PG 45, col. 129
In inglese: On 'Not Three Gods.' 1
ματος⁸ ἀλλ’ εὑρίσκομεν ὅτι ἡ προεπινοουμένη ταύτης
δύναμις, ἦ τίς ἐστιν ὁ μονογενὴς Θεὸς, πάντα ποιεῖ,
οὗ χωρὶς οὐδὲν είς γένεσιν τῶν ὄντων ἔρχεται · ἀλλά
καὶ αὐτὴ πάλιν τῶν ἀγαθῶν ή πηγὴ, ἐκ τοῦ πατρικοῦ
βουλήματος ἀφορμᾶται.
Ei δὴ πᾶν ἀγαθὸν πρᾶγμα καὶ ὄνομα , τῆς ἀνάρ-
χου δυνάμεως τε καὶ βουλῆς ἐξημμένον ἐν τῇ δυνάμει
τοῦ [Ινεύματος διὰ τοῦ μονογενοῦς Θεοῦ ἀχρόνως καὶ
ἀδιαστὶτως είς τελείωσιν ἄγεται, οὐδεμιᾶς παρατά-
σεως ἐν τῇ τοῦ θείου βουλήματος κινήσει ἀπὸ τοῦ
Πατρός διὰ τοῦ Ῡίοῦ , ἐπὶ τὺ Πνεῦμα γινομένης ἢ
νοουμένης θ ἓν δέ τῶν ἀγαθῶν ὀνομάτων τε καὶ νοη-
μάτων καὶ ἡ θεότης ' οὐκ ἂν εἰκότως εἰς πλῆθος τὸ
’όνομα διαχέοιτο, τῆς κατά τὴν ἐνέργειαν ἐνότητος
κωλυούσης τὴν πληθυντικὴν ἀρίθμησιν. Καὶ ὥσπερ
εἶςό Σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν,
ὑπὸ τοῦ ΡΑποστόλου ὠνόμασται, καὶ οὐδεὶς ἐκ τῆς
φωνῆς ταύτης ἢ τὸν Υίὺν λέγει μὴ σώζειν τοὺς πισ·
τεύοντας, ἦ δίχα τοῦ Πνεύματος τὴν σωτηρίαν τοῖς
μετέχουσι γίνεσθαισ ἀλλὰ γίνεται πάντων Σωτὴρ ό
ἐπὶ πάντων Θεὸς, ἐνεργοῦντος τοῦ Υίοῦ τὴν σωτη-
ρίαν ἐν τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι, καὶ οὐδὲν μᾶλλον
διὰ τοῦτο τρεῖς σωτῆρες ὑπὸ τῆς Γραφῆς ὀνομάζον-
ται, εἰ καὶ ὁμολογεῖται παρὰ τῆς ἁγίας Τριάδος ἡ “⁴
σωτηρία* οὕτως οὐδὲ τρεῖς θεοὶ κατά τὴν ἀποδεδο-
μένην τῆς θεότητος σημασίαν, κᾶν ἐφαρμόζει ή
τοιαύτη κλῆσις τῇ ἁγίᾳ Τριάδι. Μάχεσθαι δὲ πρὸς
τοὺς ἀντιλέγοντας , μὴ δεῖν ἐνέργειαν νοεῖν τὴν θεό-
τητα, οὐ πάνυ τι τῶν ἀναγκαίων μοι δοκεῖ, ὼς πρὸς
τὴν παροῦσαν τοῦ λόγου κατασκευήν. Ἡμεῖς μὲν γὰρ
ἀόριστονκαὶ ἀπερίληπτον τὴν θείαν φύσιν εῖναι πι-
στεύοντες,οῦδε μίαν αὐτῆς ἐπινοοῦμεν περίληψιν, ἀλλὰ
κατά πάντα τρόπον ἐν ἀπειρίᾳ νοεῖσθαι τὴν φύσιν
διοριζόμεθα. Τὸ δὲ καθόλου ἄπειρον, οὐ τινὶ μὲν ὀρί-
ζεται, τινὶ δέ οὐχί ο ἀλλά κατά πάντα λόγον ἐκφεύ-
γει τὸν ὅρον ή ἀπειρία. Οὐκοῦν τὸ ἐκτὸς ὅρου, οὐδὲ
ὀνόματι πάντως ὁρίζεται. Ὠς ἂν οὖν διαμένοι , ἐπὶ
τῆς θείας φύσεως τοῦ ἀορίστου ή ἔννοια, ὑπὲρ πᾶν
όνομά φαμεν εἶναι τὸ θεῖον, ἡ δὲ θεότης ἒν τῶν ὀνο-
μάτων ἐστίν. Οὐκοῦν ού δύναται τὸ αὐτὸ καὶ ὄνομα
εἶναι, καὶ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα νομίζεσθαι.
in divina natura indefiniti intellectus, super omne nomen dicimus esse divinum nomen ε· at deitas
unum de nominibus est. Non potest igitur idem nomen et esse, et super omne nomen esse existimari.
Πλὴν εἰ τοῦτο τοῖς ἐναντίοις ἀρέσκοι, μὴ ἐνεργείας
ἀλλά φύσεως εἶναι τὴν σημασίαν, ἐπαναδραμούμεθα
1:92;; τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον, ὅτι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα
ἡμαρτημένως ὴ συνήθεια είς πλήθους σημασίαν ἄγει,
οὔτε μειώσεως, οὔτε αὐξήσεως κατά τὸν ἀληθῆ λόγον
προσγινομένης τῇ φύσει, ὅταν ἐν πλείοσιν ἢ ἐλάττοσι
⁸ 1 Cor. xu, Η. ⁹ ι Tim. ιν, lo.
