PG 35, col. 1109
In inglese: Select Orations of Saint Gregory Nazianzen 21.0
ὁλίγων ἄγαν, καὶ τούτων ὅσοι διὰ σμικρότητα παρ-
εῤῥίφησαν, ἢ διὰ ἀρετὴν ἀντέϐησαν, οος ἔδει
σπέρμα καὶ ῥίζαν ὑπολειφθῆναι τῷ Ἰσραὴλ, ’ίνα
ἀναθάλῃ πάλιν , καὶ ἀναϐιώσῃ ταῖς ἐπιῤῥοίαις τοῦ
Πνεύματος, πάντες τοῦ καιροῦ γενόνασι, τοσοῦτον
ἀλλήλων διενεγκόντες, ὅσον τούς μὲν πρότερον, τοὺς
δὲ ὕστερον τοῦτο παθεῖν ’ οιαὶ τοὺς μὲν προαγω ο
νιστὰς καὶ προστάτας γενέσθαι τῆς ἀσεϐείας, τοὺς
δὲ ταχθῆναι τὰ δεύτερα, ἢ φόϐῳ κατασεισθὲντας,
ἦ χρείᾳ δουλωθέντας, ἦ κολακείᾳ δελεασθέντας , ἣ
ἀγνοίᾳ κλαπέντας, τὸ μετριώτατον· εἲ τῳ καὶ τοῦτο
ἀὔταρκες εἷς ἀπολογίαν τῶν λαοῦ προεστάναι πε-
πιστευμένων. ’Ὠσπερ γὰρ οὐχ αἱ αὐταὶ λεόντων τε Β
καὶτῶν ἄλλων ζώων ὁρμαὶ, οὐδὶ ἀνδρῶν ἣ γυναι-
κῶν, ἣ πρεσϐυτέρων νεωτέρων, ἀλλ’ ἔστι καὶ ἠλι-
κιῶν καὶ γενῶν οὐ μικρὸν τὸ διάφορον οὕτως ούδὶ
ἀρχόντων ἢ ἀρχομένων . Τοῖς μὶν γάρ τοῦ λαοῦ
τάχα ἃν καὶ συγγινώσκοιμεν τοῦτο πάσχουσιν, οὓς
’ σώζει πολλάκις τὸ ἀϐασάνιστον· διδασκάλῳ δὲ πῶς
τοῦτο δώσομεν, ’ὸς καὶ τὰς τῶν ἄλλων ἀγνοίας ἐπ-
ανορθοῖ, ἄνπερ ἦ μὴ ψευδώνυμος Πῶς γὰρ
ἄτοπον , Ῥωμαίων μὲν νόμον μηδενὶ ἀγνοεῖν
οὐκ
ἐξεῖναι, μηδ’ ἂν σφόδρα ᾖ τις ἀγροικίας καὶ ἀμα-
θέστατος, μηδὲ εἶναι νόμον τὸν βοηθοῦντα τοῖς
πραττομένοις δι’ ἄγνοιαν (56)’ τοὺς δὲ τῆς σωτη-
ρίας ἀγνοεῖν μυσταγωγοὺς τὰς τῆς σωτηρίας ἀρ-
χάς, κᾶν τᾶλλα τυγχάνωσι τῶν άπλονστὲρων ὄντες,
καὶ μὴ βαθεῖς τὴν διάνοιαν ; Ιίλήν ἔστω συγγνώμη
τοῖς ’δι’ ¹ἄγνοιαν κατακολουθήσασι. Τί δ’ ἂν¹ ¹εἷ’ποις
περὶτῶν ἄλλων, ὅσοι καὶ ἀγχινοίας μεταποιούμενοι,
δι’ ἃς εἶπον αἰτίας, τῶν κρατούντων ἡττήθησαν (57),
καὶτὴν τῆς εὐσεϐείας σκηνὴν ἐπὶ πολὺ παίξαντες,
ὡς ἐφάνη τι τῶν ἐλεγχόντων , καὶ κατηνέχθη -
σαν ;
de aliis dixeris, qui etiam ingenii laudem sibi vindicantes, ob eas tamen, quas commemoravimus,
causas, imperatoribus manus dederunt, et cum pietatis personam diuturno tempore tanquam per lu-
dum gessissent, simul ac aliqua supervenit tentatio, qua convinci atque coargui possent, protinus cor-
ruerunt?
