PL 185, col. 1295
De miraculis (Herbertus Turrium in Sardinia), J. P. Migne
et beatae Mariae salutationem frequentius iterans
phantasmatum turbines ab oratorio suo celeriter
exturbavit. Nocte vero sequenti cum eumdem locum
orationis gratia repetisset, ecce iterum contrariae
potestates in impetu furoris accelerantes, ipsius
domicilii parietem lapideum ictu valido percusserunt,
quomodo percutit aries ad murum applicatus,
ita ut totum aedificium quateretur. Cumque vir Dei
levaret oculos suos contra fenestram magnam in
eodem pariete apertam, vidit in ea consistere penatum
daemonem quemdam, instar gryphis aut struthionis,
qui ei minaciter imminebat, quasi mox ruiturus
in eum atque devoraturus. Quo viso machinamenta
zabuli animadvertit, et invocato nomine Salvatoris
efferato prodigio signum crucis opposuit,
ac fugavit. Multa ejusmodi ludibria atque certamina
passus, usque hodie feriri et referire non desinit
luctator egregius.
Quadam itaque nocte cum extra domum positus
in curia staret ad orationem, vidit ante se lampadem
claram in aere suspensam: ad quam cum accederet,
illa sursum ferebatur, ut comprehendi non
posset. Cumque ille se paululum amoveret, lampas iterum
descendebat, atque in eodem loco manebat. Quod
cum saepius fieret, tandem quod videbatur evanuit,
et quid sibi vellet apparitio illa non satis apparuit.
Sed neque hoc silendum existimo, quod beatus
Augustinus quodam tempore ei per visionem apparuit,
ducens illum per innumera loca poenarum, et
usque ad ipsum putei gehennalis ingressum. In quem
ex alto 216 prospiciens trementibus membris, et
palpitante anima prae pavore intolerabili, vidit illam
tartaream ardentis abyssi voraginem, plenam clamoribus
horrendis et ululatibus miserorum, vita
exsecranda semper in igne devorante viventium:
quibus est mors amarissima, mors omnium mortium
pessima, mori non posse. Inde reflexo gradu,
eductum de loco horroris et tenebrarum, transtulit
ad regiones felicium gaudiorum, ostendens ei lucifluas
sedes et mansiones beatissimas animarum, ubi
corporibus exutae vivebant, atque in pace Christi
quae exsuperat omnem sensum felicissime quiescebant.
Tunc ait illi sanctus Augustinus: « Ecce
vidisti fines ultimos boni et mali: elige quod bonum
est in oculis tuis. Si viam justitiae quae in libris
meis copiose digesta est, tenere decreveris, portionem
habebis in terra viventium, in gloria cum
omnibus istis. Si vero post concupiscentiam tuam
ire volueris, numerandus es cum iis qui sunt in
anathema oblivionis. » Finita itaque visione, cum
fuisset ad se reversus, homo totus infremuit, totus
vehementer inhorruit, duplici nimirum timore constrictus,
tum ne bonorum gloriam amitteret, tum ne
poenam reproborum incurreret. Extunc vero et
deinceps coepit beatissimum doctorem Augustinum
dulcius amare, et dicta illius sapidius retractare.
Contigit autem aliquando ut infirmaretur in domo
Dei, quae est abbatia ordinis Cisterciensis. Porro
ibidem tunc aegrotabat ad mortem alius quidam
phantasmatum turbines ab oratorio suo celeriter
exturbavit. Nocte vero sequenti cum eumdem locum
orationis gratia repetisset, ecce iterum contrariae
potestates in impetu furoris accelerantes, ipsius
domicilii parietem lapideum ictu valido percusserunt,
quomodo percutit aries ad murum applicatus,
ita ut totum aedificium quateretur. Cumque vir Dei
levaret oculos suos contra fenestram magnam in
eodem pariete apertam, vidit in ea consistere penatum
daemonem quemdam, instar gryphis aut struthionis,
qui ei minaciter imminebat, quasi mox ruiturus
in eum atque devoraturus. Quo viso machinamenta
zabuli animadvertit, et invocato nomine Salvatoris
efferato prodigio signum crucis opposuit,
ac fugavit. Multa ejusmodi ludibria atque certamina
passus, usque hodie feriri et referire non desinit
luctator egregius.
Quadam itaque nocte cum extra domum positus
in curia staret ad orationem, vidit ante se lampadem
claram in aere suspensam: ad quam cum accederet,
illa sursum ferebatur, ut comprehendi non
posset. Cumque ille se paululum amoveret, lampas iterum
descendebat, atque in eodem loco manebat. Quod
cum saepius fieret, tandem quod videbatur evanuit,
et quid sibi vellet apparitio illa non satis apparuit.
Sed neque hoc silendum existimo, quod beatus
Augustinus quodam tempore ei per visionem apparuit,
ducens illum per innumera loca poenarum, et
usque ad ipsum putei gehennalis ingressum. In quem
ex alto 216 prospiciens trementibus membris, et
palpitante anima prae pavore intolerabili, vidit illam
tartaream ardentis abyssi voraginem, plenam clamoribus
horrendis et ululatibus miserorum, vita
exsecranda semper in igne devorante viventium:
quibus est mors amarissima, mors omnium mortium
pessima, mori non posse. Inde reflexo gradu,
eductum de loco horroris et tenebrarum, transtulit
ad regiones felicium gaudiorum, ostendens ei lucifluas
sedes et mansiones beatissimas animarum, ubi
corporibus exutae vivebant, atque in pace Christi
quae exsuperat omnem sensum felicissime quiescebant.
Tunc ait illi sanctus Augustinus: « Ecce
vidisti fines ultimos boni et mali: elige quod bonum
est in oculis tuis. Si viam justitiae quae in libris
meis copiose digesta est, tenere decreveris, portionem
habebis in terra viventium, in gloria cum
omnibus istis. Si vero post concupiscentiam tuam
ire volueris, numerandus es cum iis qui sunt in
anathema oblivionis. » Finita itaque visione, cum
fuisset ad se reversus, homo totus infremuit, totus
vehementer inhorruit, duplici nimirum timore constrictus,
tum ne bonorum gloriam amitteret, tum ne
poenam reproborum incurreret. Extunc vero et
deinceps coepit beatissimum doctorem Augustinum
dulcius amare, et dicta illius sapidius retractare.
Contigit autem aliquando ut infirmaretur in domo
Dei, quae est abbatia ordinis Cisterciensis. Porro
ibidem tunc aegrotabat ad mortem alius quidam