PG 76, col. 1085
τοῦ Δημιουργοῦ. Ἐν παντὶ γὰρ καλῷ τὸ Θεῖον, καὶ
αὐτὸ πηγὴ καὶ ῥίζα καὶ γένεσις ἀπάσης ἀρετῆς.
Ἡκει δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἐκεῖθεν τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν
κατά τε τὴν ἐξ ἀρετῶνἰδέανδιαμορφούμεθα πρὸς Θεὸν,
ἔνεστι δὲ τοῦτο καὶ τοῖς ἀγίοις ἀγγέλοις, καὶ ἀσυγκρί-
τως ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐκ ἀμήχανον ἐννοεῖν ὅτι καὶ πᾶσα
κτίσις λογικὴ διʼ ἀγιασμοῦ καὶ δικαιοσύνης, καὶ διὰ
πάσης ἀρετῆς μορφοῦται πρὸς Θεόν. Εἰ γὰρ ἡμῖν
τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς τὸ θεῖον καὶ ὑπερκόσμιον ἐμπρέπει
κάλλος, πῶς οὐ μᾶλλον ταῖς ἄνω δυνάμεσι λογικαῖς,
αἶς ἐπαναπαύεται Θεός; Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ θεῖον
αὐτοῦ τὸν οὐρανὸν ὀνομάζουσιν αἱ θεῖαι Εραφαl.
tudn quadrat: quo pacto non magis supernis illis rationalibus potestatibus,in quibus acquiescit Deus?
Idrirco enim divinum etiam ipsius colum sacra Scriptura vocat.
sEaεΛ. Ε.
Dρός τοὺς λέγοντας, ὅει τό μέν, « κατʼ εἰκόνα, »
ἐλάβομεν κτισθέντες εὐθύς· τὸ δὲ, « κατʼ ὀμοίω-
σιιν, » οὐδαμῶς· τετήρηται δὲ παρʼ ἡμῖν εἰς
αlῶνα τόν μέλλοστα. Διό γέγραπται· « θταν
d Χριστὸς ρανερωθῇ, δμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα. »
Καὶ πάλιν εἴρηται· « Ποιήσωμεν τὸν ἄνθρωπον
κατʼ εlκόνα ἡμετέραν καὶ καβʼ ὀμοίωσιν· » καὶ
μμετὰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου δημιουργίαν εἰρπταιι·
« Ἐποίησεν ὁ Θεὸς τόν ἄνθρωπον, κατʼ εἰ-
κόνα αὐτοῦ ἐποίησεν αὐτό»·· » σιιωπτήσας ἐσ-
ταῦθα τὸ, « καʼ ὀμοίωαιν, » ἴνα δείξη μήπω
δεδέχθαι τοῦτο ἡμᾶc, τετηρῆσθαι δὲ ἡμῖν ἐν
τῇ μαεαρίᾳ ἐκεῖνῃ ζωῇ.
Εἰ μὲν ἔτερόν φασιν εἶναι τὸ, κατʼ εἰκόνα, καὶ
καʼ ὀμοίωσιν, τὴν διαφορὰν διδασκέτωσαν. Διακεί-
μεθα γὰρ ἡμεῖς, ὡς οὐδὲν ἔτερον ὸ, κατʼ εlκdε
δηλοῖ, πλὴν ὅτι, καδʼ ὀμοίωσιν, καὶ ὀμοίως τὸ, καʼ
ὀμοίωσιν, τῷ, κατʼ εἰκόνα. Τὴν δέ γε πρὸς Θεὸν
ὁμοίωσιν ἐλάχομεν ἐν πρώτῃ κατασκευῇ, καὶ ἐσμὲν
εἰκονισμὸς Θεοῦ. Δεκτικὴ γὰρ, ὡς ἔφην, ἡ τοῦ ἀν-
θρώπου κατασκευὴ, μᾶλλον δὲ φύσις, καὶ ἀγαθότη-
τος καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀγιασμοῦ, καὶ τὴν ἐν τούτοις
ἔφεσιν ἐγκαταβεβλημένην ἔχει παρὰ Θεοῦ. Καὶ τοῦτο
ἔστιν ἰδεῖν ἐντεῦθεν· καὶ γὰρ ἐκτροπὴ γέγονε τῇ ἀν-
θρώπου διανοίᾳ, καὶ οὐκ ἀπό γε τῶν φαὐλων εἰς τὸ
ἀγαθὸν, ἀλλʼ ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ πρὸς τὸ φαῦλον. Πρῶτον
οὗν ἐκεῖνο χρὴ προῦποκεῖσθαι, δ δὴ καὶ ἀφέντες ἐκ-