KE'. Ἔτι μὶν ἅπαξ τὸν οὐρανὸν καὶ τήν γῆν
σεισθήσεσθαι (58), τῆς Γραφῆς ἀκούω λεγούσης, ὡς
δὴ τοῦτο παθόντων καὶ πρότερον· οὕτω δηλουμένης,
οἶμαι, τῆς ἐπιφανοῦς τῶν πραγμάτων καινοτομίας.
Καὶ τὸν τελευταῖον σεισμὸν Παύλῳ πιστευτὲον λὲ-
γοντι, μὴ ἄλλον εἷναι ἢ τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ
παρουσίαν, καὶ τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς μεταποίησιν
καί μετάθεσιν εἷς τὸ ἀκίνητον καὶ ἀσάλευτον. Τὸν
δὶ νῦν τοῦτον σεισμὸν οὐδενὸς ἓλάττω τῶν προγε-
⁶⁸ Jer. χιι, 10. ⁸⁸ Isa. 1, 9. ⁷ο Agg. ιι, 7.
{Si} ΠρὸνΧριστοῦ τε. Tres Regg. et Comb., πρό τε
τοῦ Χριστοῦ.
,(55) "Amr ii μὴ ψευδώνυμος--Τνθε Beas-Laws
μὴ’ ψευδώνυμος ᾕξοὸῐηῦϐἣςψευδόμενος ῆξᾶ nisi sit
ωζέἓῖἷὶθ ἄγνοιαν. Sic quinque Regg., undecim
Co b. et Or. 1. In ed.. δι’ ἀγνοίας.
olb. et Or. 1. In ed., δι’ ἀγνοίας.
(57lva κρατούντων. α Imperatoribus. ›› Sic niaxi-
me tritus est hujus vocis usus. Billius :« Hare-
εῤῥίφησαν, ἢ διὰ ἀρετὴν ἀντέϐησαν, οος ἔδει
σπέρμα καὶ ῥίζαν ὑπολειφθῆναι τῷ Ἰσραὴλ, ’ίνα
ἀναθάλῃ πάλιν , καὶ ἀναϐιώσῃ ταῖς ἐπιῤῥοίαις τοῦ
Πνεύματος, πάντες τοῦ καιροῦ γενόνασι, τοσοῦτον
ἀλλήλων διενεγκόντες, ὅσον τούς μὲν πρότερον, τοὺς
δὲ ὕστερον τοῦτο παθεῖν ’ οιαὶ τοὺς μὲν προαγω ο
νιστὰς καὶ προστάτας γενέσθαι τῆς ἀσεϐείας, τοὺς
δὲ ταχθῆναι τὰ δεύτερα, ἢ φόϐῳ κατασεισθὲντας,
ἦ χρείᾳ δουλωθέντας, ἦ κολακείᾳ δελεασθέντας , ἣ
ἀγνοίᾳ κλαπέντας, τὸ μετριώτατον· εἲ τῳ καὶ τοῦτο
ἀὔταρκες εἷς ἀπολογίαν τῶν λαοῦ προεστάναι πε-
πιστευμένων. ’Ὠσπερ γὰρ οὐχ αἱ αὐταὶ λεόντων τε Β
καὶτῶν ἄλλων ζώων ὁρμαὶ, οὐδὶ ἀνδρῶν ἣ γυναι-
κῶν, ἣ πρεσϐυτέρων νεωτέρων, ἀλλ’ ἔστι καὶ ἠλι-
κιῶν καὶ γενῶν οὐ μικρὸν τὸ διάφορον οὕτως ούδὶ
ἀρχόντων ἢ ἀρχομένων . Τοῖς μὶν γάρ τοῦ λαοῦ
τάχα ἃν καὶ συγγινώσκοιμεν τοῦτο πάσχουσιν, οὓς
’ σώζει πολλάκις τὸ ἀϐασάνιστον· διδασκάλῳ δὲ πῶς
τοῦτο δώσομεν, ’ὸς καὶ τὰς τῶν ἄλλων ἀγνοίας ἐπ-
