PG 44, col. 440
ἀναπαύσεως γίνεσθαι, τόν τε φαιδρυνὸμενον, ἑαυτοῦ
νομίζειν εἶναι τῆς διδασκαλίας ταύτης τὸ δῶρον’
καὶ τὸν σκυθρωπῶς ἐκ περιστάσεως διακείμενον, δι’
αὑτὸν οἴεσθαι τὴν τοιαύτην τῆς γραφῆς χάριν δεδό-
σθαι. Ὀδοιποροῦντές τε πρὸς τούτοις καὶ θαλατ-
τεύοντες ἄνθρωποι, ἥ τισιν ἐπιδιφρίοις ἐργασίαις
προσασχολούμενοι, καὶ πάντες (28) ἁπαξαπλῶς ἐν
πᾶσιν ἐπιτηδεύμασιν ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, ἐν
ὑγεία τε καὶ ἀρρωστίᾳ, ζημίαν ποιοῦνται, τὸ μὴ διὰ
στόματος τὴν ὑψηλὴν ταύτην διδασκαλίαν φέρειν.
Ἤδη δὲ* καί τά cuni-ficta, καί αἱ γαμικαί φαιδρό-
τητες, ὡς μέρος εὐφροσύνης τὴν φιλοσοφίαν ταύτην
ἐν ταῖς θυμηδίαις παραλαμϐάνουσιν, ἵνα παρῶμεν
τὴν ἔνθεον ἐν ταῖς παννυχίσι διὰ τούτων ὑμνῳδίαν,
καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἐσπουδασμένην ἐν τούτοις φιλο-
σοφίαν.
Τίς οὖν ἡ ἐπίνοια τῆς ἀφράστου ταύτης καὶ θείας
ἡδονῆς, ἢν κατέχεε τῶν διδαγμάτων ὁ μέγας Δαὸἰδ,
διὰ ἧς οὕτω γέγονεν εὐπαράδεκτον τῇ φύσει τῶν
ἀνθρώπων τὸ μάθημα; πρόχειρον μὲν ἴσως παντὶ
εἰπεῖν τὴν αἰτίαν, καθ’ ἣν ὲν ἡδονῇ τὴν ὲν τούτοις
μελέτην ποιούμεθα· τὸ γὰρ μελῳδεῖν τὰ ῥήματα, εἴ-
ποι τις ἂν αἴτιον εἷναι τοῦ μεθ’ ἡδονῆς περὶ τούτων
διεξιέναι. Ἐγὼ δὲ κᾶν ἀληθὲςῇ τοῦτο, φημί δεῖν μὴ
παριδεῖν ἀθεώρητον. Ἕοικε γὰρ μεῖζόν τι, ἦ κατᾶ
τὴν τῶν πολλῶν διάνοιαν ὑποσημαίνειν, ἡ διὰ τῆς
μελῳδίας φιλοσοφία. Τί οὖν ὲστιν ὃ φημί; Ἤκουσά
τινος τῶν σοφῶν τὸν περὶ τῆς φύσεως ἡμῶν διεξιόν· ’
τος λόγον, ὅτι μικρός τις κόσμος ἐστὶν ὁ ἅνθρωπος,
πάντα ἔχων ὲν ἑαυτῷ τὰ τοῦ μεγάλου κόσμου. Ἦ δὲ
τοῦ παντὸς διακόσμησις, ἁρμονία τίς ἐστι μουσικὴ
πολυειδῶς καὶ ποικίλως κατά τινα τάξιν καὶ ῥυθμὸν
πρὸς ἑαυτὴν ἡρμοσμένη, καὶ ἑαυτῇ συνᾴδουσα, καὶ
μηδέποτε (9.9) τῆς συμφωνίας ταύτης διασπωμένη,
,εἰ καὶ πολλή τις ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ὴ τῶν ὄντων
διαφορὰ θεωρεῖται. Οῗον γὰρ ἐπὶ τοῦ. πλήκτρου γίνε-
ται τοῦ τεχνικῶς ἁπτομένου τῶν τόνων, καὶ τὸ μέλος
ἐν τῇ ποικιλίᾳ τῶν φθόγγων προάγοντος, ὡς εἴγε
D μονοειδής τις ὲν πᾶσιν ὁ φθόγγος ἦν, οὐδ’ ἂν συνέστη
πάντως τὸ μέλος· οὕτως καὶ ἡ τοῦ παντὸς κρᾶσις ἐν
ποικίλοις τῶν καθ’ ἕκαστον ἐν τῷ κόσμῳ θεωρουμιξ⁴
νων διά τινος τεταγμένου τε καὶ ἀπαραϐάτου ῥυθμοῦ
αὐτὴ ἑαυτῆς ἁπτομένη, καὶ τὴν τῶν μερῶν πρὸς τὸ
ὅλον εὐαρμοστίαν ἐργαζομένη, τὴν παναρμόνιον ταύ-
την ἐν τῷ παντὶ μουσουργεῖ μελῳδίαν, ἧς ἀκροατὴς
ὁ νοῦς γίνεται, κατ’ οὐδὲν τῇ ἁκοῇ ταύτῃ συγχρώμε-
νος, ἀλλ’ ὑπερκύπτων τὰ τῆς σαρκὸς αἰσθητήρια καὶ
ἄνω γενόμενος, οὕτως ἐπαΐει τῆς τῶν οὐρανῶν ὑμν-
ῳδίας, Ὣς μοι δοκεῖ καὶ ὁ μέγας ἀκηκοέναι Δαϐὶδ
ὅτε διὰ τῆς θεωρουμένης αὐτοῖς τεχνικῆς τε καὶ
(’29) Μήποτε , ed.