τετράμμεθα. Ὁτι γὰρ ἐνεσπάρη τῇ τοῦ ἀνθρώπου
ψυχῇ ἐκ πρώτης κατασκευῆς παντὸς ἀγαθοῦ ἔφεσίς
τε καὶ προθυμία, καὶ γνῶσις, σαφηνιεῖ λέγων ὁ
πάνσοφος Παῦλος· « Ὁταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον
ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῇ, οὗτοι νόμον μὴ
ἔχοντες, ἐαυτοῖς εἰσι νόμος, οἶτινες ἐνδείκνυνται τὸ
ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν,
συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως. » Εἱ δὲ
καὶ τοῖς ἔθνεσι τοῖς ἔξω νόμου, φυσικῶς ἔνεστι τὸ
εἰδέναι νόμον, ἤτοι τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, δῆλον
ἔσται παντί τῳ λοιπὸν, ὅτι δικαία καὶ ἀγαθὴ γέγονεν
ἐν ἀρχαῖς ἡ ἀνθρώπου φύσις, καὶ εἰς τοῦτο παρὰ
Θεοῦ παρήχθη, φοροῦσα μόρφωσιν τὴν αὐτοῦ καὶ
εἰκόνα τῆς ἀγαθότητος. Καὶ γὰρ ἦυ ἅγιος ὁ πρῶτος
χρόνος τῆς ἀνθρώπου ζωῆς· παρεισβαλούσης δὲ τῆς
ἀμαρτίας, οἱ τῆς πρὸς Θεὸν ὀμοιώσεως χαρακτῆρες
υὐκ ἔτι λαμπροὶ μεμενήκασι ἐν ἡμῖν. Ἐπειδὴ δὲ
s IJoan. mm, 2. Gen. I, 26. (Pd. 2. r IRum. n, 14, 1.
αὐτὸ πηγὴ καὶ ῥίζα καὶ γένεσις ἀπάσης ἀρετῆς.
Ἡκει δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἐκεῖθεν τὰ ἀγαθά. Εἰ τοίνυν
κατά τε τὴν ἐξ ἀρετῶνἰδέανδιαμορφούμεθα πρὸς Θεὸν,
ἔνεστι δὲ τοῦτο καὶ τοῖς ἀγίοις ἀγγέλοις, καὶ ἀσυγκρί-
τως ὑπὲρ ἡμᾶς· οὐκ ἀμήχανον ἐννοεῖν ὅτι καὶ πᾶσα
κτίσις λογικὴ διʼ ἀγιασμοῦ καὶ δικαιοσύνης, καὶ διὰ
πάσης ἀρετῆς μορφοῦται πρὸς Θεόν. Εἰ γὰρ ἡμῖν
τοῖς ἐπὶ τῆς γῆς τὸ θεῖον καὶ ὑπερκόσμιον ἐμπρέπει
κάλλος, πῶς οὐ μᾶλλον ταῖς ἄνω δυνάμεσι λογικαῖς,
αἶς ἐπαναπαύεται Θεός; Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ θεῖον
αὐτοῦ τὸν οὐρανὸν ὀνομάζουσιν αἱ θεῖαι Εραφαl.
tudn quadrat: quo pacto non magis supernis illis rationalibus potestatibus,in quibus acquiescit Deus?
Idrirco enim divinum etiam ipsius colum sacra Scriptura vocat.
sEaεΛ. Ε.
Dρός τοὺς λέγοντας, ὅει τό μέν, « κατʼ εἰκόνα, »
ἐλάβομεν κτισθέντες εὐθύς· τὸ δὲ, « κατʼ ὀμοίω-
σιιν, » οὐδαμῶς· τετήρηται δὲ παρʼ ἡμῖν εἰς
αlῶνα τόν μέλλοστα. Διό γέγραπται· « θταν
d Χριστὸς ρανερωθῇ, δμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα. »
Καὶ πάλιν εἴρηται· « Ποιήσωμεν τὸν ἄνθρωπον
κατʼ εlκόνα ἡμετέραν καὶ καβʼ ὀμοίωσιν· » καὶ
μμετὰ τὴν τοῦ ἀνθρώπου δημιουργίαν εἰρπταιι·
« Ἐποίησεν ὁ Θεὸς τόν ἄνθρωπον, κατʼ εἰ-
κόνα αὐτοῦ ἐποίησεν αὐτό»·· » σιιωπτήσας ἐσ-
ταῦθα τὸ, « καʼ ὀμοίωαιν, » ἴνα δείξη μήπω
δεδέχθαι τοῦτο ἡμᾶc, τετηρῆσθαι δὲ ἡμῖν ἐν
τῇ μαεαρίᾳ ἐκεῖνῃ ζωῇ.
