PL 211, col. 816
Sententiae (Petrus Pictaviensis), J. P. Migne
est verum quod aliquid sit homo, et non sit animal.
Id non est animal quod non est homo: ergo
id solum non est animal quod non est homo. Eodem
quoque modo: Id solum non potest Deus
quod non vult. Quod etiam si quis inde dubitet, ita
ostenditur. Quidlibet vult vel non vult Deus, non
est verum quod aliquid velit Deus et non possit, 19
id quod non vult Deus non potest: ergo id
solum non potest Deus quod non vult. Item, id solum
non vult Deus quod non potest; quidquid non
potest Deus non vult: ergo quidquid non vult Deus,
non potest. Item, id solum non potest Deus quod
non vult, id solum non vult Deus quod non potest.
Id solum quod potest Deus, vult: ergo id solum quod
vult Deus, potest. Ideo notandum harum duarum:
Id solum non potest Deus quod non vult. Id solum
non vult Deus quod non potest,
priorem esse veram,
et alteram falsam. Id enim non vult Deus quod potest.
Non ergo id solum non vult quod non potest,
et in omnibus praedictis subintelligendum est hoc
verbum facere. Aliter enim non congrue esset dictum
Deus potest hoc. Nec te moveat quod dicimus
Deum aliquid non posse, cum ita large accipiatur
aliquid ut et defectus et potentia comprehendat.
Item aut possibile est Deum facere quaecunque facere
potest aut impossibile; si est possibile, ergo
potest esse verum. Ponatur: Tunc igitur verum est
Deum facere quaecunque potest facere: ergo dicitur,
Deus facit quaecunque potest facere. Si vero
impossibile est Deum facere quaecunque potest facere:
ergo necesse est Deum non facere quaecunque
potest facere: ergo necessario Deus non facit
quaecunque potest facere: ergo Deus non potest
facere quaecunque potest facere. Et videtur esse
idem processus argumentando iste ultimus, quod
est, cum dicitur: Necesse est Deum non peccare:
ergo necessario Deus non peccat: ergo Deus non
potest peccare. Item, necessarium est Deum non
facere quaecunque potest facere: ergo necessarium
est Deum non facere haec vel alia; et ea posse facere
non est magis ratio de aliis quam de his: ergo
necessarium est Deum non facere haec, et ea posse
facere; et ita necessarium est Deum non facere
haec quae tamen potest facere. Item impossibile est
Deum esse auctorem omnis naturae quam potest
facere, cum naturas infinitas et multas possit facere
quas non facit: ergo necessarium est Deum alicujus
naturae non esse auctorem, et ita non omnis
naturae est auctor Deus.
Ideo notandum quod in his omnibus est fallacia
univocationis ex variata appellatione terminorum secundum
diversa adjuncta; ideo damus hanc: Impossibile
est Deum facere quaecunque potest facere,
quia hoc dictum nullo modo potest esse verum.
Non tamen inde provenit: Ergo Deus non potest
Id non est animal quod non est homo: ergo
id solum non est animal quod non est homo. Eodem
quoque modo: Id solum non potest Deus
quod non vult. Quod etiam si quis inde dubitet, ita
ostenditur. Quidlibet vult vel non vult Deus, non
est verum quod aliquid velit Deus et non possit, 19
id quod non vult Deus non potest: ergo id
solum non potest Deus quod non vult. Item, id solum
non vult Deus quod non potest; quidquid non
potest Deus non vult: ergo quidquid non vult Deus,
non potest. Item, id solum non potest Deus quod
non vult, id solum non vult Deus quod non potest.
Id solum quod potest Deus, vult: ergo id solum quod
vult Deus, potest. Ideo notandum harum duarum:
Id solum non potest Deus quod non vult. Id solum
non vult Deus quod non potest,
priorem esse veram,
et alteram falsam. Id enim non vult Deus quod potest.
Non ergo id solum non vult quod non potest,
et in omnibus praedictis subintelligendum est hoc
verbum facere. Aliter enim non congrue esset dictum
Deus potest hoc. Nec te moveat quod dicimus
Deum aliquid non posse, cum ita large accipiatur
aliquid ut et defectus et potentia comprehendat.
Item aut possibile est Deum facere quaecunque facere
potest aut impossibile; si est possibile, ergo
potest esse verum. Ponatur: Tunc igitur verum est
Deum facere quaecunque potest facere: ergo dicitur,
Deus facit quaecunque potest facere. Si vero
impossibile est Deum facere quaecunque potest facere:
ergo necesse est Deum non facere quaecunque
potest facere: ergo necessario Deus non facit
quaecunque potest facere: ergo Deus non potest
facere quaecunque potest facere. Et videtur esse
idem processus argumentando iste ultimus, quod
est, cum dicitur: Necesse est Deum non peccare:
ergo necessario Deus non peccat: ergo Deus non
potest peccare. Item, necessarium est Deum non
facere quaecunque potest facere: ergo necessarium
est Deum non facere haec vel alia; et ea posse facere
non est magis ratio de aliis quam de his: ergo
necessarium est Deum non facere haec, et ea posse
facere; et ita necessarium est Deum non facere
haec quae tamen potest facere. Item impossibile est
Deum esse auctorem omnis naturae quam potest
facere, cum naturas infinitas et multas possit facere
quas non facit: ergo necessarium est Deum alicujus
naturae non esse auctorem, et ita non omnis
naturae est auctor Deus.
Ideo notandum quod in his omnibus est fallacia
univocationis ex variata appellatione terminorum secundum
diversa adjuncta; ideo damus hanc: Impossibile
est Deum facere quaecunque potest facere,
quia hoc dictum nullo modo potest esse verum.
Non tamen inde provenit: Ergo Deus non potest