νομίζειν εἶναι τῆς διδασκαλίας ταύτης τὸ δῶρον’
καὶ τὸν σκυθρωπῶς ἐκ περιστάσεως διακείμενον, δι’
αὑτὸν οἴεσθαι τὴν τοιαύτην τῆς γραφῆς χάριν δεδό-
σθαι. Ὀδοιποροῦντές τε πρὸς τούτοις καὶ θαλατ-
τεύοντες ἄνθρωποι, ἥ τισιν ἐπιδιφρίοις ἐργασίαις
προσασχολούμενοι, καὶ πάντες (28) ἁπαξαπλῶς ἐν
πᾶσιν ἐπιτηδεύμασιν ἄνδρες τε καὶ γυναῖκες, ἐν
ὑγεία τε καὶ ἀρρωστίᾳ, ζημίαν ποιοῦνται, τὸ μὴ διὰ
στόματος τὴν ὑψηλὴν ταύτην διδασκαλίαν φέρειν.
Ἤδη δὲ* καί τά cuni-ficta, καί αἱ γαμικαί φαιδρό-
τητες, ὡς μέρος εὐφροσύνης τὴν φιλοσοφίαν ταύτην
ἐν ταῖς θυμηδίαις παραλαμϐάνουσιν, ἵνα παρῶμεν
τὴν ἔνθεον ἐν ταῖς παννυχίσι διὰ τούτων ὑμνῳδίαν,
καὶ τῶν ἐκκλησιῶν ἐσπουδασμένην ἐν τούτοις φιλο-
σοφίαν.
Τίς οὖν ἡ ἐπίνοια τῆς ἀφράστου ταύτης καὶ θείας
ἡδονῆς, ἢν κατέχεε τῶν διδαγμάτων ὁ μέγας Δαὸἰδ,
διὰ ἧς οὕτω γέγονεν εὐπαράδεκτον τῇ φύσει τῶν
ἀνθρώπων τὸ μάθημα; πρόχειρον μὲν ἴσως παντὶ
εἰπεῖν τὴν αἰτίαν, καθ’ ἣν ὲν ἡδονῇ τὴν ὲν τούτοις
μελέτην ποιούμεθα· τὸ γὰρ μελῳδεῖν τὰ ῥήματα, εἴ-
ποι τις ἂν αἴτιον εἷναι τοῦ μεθ’ ἡδονῆς περὶ τούτων
διεξιέναι. Ἐγὼ δὲ κᾶν ἀληθὲςῇ τοῦτο, φημί δεῖν μὴ
παριδεῖν ἀθεώρητον. Ἕοικε γὰρ μεῖζόν τι, ἦ κατᾶ
τὴν τῶν πολλῶν διάνοιαν ὑποσημαίνειν, ἡ διὰ τῆς
μελῳδίας φιλοσοφία. Τί οὖν ὲστιν ὃ φημί; Ἤκουσά
τινος τῶν σοφῶν τὸν περὶ τῆς φύσεως ἡμῶν διεξιόν· ’
τος λόγον, ὅτι μικρός τις κόσμος ἐστὶν ὁ ἅνθρωπος,
πάντα ἔχων ὲν ἑαυτῷ τὰ τοῦ μεγάλου κόσμου. Ἦ δὲ
τοῦ παντὸς διακόσμησις, ἁρμονία τίς ἐστι μουσικὴ
πολυειδῶς καὶ ποικίλως κατά τινα τάξιν καὶ ῥυθμὸν
πρὸς ἑαυτὴν ἡρμοσμένη, καὶ ἑαυτῇ συνᾴδουσα, καὶ
μηδέποτε (9.9) τῆς συμφωνίας ταύτης διασπωμένη,
,εἰ καὶ πολλή τις ἐν τοῖς καθ’ ἕκαστον ὴ τῶν ὄντων
διαφορὰ θεωρεῖται. Οῗον γὰρ ἐπὶ τοῦ. πλήκτρου γίνε-
ται τοῦ τεχνικῶς ἁπτομένου τῶν τόνων, καὶ τὸ μέλος
ἐν τῇ ποικιλίᾳ τῶν φθόγγων προάγοντος, ὡς εἴγε
D μονοειδής τις ὲν πᾶσιν ὁ φθόγγος ἦν, οὐδ’ ἂν συνέστη
πάντως τὸ μέλος· οὕτως καὶ ἡ τοῦ παντὸς κρᾶσις ἐν
ποικίλοις τῶν καθ’ ἕκαστον ἐν τῷ κόσμῳ θεωρουμιξ⁴
νων διά τινος τεταγμένου τε καὶ ἀπαραϐάτου ῥυθμοῦ
αὐτὴ ἑαυτῆς ἁπτομένη, καὶ τὴν τῶν μερῶν πρὸς τὸ
ὅλον εὐαρμοστίαν ἐργαζομένη, τὴν παναρμόνιον ταύ-
την ἐν τῷ παντὶ μουσουργεῖ μελῳδίαν, ἧς ἀκροατὴς
ὁ νοῦς γίνεται, κατ’ οὐδὲν τῇ ἁκοῇ ταύτῃ συγχρώμε-
νος, ἀλλ’ ὑπερκύπτων τὰ τῆς σαρκὸς αἰσθητήρια καὶ
ἄνω γενόμενος, οὕτως ἐπαΐει τῆς τῶν οὐρανῶν ὑμν-
ῳδίας, Ὣς μοι δοκεῖ καὶ ὁ μέγας ἀκηκοέναι Δαϐὶδ
ὅτε διὰ τῆς θεωρουμένης αὐτοῖς τεχνικῆς τε καὶ
(’29) Μήποτε , ed.