PG 95, col. 212
39. Nisi absquc intermedio facta fuit Verbi pro-Α λ. Εἰ οὐκ ἀμέσως ἰδία τοῦ Λόγου γέγονε ἡ ἀποῤ-
ῥήτως ἐνωθεῖσααὐτῷ σὰρξ, πῶς ἄν νοοῖτο ζωοποιός;
« Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
καταβὰς καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις φάγῃ
ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα καὶ ὁ
ἄρτος δὲ ὅν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν, ἢν ἐγὼ
δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. » Εἰ μὲν μὴ παρὰ
τοῦ κατεληλυθότος αὐτῷ ταῦτα ἔλεγε, εἴποιμεν ἂν
ὡς ἐξ ἀνθρώπου ὸ υἱοθετηθέντος λέγεσθαι. Ἐπειδὴ
δέ φησιν, « Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν,ὁ ἐκ τοῦ οὐ-
ρανοῦ καταβὰς, » πῶς ἡ σὰρξ αὐτοῦ ἑτέρου ἄν εἴηη
παρʼ αὐτόν; Εἰ δὲ καὶ γέγραπται· « Ἀμὴν λέγω
ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀν-
θρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἶμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν
habebitis vitam in vobis ʼ¹; » eumdem tamen Dei, ἐν ἐαυτοῖς· » συνίεμεν ὡς εἶς ἐστιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ
et hominis Pilium intelligimus : illud quidem, ἀεὶ Υἱὸς ἀνθρώπου· τὸ μὲν ὦν ἀῖδίως, ὡς Θεὸς, τὸ
δὲ γενόμενος ἐπʼ ἐσχάτων, ὡς ἐνανθρωπήσας. Ἐπεὶ
πῶς Υἱός τε ἀνθρώπου ἐστὶ, καὶ ἐξ οὐρανοῦ κατα-
βέβηκε;
μ. Ὁ μακάριος Παῦλος γράφων φησί· « Πάλαι ὁ
Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις,
ἐπʼ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τοέτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν
Τἱῷ.» Τρα ὡς υἱοθεσίας μὲν καὶ οἱ προφῆται ἠξιω-
μένοι, οὗτος δὲ Υἱὸς, ἐν ῷ ἐπʼ ἐσχάτων ἡμῖν ὁ Θεὸς
λελάληκεν, οὐ θετὸς υἰὸς, δλὶὰ φύσει· διὸ καὶ διήρη-
ται ἐκ τῶν προφητῶν. Καὶ δῆλον· φησὶ γὰρ, «0ν
ἔθηκε κληρονόμον πάντων, διʼ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας
ἐποίησε. » Πῶς κληρονόμος πάντων γίνεται, ὁ διʼ οὗ
hæres universorum is per quem fecit sæcula, nisi τοὺς αἰῶνας ἐποίησε, εἰ μὴ Θεὸς εἴη καὶ ἄνθρωπος;
S66 ipse Deus et homo fuerit? qui, ut quideῳ ʼ ςαθὸ μὲν Θεὸς, ποιητής ἐστι τῶν αἰώνων· καθὸ δὲ
ἄνθρωπος, κληρονόμος καθίσταται· « Ὁς ὲν ἀπ-
αύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως
αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως
αὐτοῦ, καθαρισμὸν ποιησάμενος τῶν ἀμαρτιῶν,
ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς δυνάμεως ἐν ὑψηλοῖς· τοσούτῳ
κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτe-
ρον παρʼ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα.» θρα ὡς αὐ-
τός ἐστιν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς
πατρικῆς ὑποστάσεως, ὁ φέρων τὰ σύμπαντα ττῷ
ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, οὗτος κληρονόμος πάν-
των καθίσταται, καὶ τὸ τῶν ἀγγέλων ὑψηλότερεν
κεκληρονόμηκεν ὄνομα. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἀπαύγασμά
τέ ἐστι τῆς δόξης καὶ φέρει τὰ σύμπαντα καὶ κλη-
nisi quia et ipse idem, et Deus est, et factus esῖ ρ ρονόμος τῶν ἀπάντων καὶ τοῦ ὀνόματος καθίσταται,
homo? nnon enim ista dicuntur, ut de alio et alio, εἰ μὴ αὐτὸς Θεὸς ὦν καὶ γεγονὼς ἄνθρωτος; οὐ γὰρ
sed de uno ipsomet Dci jlia in quo novissime περὶ ἄλλου καὶ ἄλλου ταῦτα λέγεται· περὶ ἐνὸς δὲ
καὶ τοῦ αὐτοῦ τἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἐν ῷ ἡμῖν ἐπʼ ἐσχάτων
ἐλάλησεν.
41. Ad hæc omnia, quld magnum, quid novum, μα. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τί μέγα καὶ καινὸν καὶ
quid oecultum, quod generationibus non est agni- ἀπόκρυφον, ὁ ταῖς γενεαῖς οὐκ ἔγνορίσθης ἢ ποῖος
tum : aut quæ diritiæ ?⁶ ve quæ sapientia πλοῦτος, ἢ ποία ἀπῥῥητος σοφία, ἢ ποία ἀγάπης
abscondita: quæ denique charitatis exuberantia ⁶, ὑπερβολὴ, εἰ διʼ ἀνθρώπου σωτηρία γεγένηται; ἢ
Josn. X, 54. Hebr. , 1, 2. r Ipid. 2. ⁴ IPid. 3, ἐ.
