PG 44, col. 1305
τῶν διὰ πολέμου κεχειρωμένων φησιν· ’Υπέταξε
λαοὺς ἡμῖν, καί ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Τῶν
τε αὖθις δι’ ἐπιγνώσεως σωζομένων ἐπιμνησθεὶς, ὡς
ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ λέγει τὸ, Ἐμοί ἀλλόφυλοι
ὑπετάγησαν ’ ᾧ δοκεῖ πως οἰκεῖον εἶναι τὸ ἐξητασμέ-
νον ἡμῖν τῷ πρώτῳ xal. ἑξηκοστῷ ψαλμῷ, διὰ τοῦ,
Οὐχὶ τῷ Θεῷ ὑποταγήσεται ἠ ψυχή μου; Ἐπὶ
πᾶσι δέ τούτοις ἐκεῖνο τὸ παρά τῶν ἐχθρῶν ἡμῖν
προφερόμενον ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολῆς,
ὅτι Τότε αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὐπο-
τάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐπὶ πολλὰ
νοήματα φέρεται τῆς φωνῆς ταύτης ἡ σημασία, κα- Β
λῶς ἂν ἔχοι ἕκαστον τούτων ἐφ’ ἐαυτοῦ διελομένους
ἐπιγνῶναι, πρὸς ποῖον τῆς ὑποταγῆς σημαινόμενον
ἠ τοῦ Ἀποστόλου ῥῆσις οεκείως ἔχει. Φαμὲν τοίνυν
ὅτι ἐπὶτῶν μὲν διὰ πολέμου τῇ τῶν κεκρατηκό-
των δυναστείᾳ κεχειρωμένων, τὸ ἀκουσίως τε καὶ
κατηναγκασμένως ὑποκύψαι τοῖς νενικηκόσι, τὸ τῆς
ὑποταγῆς ἐνδείκνυται σημαινόμενον. Ei γάρ τις τοῖς
αἰχμαλώτοις προσγένηται δύναμις, ἐλπίδα τοῦ ὑπερο
σχήσειν τῶν κεκρατηκότων ὑποδεικνῦσα, πάλιν ἐαυ-
τοὺς ἀντεγείρουσι τοῖς κρατήσασιν, ὓϐριν καὶ ὄνειδος
τὸ τοῖς ἐχθροῖς ὑποτετάχθαι κρίνοντες. Τὰ δὲ ἄλογα
τοῖς λογικοῖς εἰσιν ὑποχείρια καθ’ ἓτερονὶτρόπον,
τῷ ἐλλιπῶς ἐχειν τὴν φύσιν αὑτοῖς τοῦ μεγίστου
τῶν ἀγαθῶν, τουτέστι τοῦ λόγου. Ὠς ἀνάγκην ε
τῷ πλεονεκτοῦντι κατά τὴν εὑκληρίαν τῆς φύσεως
ὑποτετάχθαι τὸ ἐλαττούμενον ο οἱ δὲ ἐν τῷ ζυγῷ τῆς
δουλείας διὰ νομίμου τινὸς ἀκολουθίας κεκρατημένοι,
κᾶν ἐν τῇ φύσει τὸ όμοτίμον ἔχωσιν, ἀλλ’ οῦν πρὸς
τὸν νόμον ἀντισχεῖν οὑ δυνάμενοι δέχονται τῶν ὑπο-
χειρίων τὴν τάξιν, τῷ ἀπαραιτήτῳ τῆς ἀνάγκης
πρὸς τὴν ὑποταγὴν ἐναγόμενοι. Τῆς δὲ πρὸς τὸν
Θεὸν γινομένης ἡμῖν ὑποταγῆς ό σκοπός ἐστιν ὴ
σωτηρία, καθὼς παρὰ τῆς προφητείας ἐμάθομεν, ἦ