ανορθοῖ, ἄνπερ ἦ μὴ ψευδώνυμος Πῶς γὰρ
ἄτοπον , Ῥωμαίων μὲν νόμον μηδενὶ ἀγνοεῖν
οὐκ
ἐξεῖναι, μηδ’ ἂν σφόδρα ᾖ τις ἀγροικίας καὶ ἀμα-
θέστατος, μηδὲ εἶναι νόμον τὸν βοηθοῦντα τοῖς
πραττομένοις δι’ ἄγνοιαν (56)’ τοὺς δὲ τῆς σωτη-
ρίας ἀγνοεῖν μυσταγωγοὺς τὰς τῆς σωτηρίας ἀρ-
χάς, κᾶν τᾶλλα τυγχάνωσι τῶν άπλονστὲρων ὄντες,
καὶ μὴ βαθεῖς τὴν διάνοιαν ; Ιίλήν ἔστω συγγνώμη
τοῖς ’δι’ ¹ἄγνοιαν κατακολουθήσασι. Τί δ’ ἂν¹ ¹εἷ’ποις
περὶτῶν ἄλλων, ὅσοι καὶ ἀγχινοίας μεταποιούμενοι,
δι’ ἃς εἶπον αἰτίας, τῶν κρατούντων ἡττήθησαν (57),
καὶτὴν τῆς εὐσεϐείας σκηνὴν ἐπὶ πολὺ παίξαντες,
ὡς ἐφάνη τι τῶν ἐλεγχόντων , καὶ κατηνέχθη -
σαν ;
de aliis dixeris, qui etiam ingenii laudem sibi vindicantes, ob eas tamen, quas commemoravimus,
causas, imperatoribus manus dederunt, et cum pietatis personam diuturno tempore tanquam per lu-
dum gessissent, simul ac aliqua supervenit tentatio, qua convinci atque coargui possent, protinus cor-
ruerunt?
KE'. Ἔτι μὶν ἅπαξ τὸν οὐρανὸν καὶ τήν γῆν
σεισθήσεσθαι (58), τῆς Γραφῆς ἀκούω λεγούσης, ὡς
δὴ τοῦτο παθόντων καὶ πρότερον· οὕτω δηλουμένης,
οἶμαι, τῆς ἐπιφανοῦς τῶν πραγμάτων καινοτομίας.
Καὶ τὸν τελευταῖον σεισμὸν Παύλῳ πιστευτὲον λὲ-
γοντι, μὴ ἄλλον εἷναι ἢ τὴν δευτέραν τοῦ Χριστοῦ
παρουσίαν, καὶ τὴν τοῦδε τοῦ παντὸς μεταποίησιν
καί μετάθεσιν εἷς τὸ ἀκίνητον καὶ ἀσάλευτον. Τὸν
δὶ νῦν τοῦτον σεισμὸν οὐδενὸς ἓλάττω τῶν προγε-
⁶⁸ Jer. χιι, 10. ⁸⁸ Isa. 1, 9. ⁷ο Agg. ιι, 7.
{Si} ΠρὸνΧριστοῦ τε. Tres Regg. et Comb., πρό τε
τοῦ Χριστοῦ.
,(55) "Amr ii μὴ ψευδώνυμος--Τνθε Beas-Laws
μὴ’ ψευδώνυμος ᾕξοὸῐηῦϐἣςψευδόμενος ῆξᾶ nisi sit
ωζέἓῖἷὶθ ἄγνοιαν. Sic quinque Regg., undecim
Co b. et Or. 1. In ed.. δι’ ἀγνοίας.
olb. et Or. 1. In ed., δι’ ἀγνοίας.
(57lva κρατούντων. α Imperatoribus. ›› Sic niaxi-
me tritus est hujus vocis usus. Billius :« Hare-