VARLæ LECTONES.
u Vτte περὶ,τel ἐπʼ ἀνθρώπου de homineς ut Τurr. transtulit. 1 Τurrianus lcgisse videtur prima
verba Epist. ad Hebr. Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, posuit enim Mulifariam, inquit, multisque modis olimς
ῥήτως ἐνωθεῖσααὐτῷ σὰρξ, πῶς ἄν νοοῖτο ζωοποιός;
« Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν, ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ
καταβὰς καὶ ζωὴν διδοὺς τῷ κόσμῳ. Ἐάν τις φάγῃ
ἐκ τοῦ ἄρτου τούτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα καὶ ὁ
ἄρτος δὲ ὅν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν, ἢν ἐγὼ
δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς. » Εἰ μὲν μὴ παρὰ
τοῦ κατεληλυθότος αὐτῷ ταῦτα ἔλεγε, εἴποιμεν ἂν
ὡς ἐξ ἀνθρώπου ὸ υἱοθετηθέντος λέγεσθαι. Ἐπειδὴ
δέ φησιν, « Ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν,ὁ ἐκ τοῦ οὐ-
ρανοῦ καταβὰς, » πῶς ἡ σὰρξ αὐτοῦ ἑτέρου ἄν εἴηη
παρʼ αὐτόν; Εἰ δὲ καὶ γέγραπται· « Ἀμὴν λέγω
ὑμῖν, ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀν-
θρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αἶμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν
habebitis vitam in vobis ʼ¹; » eumdem tamen Dei, ἐν ἐαυτοῖς· » συνίεμεν ὡς εἶς ἐστιν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ
et hominis Pilium intelligimus : illud quidem, ἀεὶ Υἱὸς ἀνθρώπου· τὸ μὲν ὦν ἀῖδίως, ὡς Θεὸς, τὸ
δὲ γενόμενος ἐπʼ ἐσχάτων, ὡς ἐνανθρωπήσας. Ἐπεὶ
πῶς Υἱός τε ἀνθρώπου ἐστὶ, καὶ ἐξ οὐρανοῦ κατα-
βέβηκε;
μ. Ὁ μακάριος Παῦλος γράφων φησί· « Πάλαι ὁ
Θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις,
ἐπʼ ἐσχάτων τῶν ἡμερῶν τοέτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν
Τἱῷ.» Τρα ὡς υἱοθεσίας μὲν καὶ οἱ προφῆται ἠξιω-
μένοι, οὗτος δὲ Υἱὸς, ἐν ῷ ἐπʼ ἐσχάτων ἡμῖν ὁ Θεὸς
λελάληκεν, οὐ θετὸς υἰὸς, δλὶὰ φύσει· διὸ καὶ διήρη-
ται ἐκ τῶν προφητῶν. Καὶ δῆλον· φησὶ γὰρ, «0ν
ἔθηκε κληρονόμον πάντων, διʼ οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας
ἐποίησε. » Πῶς κληρονόμος πάντων γίνεται, ὁ διʼ οὗ
hæres universorum is per quem fecit sæcula, nisi τοὺς αἰῶνας ἐποίησε, εἰ μὴ Θεὸς εἴη καὶ ἄνθρωπος;
S66 ipse Deus et homo fuerit? qui, ut quideῳ ʼ ςαθὸ μὲν Θεὸς, ποιητής ἐστι τῶν αἰώνων· καθὸ δὲ
ἄνθρωπος, κληρονόμος καθίσταται· « Ὁς ὲν ἀπ-
αύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως
αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως
αὐτοῦ, καθαρισμὸν ποιησάμενος τῶν ἀμαρτιῶν,
ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς δυνάμεως ἐν ὑψηλοῖς· τοσούτῳ
κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων, ὅσῳ διαφορώτe-
ρον παρʼ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα.» θρα ὡς αὐ-
τός ἐστιν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς
πατρικῆς ὑποστάσεως, ὁ φέρων τὰ σύμπαντα ττῷ
ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, οὗτος κληρονόμος πάν-
των καθίσταται, καὶ τὸ τῶν ἀγγέλων ὑψηλότερεν
κεκληρονόμηκεν ὄνομα. Πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἀπαύγασμά
τέ ἐστι τῆς δόξης καὶ φέρει τὰ σύμπαντα καὶ κλη-
nisi quia et ipse idem, et Deus est, et factus esῖ ρ ρονόμος τῶν ἀπάντων καὶ τοῦ ὀνόματος καθίσταται,
homo? nnon enim ista dicuntur, ut de alio et alio, εἰ μὴ αὐτὸς Θεὸς ὦν καὶ γεγονὼς ἄνθρωτος; οὐ γὰρ
sed de uno ipsomet Dci jlia in quo novissime περὶ ἄλλου καὶ ἄλλου ταῦτα λέγεται· περὶ ἐνὸς δὲ
καὶ τοῦ αὐτοῦ τἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ἐν ῷ ἡμῖν ἐπʼ ἐσχάτων
ἐλάλησεν.
41. Ad hæc omnia, quld magnum, quid novum, μα. Ἐπὶ τούτοις πᾶσι τί μέγα καὶ καινὸν καὶ
quid oecultum, quod generationibus non est agni- ἀπόκρυφον, ὁ ταῖς γενεαῖς οὐκ ἔγνορίσθης ἢ ποῖος
tum : aut quæ diritiæ ?⁶ ve quæ sapientia πλοῦτος, ἢ ποία ἀπῥῥητος σοφία, ἢ ποία ἀγάπης
abscondita: quæ denique charitatis exuberantia ⁶, ὑπερβολὴ, εἰ διʼ ἀνθρώπου σωτηρία γεγένηται; ἢ
Josn. X, 54. Hebr. , 1, 2. r Ipid. 2. ⁴ IPid. 3, ἐ.
VARLæ LECTONES.
u Vτte περὶ,τel ἐπʼ ἀνθρώπου de homineς ut Τurr. transtulit. 1 Τurrianus lcgisse videtur prima
verba Epist. ad Hebr. Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως, posuit enim Mulifariam, inquit, multisque modis olimς