PL 70, col. 1131
De institutione divinarum litterarum (Cassiodorus Vivariensis), J. P. Migne
(juvante Domino) quanta valuimus curiositate memoravimus;
ad postremum tres divisiones a majoribus
datas totius legis divinae tetigimus; deinde
adjecimus quemadmodum emendari caute debeat
coelestis auctoritas: ne discerperetur praesumpta
licentia, aut traderetur sequentium manibus indecora
confusio. Nunc de virtute lectionis divinae
est omnimodis [ ed., omnino] disserendum, ut sua
quaeque loca propria dulcedine farciantur [ ms. Aud.,
vestiantur].
549
CAPUT XVI. De virtute Scripturae divinae.
Intuemini, sodales egregii, quam mirabilis, quam
dulcis in divinis Scripturis decurrit ordo dictorum;
desiderium semper excrescens, satietas sine fine,
esuries gloriosa beatorum: ubi nimietas non arguitur,
sed magis importunitas crebra laudatur. Et merito,
quando et notitia rerum salutarium inde discitur,
et credentibus atque eadem operantibus aeterna
vita praestatur: praeterita sine falsitate describunt,
praesentia plusquam quod videntur, ostendunt; futura
quasi jam perfecta narrant. Ubique in eis veritas
regnat, ubique divina virtus irradiat, ubique panduntur
humano generi profutura. Et dum haec ita se
habeant, in terris nobis pro captu ingenii, parabolis
et propositionibus sumptis, coelestis veritas intimatur;
sicut ipse in septuagesimo septimo psalmo testatur: Aperiam in parabolis os meum; loquar propositiones
ab initio
[(Psal. LXXVII, 2)] . Tradunt etiam
nobis (ut munera cuncta vincantur) sanctae Trinitatis
adorabilem cognitionem, quam per tot saeculorum
tractus idolis dedita, caeca et flebilis ignoravit humanitas;
Patrem scilicet, et Filium, et Spiritum sanctum
unum Deum creaturarum omnium conditorem atque
rectorem, potentem facere quae vult in coelo et in
terra. Cujus si pietatem quaeris, audi breviter comprehensam: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione [(Psal. XLV, 2)] .
Si patientiam, ausculta: Et quis resistit
potestati tuae?
Si justitiam, lege: Quia judicabit
orbem terrae in aequitate [(Psal. XCV, 13)] . Nam et ubique
esse totum Deum manifestissime declaratur, dicente
Psalmographo: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua
quo fugiam?
Si ascendero in coelum, tu illic es; si
descendero in infernum, ades [(Psal. CXXXVIII, 7, 8)] .
Et caetera, quae de illa majestate sacris lectionibus
continentur.
Istas siquidem litteras non ratio humana reperit,
sed hominibus sanctis virtus coelestis infudit; quas
tunc bene datur intelligi, quando eas vera et utilia
praedicare mens devota crediderit. Quid enim in illis
litteris utilitatis et suavitatis non invenietis, si purissimo
lumine mentis intendatis? Lectio divina
cuncta virtus est, verbum non inaniter cadens, nec
tardat effectus quod promittit affectus [ ed., affatus],
obedientibus conferens aeternam salutem, superbis
restituens perenne supplicium; atque ideo eam non
solum audire, sed implere sanctis operibus commoneo.
Modo siquidem charitatem Dei et proximi monet,
modo ut saeculi peritura contemnas insinuat,
ad postremum tres divisiones a majoribus
datas totius legis divinae tetigimus; deinde
adjecimus quemadmodum emendari caute debeat
coelestis auctoritas: ne discerperetur praesumpta
licentia, aut traderetur sequentium manibus indecora
confusio. Nunc de virtute lectionis divinae
est omnimodis [ ed., omnino] disserendum, ut sua
quaeque loca propria dulcedine farciantur [ ms. Aud.,
vestiantur].
549
CAPUT XVI. De virtute Scripturae divinae.
Intuemini, sodales egregii, quam mirabilis, quam
dulcis in divinis Scripturis decurrit ordo dictorum;
desiderium semper excrescens, satietas sine fine,
esuries gloriosa beatorum: ubi nimietas non arguitur,
sed magis importunitas crebra laudatur. Et merito,
quando et notitia rerum salutarium inde discitur,
et credentibus atque eadem operantibus aeterna
vita praestatur: praeterita sine falsitate describunt,
praesentia plusquam quod videntur, ostendunt; futura
quasi jam perfecta narrant. Ubique in eis veritas
regnat, ubique divina virtus irradiat, ubique panduntur
humano generi profutura. Et dum haec ita se
habeant, in terris nobis pro captu ingenii, parabolis
et propositionibus sumptis, coelestis veritas intimatur;
sicut ipse in septuagesimo septimo psalmo testatur: Aperiam in parabolis os meum; loquar propositiones
ab initio
[(Psal. LXXVII, 2)] . Tradunt etiam
nobis (ut munera cuncta vincantur) sanctae Trinitatis
adorabilem cognitionem, quam per tot saeculorum
tractus idolis dedita, caeca et flebilis ignoravit humanitas;
Patrem scilicet, et Filium, et Spiritum sanctum
unum Deum creaturarum omnium conditorem atque
rectorem, potentem facere quae vult in coelo et in
terra. Cujus si pietatem quaeris, audi breviter comprehensam: Adjutor in opportunitatibus, in tribulatione [(Psal. XLV, 2)] .
Si patientiam, ausculta: Et quis resistit
potestati tuae?
Si justitiam, lege: Quia judicabit
orbem terrae in aequitate [(Psal. XCV, 13)] . Nam et ubique
esse totum Deum manifestissime declaratur, dicente
Psalmographo: Quo ibo a spiritu tuo, et a facie tua
quo fugiam?
Si ascendero in coelum, tu illic es; si
descendero in infernum, ades [(Psal. CXXXVIII, 7, 8)] .
Et caetera, quae de illa majestate sacris lectionibus
continentur.
Istas siquidem litteras non ratio humana reperit,
sed hominibus sanctis virtus coelestis infudit; quas
tunc bene datur intelligi, quando eas vera et utilia
praedicare mens devota crediderit. Quid enim in illis
litteris utilitatis et suavitatis non invenietis, si purissimo
lumine mentis intendatis? Lectio divina
cuncta virtus est, verbum non inaniter cadens, nec
tardat effectus quod promittit affectus [ ed., affatus],
obedientibus conferens aeternam salutem, superbis
restituens perenne supplicium; atque ideo eam non
solum audire, sed implere sanctis operibus commoneo.
Modo siquidem charitatem Dei et proximi monet,
modo ut saeculi peritura contemnas insinuat,