φησιν, Τῷ Θεῷ ὺποτάγηθι, ἡ ψυχή μου· παρ’
αὐτῷ γὰρ τὸ σωτήριόν μου. Ὅταν τοίνυν προφέρη-
ται παρά τῶν ἐναντίων ἡμῖν ἡ τοῦ Ἀποστόλου
φωνὴ, ἡ τὸν Υἱὺν ὑποταγήσεσθαι τῷ Πατρὶ λέγουσα,
ἀκόλουθον ἂν εῐη κατὰ τὴν διεσταλμένην τῆς τοιαῦ-
της φωνῆς σημασίαν ἐρωτᾷν αὐτοὺς πρὸς ποῖον
μαινόμενον τῆς ὑποταγῆς ὁρῶντες ταύτην ἐφαρμό-
ζειν οἴονται δεῖν τῷ μονογενεῖ Θεῷ τὴν φωνήν. Ἀλλά
δῆλον, ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον τῶν εἰρημένων τοῦ
Υῖοῦ τὴν ὑποταγὴν ἐροῦσι νοεῖν. Οὑδέ γὰρ ἐχθρὸς
ὢν διὰ πολέμου γέγονεν ὑποχείριος, ὥστε πάλιν
αὑτῴ τὴν κατὰ τοῦ κρατοῦντος ἐπανάστασιν δι’ ἐλ-
πίδος τε καὶ σπουδῆς εἶναι, οὔτε ὼς ἐν τῇ τῶν ἀλόγων
ό λόγος διὰ τῆς τοῦ ἀγαθοῦ ἐλλείψεως ἀναγκαίαν ἐν
τῇ φύσει τὴν ὑποταγὴν ἔχει, ὼς πρόϐατα καὶ κτήνη
καὶ βόες πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἔχουσιν, οὑδέ καθ’ ὁμοιό-
τητα τῶν ἀργυρωνήτων, ἢ οἰκογενῶν ἀνδραπόδων
νόμῳ δεδουλωμένος ἀναμένει δι’ εὐνοίας, ἢ χάριτος
" l’sal. th, 10. ⁸ l‘sal. LXI, 2.
⁸ Psal. aut. ι.
λαοὺς ἡμῖν, καί ἔθνη ὑπὸ τοὺς πόδας ἡμῶν. Τῶν
τε αὖθις δι’ ἐπιγνώσεως σωζομένων ἐπιμνησθεὶς, ὡς
ἐκ προσώπου τοῦ Θεοῦ λέγει τὸ, Ἐμοί ἀλλόφυλοι
ὑπετάγησαν ’ ᾧ δοκεῖ πως οἰκεῖον εἶναι τὸ ἐξητασμέ-
νον ἡμῖν τῷ πρώτῳ xal. ἑξηκοστῷ ψαλμῷ, διὰ τοῦ,
Οὐχὶ τῷ Θεῷ ὑποταγήσεται ἠ ψυχή μου; Ἐπὶ
πᾶσι δέ τούτοις ἐκεῖνο τὸ παρά τῶν ἐχθρῶν ἡμῖν
προφερόμενον ἐκ τῆς πρὸς Κορινθίους Ἐπιστολῆς,
ὅτι Τότε αὐτὸς ὁ Υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὐπο-
τάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα. Ἐπειδὴ τοίνυν ἐπὶ πολλὰ
νοήματα φέρεται τῆς φωνῆς ταύτης ἡ σημασία, κα- Β
λῶς ἂν ἔχοι ἕκαστον τούτων ἐφ’ ἐαυτοῦ διελομένους
ἐπιγνῶναι, πρὸς ποῖον τῆς ὑποταγῆς σημαινόμενον
ἠ τοῦ Ἀποστόλου ῥῆσις οεκείως ἔχει. Φαμὲν τοίνυν
ὅτι ἐπὶτῶν μὲν διὰ πολέμου τῇ τῶν κεκρατηκό-
των δυναστείᾳ κεχειρωμένων, τὸ ἀκουσίως τε καὶ
