PL 188, col. 1137
Apologeticum pro ordine canonicorum regularium (Anselmus Havelbergensis), J. P
ac titulum triumphi non sibi, sed Regi saeculorum
immortali, invisibili, soli Deo ascribens; ter virgis
caesus, semel lapidatus, ter naufragium passus, bonum
certamen certando; cursum consummando, fidem
servando, coronam justitiae sibi repositam
sciens, et certus cui crediderit, fideliter exspectando [(II Tim. IV)] ;
ad ultimum Romae gloriosum martyrium
consummavit, multos secum in gloriam adducens,
et adhuc hodie per admirabiles Epistolas
suas in Ecclesia docens, et fructum afferens, et
plurimos fideles post se trahens. Paulus monachus
simplex, humilis, devotus, solitarius, tacitus, timoratus,
aspere jejunans, victu tenuis, veste hispidus,
oratione sedulus, vigiliis et laboribus attritus,
nihil praeter Christum quaerens, sibi in Christo sufficiens,
de praeteritis peccatis lacrymando poenitens,
de futuris pro posse suo studiosissime cavens, in
proposito stabilis, sibi soli utilis, in labore perseverans,
tandem in pace obdormivit in Domino [(Act.
VII)] , nec doctrina, nec scripto quemquam, nisi forte
aliquem exemplo eremiticae conversationis suae invitans.
Comparemus ergo hos duos Paulos Christi,
uter eorum tibi videtur in Ecclesia Dei sublimior,
aut in possidenda praeclara haereditate Domini, finitis
laboribus, dignior? nunquid bonum in oculis
tuis tibi videtur, quod Paulus noster, omisso apostolatu
et neglecto ministerio, quod a Domino acceperat,
et in gentibus honorificabat, ad eremum sive
ad monasterium descenderet, ubi, tametsi caveret ab
otioso verbo, tamen forsitan non vacaret ab otioso
silentio? quinimo quam melius et utilius esset, quod
Paulus vester, relicta solitudine, si tamen aptus,
et ad praedicandum foret electus, ibi ad excolendam
Dei vineam, ubi noster Paulus vineam inchoasset,
cooperante Christo, propter quem omnia,
et per quem omnia, totidem filios Ecclesiae Dei
parturisset, et enutrisset!
Nunc vero pensa laborem utriusque, pensa etiam
fructum sive mercedem utriusque, et certe vel
Paulum apostolum incomparabiliter praeferendum
judicabis; aut a communione totius Ecclesiae judicio,
quod nefas est, solus discrepabis: Unusquisque
enim mercedem accipiet secundum suum laborem [(I
Cor. III)]
. Quod si forte mihi dicis quod nec ego,
nec quisquam eorum, qui nunc sunt canonici ordinis,
similis sit nostro primo Apostolo, verum fateor,
verum dicis; sed et ego verum me dicere
puto quod nec tu, nec quisquam modernorum
monachorum, quem ego noverim, similis sit vestro
primo monacho; nec tamen hoc vel illud dicendo
divinae gratiae fontem tunc, et nunc, et semper largissimum
alicui fidelium obstruere audeo; quin potius,
quoniam tam patens et abundans est omnibus,
gaudeo semperque gaudebo.
Verum jam propter quorumdam importunitatem,
qui sibi solis tantum semper summa, cum non sit
summi, vel etiam non soli summi, promittunt, longior
facta est epistola quam ego speraverim; sed
charitas, quae me ad scribendum tibi necessario occasione
immortali, invisibili, soli Deo ascribens; ter virgis
caesus, semel lapidatus, ter naufragium passus, bonum
certamen certando; cursum consummando, fidem
servando, coronam justitiae sibi repositam
sciens, et certus cui crediderit, fideliter exspectando [(II Tim. IV)] ;
ad ultimum Romae gloriosum martyrium
consummavit, multos secum in gloriam adducens,
et adhuc hodie per admirabiles Epistolas
suas in Ecclesia docens, et fructum afferens, et
plurimos fideles post se trahens. Paulus monachus
simplex, humilis, devotus, solitarius, tacitus, timoratus,
aspere jejunans, victu tenuis, veste hispidus,
oratione sedulus, vigiliis et laboribus attritus,
nihil praeter Christum quaerens, sibi in Christo sufficiens,
de praeteritis peccatis lacrymando poenitens,
de futuris pro posse suo studiosissime cavens, in
proposito stabilis, sibi soli utilis, in labore perseverans,
tandem in pace obdormivit in Domino [(Act.
VII)] , nec doctrina, nec scripto quemquam, nisi forte
aliquem exemplo eremiticae conversationis suae invitans.
Comparemus ergo hos duos Paulos Christi,
uter eorum tibi videtur in Ecclesia Dei sublimior,
aut in possidenda praeclara haereditate Domini, finitis
laboribus, dignior? nunquid bonum in oculis
tuis tibi videtur, quod Paulus noster, omisso apostolatu
et neglecto ministerio, quod a Domino acceperat,
et in gentibus honorificabat, ad eremum sive
ad monasterium descenderet, ubi, tametsi caveret ab
otioso verbo, tamen forsitan non vacaret ab otioso
silentio? quinimo quam melius et utilius esset, quod
Paulus vester, relicta solitudine, si tamen aptus,
et ad praedicandum foret electus, ibi ad excolendam
Dei vineam, ubi noster Paulus vineam inchoasset,
cooperante Christo, propter quem omnia,
et per quem omnia, totidem filios Ecclesiae Dei
parturisset, et enutrisset!
Nunc vero pensa laborem utriusque, pensa etiam
fructum sive mercedem utriusque, et certe vel
Paulum apostolum incomparabiliter praeferendum
judicabis; aut a communione totius Ecclesiae judicio,
quod nefas est, solus discrepabis: Unusquisque
enim mercedem accipiet secundum suum laborem [(I
Cor. III)]
. Quod si forte mihi dicis quod nec ego,
nec quisquam eorum, qui nunc sunt canonici ordinis,
similis sit nostro primo Apostolo, verum fateor,
verum dicis; sed et ego verum me dicere
puto quod nec tu, nec quisquam modernorum
monachorum, quem ego noverim, similis sit vestro
primo monacho; nec tamen hoc vel illud dicendo
divinae gratiae fontem tunc, et nunc, et semper largissimum
alicui fidelium obstruere audeo; quin potius,
quoniam tam patens et abundans est omnibus,
gaudeo semperque gaudebo.
Verum jam propter quorumdam importunitatem,
qui sibi solis tantum semper summa, cum non sit
summi, vel etiam non soli summi, promittunt, longior
facta est epistola quam ego speraverim; sed
charitas, quae me ad scribendum tibi necessario occasione