PG 44, col. 629
καὶ ἡμᾶς εἰπεῖν, ὅταν ἔξω τοῦ παραλίου τούτου τό-
που γενώμεθα, περ). ὃν ἡ ψάμμος ἐστὶν, ὴ ὑπὸ τῆς
τοῦ βίου θαλάσσης ὲκπτυομένη , καὶ πάντων χωρι-
σθῶμεν τῶν περικτυπούντων ἡμᾶς καὶ καταϐομ-
ϐούντων κυμάτων, ὲκ τῆς νοηθείσης θαλάσσης μόνην
τὴν μνήμην τῶν ὧδε σπουδασθέντων ἐπαγόμενοι λέ-
γομεν τὸ, ι Ματαιὸτης ματαιοτήτων, καὶ τὰ πάντα ’
ματαιότης, καὶ οὔτις περισσεία τῷ ἀνθρώπῳ ᾧ
μοχθεῖ ὑπὸ τὸν ἥλιον. › υῦτως γὰρ, κατά γε τὸν
ὲμὸν λόγον, πάσης ἐστὶ ψυχῆςιοῦτος ὁ λόγος, ὅταν
γυ μνωθείσα τῶν τῇδε πρὸς τὸν ἐλπιζόμενον μετοι
σθῇ βίον. Εῖτε γάρ τι τῶν ὑψηλοτέρων ὲν τῇ ζωῇ
ταύτῃ κατώρθωσε, κατηγορεῖ τούτου ὲν ἦν, τῇ
πρὸς τὸ εὑρεθὲν συγκρίσει, τὸ παρελθόν τι ἀτιμάο
ζουσα, εἴτε καὶ προσπαθῶς περί τὴν ὓλην διατεθεῖσα,
ῖδοι τὰ ἀπροσδόκητα, καί¹ τῇ πείρᾳ μάθοι τῶν σπου-
δασθέντων περὶ τὸν βίον αὑτῇ τὸ ἀνόνητον ’ τότε
θρηνοῦσα τὴν φωνὴν ταύτην προοίσεται , οἷα δὴ
ποιοῦμεν ὲκ μεταμελείας οί ἄνθρωποι, τὰς ἀϐουλίας
ἑαυτῶν ἐν τοῖς ὀλοφυρμοῖς διηγούμενοι, τὸ,‹Ματαιό-
της ματαιοτήτων ,ικαὶ τὰ λειπόμενα. ιΠάντες οί
λόγοι, › φησιν, ι ἐγκοποι, καὶ οὺ δυνήσεται ἀνὴρ τοῦ
λαλεῖν. ι Καὶ μὴν, οὐδὲν ὲκ τοῦ προχείρου νομίζεται
τοῦ λαλεῖν εὐκολώτερον. Τίς γάρ ἐστι κόπος τῷ λα-
λοῦντι ὃ τις βούλεται; ’Υγρὰ ἡ γλῶσσα καὶ εὔστρο-
φος, καὶ ὃτιπεργὲθέλοι ῥημάτων εἶδος ἀπόνως C
ἑαυτὴν σχηματίζου σα ο ἀκώλυτος ἡ ὁλκὴ τοῦ ἀερίου
πνεύματος, ᾧ συγκεχρημένη τοὺς φθόγγους ὲργάζετακιο
ἄλυπος ταῖς παρειαῖς ὴ ὑπουργία, καὶ τοῖς χείλεσιν
ἅμα ἡ πρὸς τὴνὲκφώνησιν τοῦ λεγομένου συνεργεια.
Τίνα οὖν ἐνορᾷ τῷ λόγῳ τὸν ὶόπον; Οὐ γὰρ γῆν
σκάπτοντες, πέτρας ἀνακυλίοντες, ἢ ἐπὶ τῶν ὤμων
ἀχθοφοροῦντες, ἢ ἄλλο τι τῶν ὲπιπόνωνκατεργαζὸ-
μενοι, τὸν λόγον διεξοδεύομεν ο ἀλλὰ τὸ συστὰν ἐν
ἡμῖν νόημα διὰ φωνῆς ἐκκαλυφθὲν, λόγος ἐγένετο.