κατηναγκασμένως ὑποκύψαι τοῖς νενικηκόσι, τὸ τῆς
ὑποταγῆς ἐνδείκνυται σημαινόμενον. Ei γάρ τις τοῖς
αἰχμαλώτοις προσγένηται δύναμις, ἐλπίδα τοῦ ὑπερο
σχήσειν τῶν κεκρατηκότων ὑποδεικνῦσα, πάλιν ἐαυ-
τοὺς ἀντεγείρουσι τοῖς κρατήσασιν, ὓϐριν καὶ ὄνειδος
τὸ τοῖς ἐχθροῖς ὑποτετάχθαι κρίνοντες. Τὰ δὲ ἄλογα
τοῖς λογικοῖς εἰσιν ὑποχείρια καθ’ ἓτερονὶτρόπον,
τῷ ἐλλιπῶς ἐχειν τὴν φύσιν αὑτοῖς τοῦ μεγίστου
τῶν ἀγαθῶν, τουτέστι τοῦ λόγου. Ὠς ἀνάγκην ε
τῷ πλεονεκτοῦντι κατά τὴν εὑκληρίαν τῆς φύσεως
ὑποτετάχθαι τὸ ἐλαττούμενον ο οἱ δὲ ἐν τῷ ζυγῷ τῆς
δουλείας διὰ νομίμου τινὸς ἀκολουθίας κεκρατημένοι,
κᾶν ἐν τῇ φύσει τὸ όμοτίμον ἔχωσιν, ἀλλ’ οῦν πρὸς
τὸν νόμον ἀντισχεῖν οὑ δυνάμενοι δέχονται τῶν ὑπο-
χειρίων τὴν τάξιν, τῷ ἀπαραιτήτῳ τῆς ἀνάγκης
πρὸς τὴν ὑποταγὴν ἐναγόμενοι. Τῆς δὲ πρὸς τὸν
Θεὸν γινομένης ἡμῖν ὑποταγῆς ό σκοπός ἐστιν ὴ
σωτηρία, καθὼς παρὰ τῆς προφητείας ἐμάθομεν, ἦ
φησιν, Τῷ Θεῷ ὺποτάγηθι, ἡ ψυχή μου· παρ’
αὐτῷ γὰρ τὸ σωτήριόν μου. Ὅταν τοίνυν προφέρη-
ται παρά τῶν ἐναντίων ἡμῖν ἡ τοῦ Ἀποστόλου
φωνὴ, ἡ τὸν Υἱὺν ὑποταγήσεσθαι τῷ Πατρὶ λέγουσα,
ἀκόλουθον ἂν εῐη κατὰ τὴν διεσταλμένην τῆς τοιαῦ-
της φωνῆς σημασίαν ἐρωτᾷν αὐτοὺς πρὸς ποῖον
μαινόμενον τῆς ὑποταγῆς ὁρῶντες ταύτην ἐφαρμό-
ζειν οἴονται δεῖν τῷ μονογενεῖ Θεῷ τὴν φωνήν. Ἀλλά
δῆλον, ὅτι κατ’ οὐδένα τρόπον τῶν εἰρημένων τοῦ
Υῖοῦ τὴν ὑποταγὴν ἐροῦσι νοεῖν. Οὑδέ γὰρ ἐχθρὸς
ὢν διὰ πολέμου γέγονεν ὑποχείριος, ὥστε πάλιν
αὑτῴ τὴν κατὰ τοῦ κρατοῦντος ἐπανάστασιν δι’ ἐλ-
πίδος τε καὶ σπουδῆς εἶναι, οὔτε ὼς ἐν τῇ τῶν ἀλόγων
ό λόγος διὰ τῆς τοῦ ἀγαθοῦ ἐλλείψεως ἀναγκαίαν ἐν
τῇ φύσει τὴν ὑποταγὴν ἔχει, ὼς πρόϐατα καὶ κτήνη
καὶ βόες πρὸς τὸν ἄνθρωπον ἔχουσιν, οὑδέ καθ’ ὁμοιό-
τητα τῶν ἀργυρωνήτων, ἢ οἰκογενῶν ἀνδραπόδων
νόμῳ δεδουλωμένος ἀναμένει δι’ εὐνοίας, ἢ χάριτος
" l’sal. th, 10. ⁸ l‘sal. LXI, 2.
⁸ Psal. aut. ι.