δύναμις, ἦ τίς ἐστιν ὁ μονογενὴς Θεὸς, πάντα ποιεῖ,
οὗ χωρὶς οὐδὲν είς γένεσιν τῶν ὄντων ἔρχεται · ἀλλά
καὶ αὐτὴ πάλιν τῶν ἀγαθῶν ή πηγὴ, ἐκ τοῦ πατρικοῦ
βουλήματος ἀφορμᾶται.
Ei δὴ πᾶν ἀγαθὸν πρᾶγμα καὶ ὄνομα , τῆς ἀνάρ-
χου δυνάμεως τε καὶ βουλῆς ἐξημμένον ἐν τῇ δυνάμει
τοῦ [Ινεύματος διὰ τοῦ μονογενοῦς Θεοῦ ἀχρόνως καὶ
ἀδιαστὶτως είς τελείωσιν ἄγεται, οὐδεμιᾶς παρατά-
σεως ἐν τῇ τοῦ θείου βουλήματος κινήσει ἀπὸ τοῦ
Πατρός διὰ τοῦ Ῡίοῦ , ἐπὶ τὺ Πνεῦμα γινομένης ἢ
νοουμένης θ ἓν δέ τῶν ἀγαθῶν ὀνομάτων τε καὶ νοη-
μάτων καὶ ἡ θεότης ' οὐκ ἂν εἰκότως εἰς πλῆθος τὸ
’όνομα διαχέοιτο, τῆς κατά τὴν ἐνέργειαν ἐνότητος
κωλυούσης τὴν πληθυντικὴν ἀρίθμησιν. Καὶ ὥσπερ
εἶςό Σωτὴρ πάντων ἀνθρώπων, μάλιστα πιστῶν,
ὑπὸ τοῦ ΡΑποστόλου ὠνόμασται, καὶ οὐδεὶς ἐκ τῆς
φωνῆς ταύτης ἢ τὸν Υίὺν λέγει μὴ σώζειν τοὺς πισ·
τεύοντας, ἦ δίχα τοῦ Πνεύματος τὴν σωτηρίαν τοῖς
μετέχουσι γίνεσθαισ ἀλλὰ γίνεται πάντων Σωτὴρ ό
ἐπὶ πάντων Θεὸς, ἐνεργοῦντος τοῦ Υίοῦ τὴν σωτη-
ρίαν ἐν τῇ τοῦ Πνεύματος χάριτι, καὶ οὐδὲν μᾶλλον
διὰ τοῦτο τρεῖς σωτῆρες ὑπὸ τῆς Γραφῆς ὀνομάζον-
ται, εἰ καὶ ὁμολογεῖται παρὰ τῆς ἁγίας Τριάδος ἡ “⁴
σωτηρία* οὕτως οὐδὲ τρεῖς θεοὶ κατά τὴν ἀποδεδο-
μένην τῆς θεότητος σημασίαν, κᾶν ἐφαρμόζει ή
τοιαύτη κλῆσις τῇ ἁγίᾳ Τριάδι. Μάχεσθαι δὲ πρὸς
τοὺς ἀντιλέγοντας , μὴ δεῖν ἐνέργειαν νοεῖν τὴν θεό-
τητα, οὐ πάνυ τι τῶν ἀναγκαίων μοι δοκεῖ, ὼς πρὸς
τὴν παροῦσαν τοῦ λόγου κατασκευήν. Ἡμεῖς μὲν γὰρ
ἀόριστονκαὶ ἀπερίληπτον τὴν θείαν φύσιν εῖναι πι-
στεύοντες,οῦδε μίαν αὐτῆς ἐπινοοῦμεν περίληψιν, ἀλλὰ
κατά πάντα τρόπον ἐν ἀπειρίᾳ νοεῖσθαι τὴν φύσιν
διοριζόμεθα. Τὸ δὲ καθόλου ἄπειρον, οὐ τινὶ μὲν ὀρί-
ζεται, τινὶ δέ οὐχί ο ἀλλά κατά πάντα λόγον ἐκφεύ-
γει τὸν ὅρον ή ἀπειρία. Οὐκοῦν τὸ ἐκτὸς ὅρου, οὐδὲ
ὀνόματι πάντως ὁρίζεται. Ὠς ἂν οὖν διαμένοι , ἐπὶ
τῆς θείας φύσεως τοῦ ἀορίστου ή ἔννοια, ὑπὲρ πᾶν
όνομά φαμεν εἶναι τὸ θεῖον, ἡ δὲ θεότης ἒν τῶν ὀνο-
μάτων ἐστίν. Οὐκοῦν ού δύναται τὸ αὐτὸ καὶ ὄνομα
εἶναι, καὶ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα νομίζεσθαι.
in divina natura indefiniti intellectus, super omne nomen dicimus esse divinum nomen ε· at deitas
unum de nominibus est. Non potest igitur idem nomen et esse, et super omne nomen esse existimari.
Πλὴν εἰ τοῦτο τοῖς ἐναντίοις ἀρέσκοι, μὴ ἐνεργείας
ἀλλά φύσεως εἶναι τὴν σημασίαν, ἐπαναδραμούμεθα
1:92;; τὸν ἐξ ἀρχῆς λόγον, ὅτι τὸ τῆς φύσεως ὄνομα
ἡμαρτημένως ὴ συνήθεια είς πλήθους σημασίαν ἄγει,
οὔτε μειώσεως, οὔτε αὐξήσεως κατά τὸν ἀληθῆ λόγον
προσγινομένης τῇ φύσει, ὅταν ἐν πλείοσιν ἢ ἐλάττοσι
⁸ 1 Cor. xu, Η. ⁹ ι Tim. ιν, lo.