Ἀλλ’ ἐπειδὴ ό τοιοῦτος λόγος κόπον οὐκ ἔχει, νοητέον
ἄν εἴη τίνες οί κοπιῶντες λόγοι, οἷς οὐ δυνήσεται
ἀνὴρ τοῦ λαλεῖν. ι Οἱ πρεσϐύτεροι, ι φησι, ι διπλῆς
τιμῆς ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ὲν λόγῳ. ι
Πρεσϐύτερος, κατά τὴν συνήθειαν, ὁ ἐκϐὰς ι
ἄτακτον ἡλικίαν καὶ ἐν γηρεᾷ καταστάσει γενόμενος
λέγεται, ὡς εῖ γέ τις ἀστατοίη τῷ λογισμῷ, καὶ ἐν
ἀταξίᾳ τὸν βίον ἔχοι, οὔπω πρεσϐύτερος ὁ τοιοῦτος,
κᾶν ὲν πολιᾷ τύχοι φαινόμενος, ἀλλ’ ἔτι ἀνήρ. Οὐκ-
οὖν οί λόγοι οῖ γε άληθῶς λόγοι, οί πρὸς τὸ ψυχωη
φελές τε καὶ χρήσιμον τῶν ἀνθρώπων γινόμενοι, οὗτοι
πλήρεις ἱδρώτων εἰσὶ καὶ πόνων,”,καὶ πολὺν ἐπάγονς
ται κόπον, ἵνα γένωνται λόγοι. ι ’Ίῖδν γὰρ κοπιῶντα
γεωργὸν δεῖ πρῶτον τὸν καρπὸν ἀπολαμϐάνεινη
φησὶν ὁ τῶν τοιούτων λόγων τεχνίτης, ὠς δέον μὴ
ῥῆμα νοεῖσθαι τὸν λόγον, ἀλλὰ τὴν ὲν τοῖς ἔργοις
⁵⁸ ι Timoth. v, l7.
που γενώμεθα, περ). ὃν ἡ ψάμμος ἐστὶν, ὴ ὑπὸ τῆς
τοῦ βίου θαλάσσης ὲκπτυομένη , καὶ πάντων χωρι-
σθῶμεν τῶν περικτυπούντων ἡμᾶς καὶ καταϐομ-
ϐούντων κυμάτων, ὲκ τῆς νοηθείσης θαλάσσης μόνην
τὴν μνήμην τῶν ὧδε σπουδασθέντων ἐπαγόμενοι λέ-
γομεν τὸ, ι Ματαιὸτης ματαιοτήτων, καὶ τὰ πάντα ’
ματαιότης, καὶ οὔτις περισσεία τῷ ἀνθρώπῳ ᾧ
μοχθεῖ ὑπὸ τὸν ἥλιον. › υῦτως γὰρ, κατά γε τὸν
ὲμὸν λόγον, πάσης ἐστὶ ψυχῆςιοῦτος ὁ λόγος, ὅταν
γυ μνωθείσα τῶν τῇδε πρὸς τὸν ἐλπιζόμενον μετοι
σθῇ βίον. Εῖτε γάρ τι τῶν ὑψηλοτέρων ὲν τῇ ζωῇ
ταύτῃ κατώρθωσε, κατηγορεῖ τούτου ὲν ἦν, τῇ
πρὸς τὸ εὑρεθὲν συγκρίσει, τὸ παρελθόν τι ἀτιμάο
ζουσα, εἴτε καὶ προσπαθῶς περί τὴν ὓλην διατεθεῖσα,
ῖδοι τὰ ἀπροσδόκητα, καί¹ τῇ πείρᾳ μάθοι τῶν σπου-
δασθέντων περὶ τὸν βίον αὑτῇ τὸ ἀνόνητον ’ τότε
θρηνοῦσα τὴν φωνὴν ταύτην προοίσεται , οἷα δὴ
