
ibidem sepultorum quamcitius Dominum ejusdem
ecclesiae miserturum, eamque restauraturum,
fideli corde subjungebant. Nec fefellit eos pia fides.
8.
Vitalis etiam quidam senex, opibus pauper,
moribus dives, cum festis diebus ibidem advenientes
juvenes, utpote in spatioso et solitario loco videret
cursibus, variisque ludis et clamoribus lasciviendo
insistere, increpabat eos, dicens: « Nolite, dulcissimi