Εἰ μὲν ἔτερόν φασιν εἶναι τὸ, κατʼ εἰκόνα, καὶ
καʼ ὀμοίωσιν, τὴν διαφορὰν διδασκέτωσαν. Διακεί-
μεθα γὰρ ἡμεῖς, ὡς οὐδὲν ἔτερον ὸ, κατʼ εlκdε
δηλοῖ, πλὴν ὅτι, καδʼ ὀμοίωσιν, καὶ ὀμοίως τὸ, καʼ
ὀμοίωσιν, τῷ, κατʼ εἰκόνα. Τὴν δέ γε πρὸς Θεὸν
ὁμοίωσιν ἐλάχομεν ἐν πρώτῃ κατασκευῇ, καὶ ἐσμὲν
εἰκονισμὸς Θεοῦ. Δεκτικὴ γὰρ, ὡς ἔφην, ἡ τοῦ ἀν-
θρώπου κατασκευὴ, μᾶλλον δὲ φύσις, καὶ ἀγαθότη-
τος καὶ δικαιοσύνης καὶ ἀγιασμοῦ, καὶ τὴν ἐν τούτοις
ἔφεσιν ἐγκαταβεβλημένην ἔχει παρὰ Θεοῦ. Καὶ τοῦτο
ἔστιν ἰδεῖν ἐντεῦθεν· καὶ γὰρ ἐκτροπὴ γέγονε τῇ ἀν-
θρώπου διανοίᾳ, καὶ οὐκ ἀπό γε τῶν φαὐλων εἰς τὸ
ἀγαθὸν, ἀλλʼ ἐκ τοῦ ἀγαθοῦ πρὸς τὸ φαῦλον. Πρῶτον
οὗν ἐκεῖνο χρὴ προῦποκεῖσθαι, δ δὴ καὶ ἀφέντες ἐκ-
τετράμμεθα. Ὁτι γὰρ ἐνεσπάρη τῇ τοῦ ἀνθρώπου
ψυχῇ ἐκ πρώτης κατασκευῆς παντὸς ἀγαθοῦ ἔφεσίς
τε καὶ προθυμία, καὶ γνῶσις, σαφηνιεῖ λέγων ὁ
πάνσοφος Παῦλος· « Ὁταν γὰρ ἔθνη τὰ μὴ νόμον
ἔχοντα φύσει τὰ τοῦ νόμου ποιῇ, οὗτοι νόμον μὴ
ἔχοντες, ἐαυτοῖς εἰσι νόμος, οἶτινες ἐνδείκνυνται τὸ
ἔργον τοῦ νόμου γραπτὸν ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν,
συμμαρτυρούσης αὐτῶν τῆς συνειδήσεως. » Εἱ δὲ
καὶ τοῖς ἔθνεσι τοῖς ἔξω νόμου, φυσικῶς ἔνεστι τὸ
εἰδέναι νόμον, ἤτοι τὸν σκοπὸν τοῦ νομοθέτου, δῆλον
ἔσται παντί τῳ λοιπὸν, ὅτι δικαία καὶ ἀγαθὴ γέγονεν
ἐν ἀρχαῖς ἡ ἀνθρώπου φύσις, καὶ εἰς τοῦτο παρὰ
Θεοῦ παρήχθη, φοροῦσα μόρφωσιν τὴν αὐτοῦ καὶ
εἰκόνα τῆς ἀγαθότητος. Καὶ γὰρ ἦυ ἅγιος ὁ πρῶτος
χρόνος τῆς ἀνθρώπου ζωῆς· παρεισβαλούσης δὲ τῆς
ἀμαρτίας, οἱ τῆς πρὸς Θεὸν ὀμοιώσεως χαρακτῆρες
υὐκ ἔτι λαμπροὶ μεμενήκασι ἐν ἡμῖν. Ἐπειδὴ δὲ
s IJoan. mm, 2. Gen. I, 26. (Pd. 2. r IRum. n, 14, 1.