ποιοῦμεν ὲκ μεταμελείας οί ἄνθρωποι, τὰς ἀϐουλίας
ἑαυτῶν ἐν τοῖς ὀλοφυρμοῖς διηγούμενοι, τὸ,‹Ματαιό-
της ματαιοτήτων ,ικαὶ τὰ λειπόμενα. ιΠάντες οί
λόγοι, › φησιν, ι ἐγκοποι, καὶ οὺ δυνήσεται ἀνὴρ τοῦ
λαλεῖν. ι Καὶ μὴν, οὐδὲν ὲκ τοῦ προχείρου νομίζεται
τοῦ λαλεῖν εὐκολώτερον. Τίς γάρ ἐστι κόπος τῷ λα-
λοῦντι ὃ τις βούλεται; ’Υγρὰ ἡ γλῶσσα καὶ εὔστρο-
φος, καὶ ὃτιπεργὲθέλοι ῥημάτων εἶδος ἀπόνως C
ἑαυτὴν σχηματίζου σα ο ἀκώλυτος ἡ ὁλκὴ τοῦ ἀερίου
πνεύματος, ᾧ συγκεχρημένη τοὺς φθόγγους ὲργάζετακιο
ἄλυπος ταῖς παρειαῖς ὴ ὑπουργία, καὶ τοῖς χείλεσιν
ἅμα ἡ πρὸς τὴνὲκφώνησιν τοῦ λεγομένου συνεργεια.
Τίνα οὖν ἐνορᾷ τῷ λόγῳ τὸν ὶόπον; Οὐ γὰρ γῆν
σκάπτοντες, πέτρας ἀνακυλίοντες, ἢ ἐπὶ τῶν ὤμων
ἀχθοφοροῦντες, ἢ ἄλλο τι τῶν ὲπιπόνωνκατεργαζὸ-
μενοι, τὸν λόγον διεξοδεύομεν ο ἀλλὰ τὸ συστὰν ἐν
ἡμῖν νόημα διὰ φωνῆς ἐκκαλυφθὲν, λόγος ἐγένετο.
Ἀλλ’ ἐπειδὴ ό τοιοῦτος λόγος κόπον οὐκ ἔχει, νοητέον
ἄν εἴη τίνες οί κοπιῶντες λόγοι, οἷς οὐ δυνήσεται
ἀνὴρ τοῦ λαλεῖν. ι Οἱ πρεσϐύτεροι, ι φησι, ι διπλῆς
τιμῆς ἀξιούσθωσαν, μάλιστα οἱ κοπιῶντες ὲν λόγῳ. ι
Πρεσϐύτερος, κατά τὴν συνήθειαν, ὁ ἐκϐὰς ι
ἄτακτον ἡλικίαν καὶ ἐν γηρεᾷ καταστάσει γενόμενος
λέγεται, ὡς εῖ γέ τις ἀστατοίη τῷ λογισμῷ, καὶ ἐν
ἀταξίᾳ τὸν βίον ἔχοι, οὔπω πρεσϐύτερος ὁ τοιοῦτος,
κᾶν ὲν πολιᾷ τύχοι φαινόμενος, ἀλλ’ ἔτι ἀνήρ. Οὐκ-
οὖν οί λόγοι οῖ γε άληθῶς λόγοι, οί πρὸς τὸ ψυχωη
φελές τε καὶ χρήσιμον τῶν ἀνθρώπων γινόμενοι, οὗτοι
πλήρεις ἱδρώτων εἰσὶ καὶ πόνων,”,καὶ πολὺν ἐπάγονς
ται κόπον, ἵνα γένωνται λόγοι. ι ’Ίῖδν γὰρ κοπιῶντα
γεωργὸν δεῖ πρῶτον τὸν καρπὸν ἀπολαμϐάνεινη
φησὶν ὁ τῶν τοιούτων λόγων τεχνίτης, ὠς δέον μὴ
ῥῆμα νοεῖσθαι τὸν λόγον, ἀλλὰ τὴν ὲν τοῖς ἔργοις
⁵⁸ ι Timoth. v, l7.